ପୂର୍ଵଂ ମଯା ନୂନମଭୀପ୍ସିତାନି ପାପାନି କର୍ମାଣ୍ଯସକୃତ୍କୃତାନି। ତତ୍ରାଯମଦ୍ଯାପତିତୋ ଵିପାକୋ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖଂ ଯଦହଂ ଵିଶାମି
ନିଶ୍ଚୟ, ଆଗରୁ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଅପକର୍ମ କରିଥିଲି, ତାହାର ପରିଣାମରେ ଏଇ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ଏବଂ ଏକ ପରେ ଏକ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ଡୁବିଯାଉଛି।
ରାଜ୍ଯପ୍ରଣାଶଃ ସ୍ଵଜନୈର୍ଵିଯୋଗଃ ପିତୁର୍ଵିନାଶୋ ଜନନୀଵିଯୋଗଃ। ସର୍ଵାଣି ମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୋକଵେଗ- ମାପୂରଯନ୍ତି ପ୍ରଵିଚିନ୍ତିତାନି
ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ନିଜମାନେଠାରୁ ଦୂର ହେବା, ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ମାଆଁଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା—ଏହି ସବୁ ଭାବିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ମନ ଶୋକର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ତୁ ଦୁଃଖଂ ମମ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଦଂ ଶାନ୍ତଂ ଶରୀରେ ଵନମେତ୍ଯ କ୍ଲେଶମ୍। ସୀତାଵିଯୋଗାତ୍ ପୁନରପ୍ଯୁଦୀର୍ଣଂ କାଷ୍ଠୈରିଵାଗ୍ନିଃ ସହସୋପଦୀପ୍ତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖ ମୋ ଦେହରେ ଅଟବୀର କଷ୍ଟ ସହିଲା ପରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସୀତା ଦୂର ହୋଇଯିବାରୁ ପୁଣି ଏହା ଶୁଷ୍କ କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଥିବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଯାଇଛି।
ସା ନୂନମାର୍ଯା ମମ ରାକ୍ଷସେନ ହ୍ଯଭ୍ଯାହୃତା ଖଂ ସମୁପେତ୍ଯ ଭୀରୁଃ। ଅପସ୍ଵରଂ ସୁସ୍ଵରଵିପ୍ରଲାପା ଭଯେନ ଵିକ୍ରନ୍ଦିତଵତ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ମୋର ଆଦରଣୀୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ହୋଇ, ଏକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଦିଆଁ ଉଠାଇ ନିଆଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ମଧୁର କଣ୍ଠ ଭୟରେ ବିକୃତ ହୋଇ, ସେ ବାରମ୍ବାର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ।
ତୌ ଲୋହିତସ୍ଯ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନସ୍ଯ ସଦୋଚିତାଵୁତ୍ତମଚନ୍ଦନସ୍ଯ। ଵୃତ୍ତୌ ସ୍ତନୌ ଶୋଣିତପଙ୍କଦିଗ୍ଧୌ ନୂନଂ ପ୍ରିଯାଯା ମମ ନାଭିପାତଃ
ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଛାତି, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଲଗିଥାଏ, ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ତ ଓ କାଦିରେ ଲପେଟାଯାଇଛି—ମୋ ପ୍ରିୟା ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ତଚ୍ଛ୍ଲକ୍ଷ୍ଣସୁଵ୍ଯକ୍ତମୃଦୁପ୍ରଲାପଂ ତସ୍ଯା ମୁଖଂ କୁଞ୍ଚିତକେଶଭାରମ୍। ରକ୍ଷୋଵଶଂ ନୂନମୁପାଗତାଯା ନ ଭ୍ରାଜତେ ରାହୁମୁଖେ ଯଥେନ୍ଦୁଃ
ସେ ମୃଦୁ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିବା, ଘନ କେଶ ଥିବା ମୁହଁ, ଏବେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ, ରାହୁ ଛାୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଆଲୋକିତ ହେଉନାହିଁ।
ତାଂ ହାରପାଶସ୍ଯ ସଦୋଚିତାନ୍ତାଂ ଗ୍ରୀଵାଂ ପ୍ରିଯାଯା ମମ ସୁଵ୍ରତାଯାଃ। ରକ୍ଷାଂସି ନୂନଂ ପରିପୀତଵନ୍ତି ଶୂନ୍ଯେ ହି ଭିତ୍ତ୍ଵା ରୁଧିରାଶନାନି
ମୋ ସତୀ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଗଳା, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ହାର ରହିଥାଏ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚିରିଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ତ ଖାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ମଯା ଵିହୀନା ଵିଜନେ ଵନେ ସା ରକ୍ଷୋଭିରାହୃତ୍ଯ ଵିକୃଷ୍ଯମାଣା। ନୂନଂ ଵିନାଦଂ କୁରରୀଵ ଦୀନା ସା ମୁକ୍ତଵତ୍ଯାଯତକାନ୍ତନେତ୍ରା
ମୋ ଥିଲା ନାହିଁ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଥିବା ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଟାଣିନେଇଗଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖରେ ଏକ ଦୁଃଖିତ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା।
ଅସ୍ମିନ୍ ମଯା ସାର୍ଧମୁଦାରଶୀଲା ଶିଲାତଲେ ପୂର୍ଵମୁପୋପଵିଷ୍ଟା। କାନ୍ତସ୍ମିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାତହାସା ତ୍ଵାମାହ ସୀତା ବହୁଵାକ୍ଯଜାତମ୍
ଏଠାରେ, ମୋ ସହିତ ସେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ସୀତା ପୂର୍ବରୁ ପାଥର ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ହସ ଓ ହସିକି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମକୁ ବହୁ କଥା କହିଥିଲେ।
ଗୋଦାଵରୀଯଂ ସରିତାଂ ଵରିଷ୍ଠା ପ୍ରିଯା ପ୍ରିଯାଯା ମମ ନିତ୍ଯକାଲମ୍। ଅପ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛେଦିତି ଚିନ୍ତଯାମି ନୈକାକିନୀ ଯାତି ହି ସା କଦାଚିତ୍
ଏହି ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲା। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସେ ଶାୟଦ୍ ଏଠାକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଏକା ଯାଏ ନାହିଁ।
ପଦ୍ମାନନା ପଦ୍ମପଲାଶନେତ୍ରା ପଦ୍ମାନି ଵାନେତୁମଭିପ୍ରଯାତା। ତଦପ୍ଯଯୁକ୍ତଂ ନହି ସା କଦାଚି- ନ୍ମଯା ଵିନା ଗଚ୍ଛତି ପଙ୍କଜାନି
ପଦ୍ମମୁଖୀ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ, ପଦ୍ମ ତୁଳିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ମୋ ବିନା ପଦ୍ମ ତୁଳିବାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥିକ ନୁହେଁ।
କାମଂ ତ୍ଵିଦଂ ପୁଷ୍ପିତଵୃକ୍ଷଷଣ୍ଡଂ ନାନାଵିଧୈଃ ପକ୍ଷିଗଣୈରୁପେତମ୍। ଵନଂ ପ୍ରଯାତା ନୁ ତଦପ୍ଯଯୁକ୍ତ- ମେକାକିନୀ ସାତିବିଭେତି ଭୀରୁଃ
ଏହି ଫୁଲିଥିବା ଗଛର ଝାଡ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଟବୀକୁ ସେ ଯାଇଥିବେ ବୋଲି ମନେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଭୟଭୀତ ସେ ଏକା ଯିବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ହେବା ଅସମ୍ଭବ।
ଆଦିତ୍ଯ ଭୋ ଲୋକକୃତାକୃତଜ୍ଞ ଲୋକସ୍ଯ ସତ୍ଯାନୃତକର୍ମସାକ୍ଷିନ୍। ମମ ପ୍ରିଯା ସା କ୍ଵ ଗତା ହୃତା ଵା ଶଂସସ୍ଵ ମେ ଶୋକହତସ୍ଯ ସର୍ଵମ୍
ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଆପଣେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟର ଜଣାଶୁଣା ଅଟୁଟ ଦ୍ରଷ୍ଟା। ମୋର ପ୍ରିୟା କେଉଁଠି ଗଲେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ କେହି ନେଇଗଲେ କି? ମୁଁ ଯେ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଛି, ଆପଣ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନ ନାସ୍ତି କିଂଚିଦ୍ ଯତ୍ ତେ ନ ନିତ୍ଯଂ ଵିଦିତଂ ଭଵେତ୍ ତତ୍। ଶଂସସ୍ଵ ଵାଯୋ କୁଲପାଲିନୀଂ ତାଂ ମୃତା ହୃତା ଵା ପଥି ଵର୍ତତେ ଵା
ହେ ବାୟୁଦେବ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣା ନାହିଁ। ଯିଏ ଆମ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ସୀତା ମୃତ କି, ନେଇଯିବାଗଲେ କି, କିମ୍ବା ଏଉଁପଥରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି କି — ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଇତୀଵ ତଂ ଶୋକଵିଧେଯଦେହଂ ରାମଂ ଵିସଂଜ୍ଞଂ ଵିଲପନ୍ତମେଵ। ଉଵାଚ ସୌମିତ୍ରିରଦୀନସତ୍ତ୍ଵୋ ନ୍ଯାଯ୍ଯେ ସ୍ଥିତଃ କାଲଯୁତଂ ଚ ଵାକ୍ଯମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଶୋକରେ ଦେହ ଅବଶ ହୋଇ, ଅଚେତନ ଓ ବିଳାପ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମନବଳ ଥିବା ସୌମିତ୍ରି ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଓ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ।
ଶୋକଂ ଵିସୃଜ୍ଯାଦ୍ଯ ଧୃତିଂ ଭଜସ୍ଵ ସୋତ୍ସାହତା ଚାସ୍ତୁ ଵିମାର୍ଗଣେଽସ୍ଯାଃ। ଉତ୍ସାହଵନ୍ତୋ ହି ନରା ନ ଲୋକେ ସୀଦନ୍ତି କର୍ମସ୍ଵତିଦୁଷ୍କରେଷୁ
ଏବେ ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଆତ୍ମବଳ ଓ ଉତ୍ସାହ ରଖନ୍ତୁ। କାରଣ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କଠିନ କାମରେ ହାରି ଯାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇତୀଵ ସୌମିତ୍ରିମୁଦଗ୍ରପୌରୁଷଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତମାର୍ତୋ ରଘୁଵଂଶଵର୍ଧନଃ। ନ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଧୃତିଂ ଵିମୁକ୍ତଵାନ୍ ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଃଖଂ ମହଦଭ୍ଯୁପାଗମତ୍
ସୌମିତ୍ରି ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମବଳ ସହ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ରଘୁବଂଶର ଗୌରବ ରାମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଆତ୍ମସଂଯମ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ଭାରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
thumb|ଚତୁଃଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚଉଷଠିଏ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସ ଦୀନୋ ଦୀନଯା ଵାଚା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଶୀଘ୍ରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାନୀହି ଗତ୍ଵା ଗୋଦାଵରୀଂ ନଦୀମ୍
ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖଭରା କଣ୍ଠରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଦେଖିଆସ।'
ଅପି ଗୋଦାଵରୀଂ ସୀତା ପଦ୍ମାନ୍ଯାନଯିତୁଂ ଗତା। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପୁନରେଵ ହି
'ସୀତା ସମ୍ଭବତଃ ପଦ୍ମ ତୁଳିବାକୁ ଗୋଦାବରୀକୁ ଗଲେ।' ଏପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁଣି ଯାଇଲେ।
ନଦୀଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ। ତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୀର୍ଥଵତୀଂ ଵିଚିତ୍ଵା ରାମମବ୍ରଵୀତ୍
ତେଜସ୍ବୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଚଳନରେ ଶୋଭାମୟ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଖୋଜି ରାମଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ।
ନୈନାଂ ପଶ୍ଯାମି ତୀର୍ଥେଷୁ କ୍ରୋଶତୋ ନ ଶୃଣୋତି ମେ। କଂ ନୁ ସା ଦେଶମାପନ୍ନା ଵୈଦେହୀ କ୍ଲେଶନାଶିନୀ
'ମୁଁ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ମୋ ଡାକକୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି। କେଉଁଠି ଯାଇଛନ୍ତି ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ବୈଦେହୀ?'
ନହି ତଂ ଵେଦ୍ମି ଵୈ ରାମ ଯତ୍ର ସା ତନୁମଧ୍ଯମା। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୀନଃ ସଂତାପମୋହିତଃ
'ହେ ରାମ, ସେ ସୁକୁମାରୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ।' ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ଓ ମନ୍ଦ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ରାମଃ ସମଭିଚକ୍ରାମ ସ୍ଵଯଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ନଦୀମ୍। ସ ତାମୁପସ୍ଥିତୋ ରାମଃ କ୍ଵ ସୀତେତ୍ଯେଵମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମ ନିଜେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, 'ସୀତା କେଉଁଠି?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଭୂତାନି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵଧାର୍ହେଣ ହୃତାମପି। ନ ତାଂ ଶଶଂସୂ ରାମାଯ ତଥା ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ
ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବା ସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂତମାନେ ଓ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ରାମଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରଚୋଦିତା ଭୂତୈଃ ଶଂସ ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରିଯାମିତି। ନ ଚ ସା ହ୍ଯଵଦତ୍ ସୀତାଂ ପୃଷ୍ଟା ରାମେଣ ଶୋଚତା
ଭୂତମାନେ 'ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୋକାକୁଳ ରାମ ପଚାରିଲେ ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ସୀତା ବିଷୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ତଦ୍ରୂପଂ କର୍ମାପି ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଭଯାତ୍ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସା ନଦୀ ନ ଶଶଂସ ହ
ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଭୟରୁ ନଦୀ ବୈଦେହୀ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ନିରାଶସ୍ତୁ ତଯା ନଦ୍ଯା ସୀତାଯା ଦର୍ଶନେ କୃତଃ। ଉଵାଚ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଂ ସୀତାଦର୍ଶନକର୍ଶିତଃ
ସେଇ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିବାରେ ଦୁଃଖିତ ରାମ, ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷା ଗୋଦାଵରୀ ସୌମ୍ଯ କିଂଚିନ୍ନ ପ୍ରତିଭାଷତେ। କିଂ ନୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମେତ୍ଯ ଜନକଂ ଵଚଃ
'ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଗୋଦାବରୀ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଜନକଙ୍କୁ ମିଳିଲେ କଣ କହିବି?'
ମାତରଂ ଚୈଵ ଵୈଦେହ୍ଯା ଵିନା ତାମହମପ୍ରିଯମ୍। ଯା ମେ ରାଜ୍ଯଵିହୀନସ୍ଯ ଵନେ ଵନ୍ଯେନ ଜୀଵତଃ
'ସୀତା ବିନା ତାଙ୍କ ମାଁକୁ ମୁଁ କଣ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା କହିବି? ସେ ଯିଏ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଅରଣ୍ୟରେ ବନ୍ୟ ଖାଇ ବଞ୍ଚିଥିଲି।'