ପତିତ୍ଵମମରାଣାଂ ହି ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚାପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଵିନା ତାଂ ତପନୀଯାଭାଂ ନେଚ୍ଛେଯଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ବିନା, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
କଚ୍ଚିଜ୍ଜୀଵତି ଵୈଦେହୀ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତରା ମମ। କଚ୍ଚିତ୍ ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ଵୀର ନ ମେ ମିଥ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ବୈଦେହୀ ଏଉଁଠିଏଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି? ବୀର, ମୋର ବନବାସ କି ଅର୍ଥହୀନ ହେବ ନାହିଁ?
ସୀତାନିମିତ୍ତଂ ସୌମିତ୍ରେ ମୃତେ ମଯି ଗତେ ତ୍ଵଯି। କଚ୍ଚିତ୍ ସକାମା କୈକେଯୀ ସୁଖିତା ସା ଭଵିଷ୍ଯତି
ସୌମିତ୍ରି, ସିତା ଦ୍ୱାରା ଯଦି ମୁଁ ମରିଯାଏଁ ଏବଂ ତୁମେ ଚାଲିଯିବ, ତେବେ କୈକେୟୀ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ସୁଖୀ ହେବେ କି?
ସପୁତ୍ରରାଜ୍ଯାଂ ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଂ ମୃତପୁତ୍ରା ତପସ୍ଵିନୀ। ଉପସ୍ଥାସ୍ଯତି କୌସଲ୍ଯା କଚ୍ଚିତ୍ ସୌମ୍ଯେନ କୈକଯୀମ୍
ପୁଅ ଓ ରାଜ୍ୟ ଥିବା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କୁ, ପୁଅ ହରାଇ ତପସ୍ଵିନୀ କୌଶଲ୍ୟା କି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ?
ଯଦି ଜୀଵତି ଵୈଦେହୀ ଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁନଃ। ସଂଵୃତ୍ତା ଯଦି ଵୃତ୍ତା ସା ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଯଦି ବୈଦେହୀ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମୁଁ ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବି। ଯଦି ସେ ନାହାନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଯଦି ମାମାଶ୍ରମଗତଂ ଵୈଦେହୀ ନାଭିଭାଷତେ। ପୁରଃ ପ୍ରହସିତା ସୀତା ଵିନଶିଷ୍ଯାମି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଯଦି ମୁଁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି ଓ ବୈଦେହୀ ମୋତେ ହସି ଦେଖି କଥା ନକରନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତେବେ ମୁଁ ନଶ୍ଟ ହେଯିବି।
ବ୍ରୂହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଵୈଦେହୀ ଯଦି ଜୀଵତି ଵା ନ ଵା। ତ୍ଵଯି ପ୍ରମତ୍ତେ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଭକ୍ଷିତା ଵା ତପସ୍ଵିନୀ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବୈଦେହୀ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୋତେ କୁହ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ସେ ତପସ୍ଵିନୀକୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି କି?
ସୁକୁମାରୀ ଚ ବାଲା ଚ ନିତ୍ଯଂ ଚାଦୁଃଖଭାଗିନୀ। ମଦ୍ଵିଯୋଗେନ ଵୈଦେହୀ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶୋଚତି ଦୁର୍ମନାଃ
ବୈଦେହୀ ସୁକୁମାରୀ, ଶିଶୁ ଏବଂ ସଦା ଦୁଃଖ ଅଜ୍ଞା, ମୋ ବିୟୋଗରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ମନେ ଶୋକ କରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଥା ରକ୍ଷସା ତେନ ଜିହ୍ମେନ ସୁଦୁରାତ୍ମନା। ଵଦତା ଲକ୍ଷ୍ମଣେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈସ୍ତଵାପି ଜନିତଂ ଭଯମ୍
ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କୁଟିଲ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକି, ତୁମର ଭୟ ହେବାର କାରଣ ହେଲା।
ଶ୍ରୁତଶ୍ଚ ମନ୍ଯେ ଵୈଦେହ୍ଯା ସ ସ୍ଵରଃ ସଦୃଶୋ ମମ। ତ୍ରସ୍ତଯା ପ୍ରେଷିତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାଂ ଶୀଘ୍ରମାଗତଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ମୋ ସଦୃଶ ଏକ ସ୍ୱର ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି; ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ପଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ତୁମେ ଦୃତ ଆସିଥିଲ।
ସର୍ଵଥା ତୁ କୃତଂ କଷ୍ଟଂ ସୀତାମୁତ୍ସୃଜତା ଵନେ। ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ନୃଶଂସାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଦତ୍ତମନ୍ତରମ୍
ବନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକା ଛାଡ଼ିଦେଇ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ।
ଦୁଃଖିତାଃ ଖରଘାତେନ ରାକ୍ଷସାଃ ପିଶିତାଶନାଃ। ତୈଃ ସୀତା ନିହତା ଘୋରୈର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଖରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ମାଂସ ଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅହୋଽସ୍ମି ଵ୍ଯସନେ ମଗ୍ନଃ ସର୍ଵଥା ରିପୁନାଶନ। କିଂ ତ୍ଵିଦାନୀଂ କରିଷ୍ଯାମି ଶଙ୍କେ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯମୀଦୃଶମ୍
ହାୟ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ ଭୟ କରୁଛି, ଏହି ପରି ଭାଗ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଲିଖାଯାଇଥିଲା।
ଇତି ସୀତାଂ ଵରାରୋହାଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ରାଘଵଃ। ଆଜଗାମ ଜନସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵରଯା ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏଭଳି ଉତ୍କଳ୍ପନା କରି, ରାଘବ ମହିଳା ମଣିସୀ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତ୍ୱରାୟ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଗର୍ହମାଣୋଽନୁଜମାର୍ତରୂପଂ କ୍ଷୁଧାଶ୍ରମେଣୈଵ ପିପାସଯା ଚ। ଵିନିଃଶ୍ଵସନ୍ ଶୁଷ୍କମୁଖୋ ଵିଷଣ୍ଣଃ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଶୂନ୍ଯମ୍
ସେ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କୁ ଦୋଷାରୋପ କରୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ କ୍ଳାନ୍ତ, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ମୁଁହ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା, ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ସେ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହାକୁ ଖାଲି ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵମାଶ୍ରମଂ ସ ପ୍ରଵିଗାହ୍ଯ ଵୀରୋ ଵିହାରଦେଶାନନୁସୃତ୍ଯ କାଂଶ୍ଚିତ୍। ଏତତ୍ତଦିତ୍ଯେଵ ନିଵାସଭୂମୌ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମା ଵ୍ଯଥିତୋ ବଭୂଵ
ସେ ବୀର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତା ଘୁରିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିଲେ; ନିବାସ ସ୍ଥଳୀକୁ ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା ଏବଂ ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲା।
thumb|ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଉଣଷଠିଏଁ ସର୍ଗ।
ଅଥାଶ୍ରମାଦୁପାଵୃତ୍ତମନ୍ତରା ରଘୁନନ୍ଦନଃ। ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ସୌମିତ୍ରିଂ ରାମୋ ଦୁଃଖାଦିଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ଆଶ୍ରମରୁ ଫେରୁଥିବା ବେଳେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି କଥା ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ତମୁଵାଚ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵମାଗତୋଽପାସ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍। ଯଦା ସା ତଵ ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ ଵନେ ଵିରହିତା ମଯା
'ତୁମେ କାହିଁକି ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବନରେ ଏକା ଛାଡ଼ାଯାଇ, ତୁମ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ।'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାଭ୍ଯାଗତଂ ତ୍ଵାଂ ମେ ମୈଥିଲୀଂ ତ୍ଯଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଶଙ୍କମାନଂ ମହତ୍ ପାପଂ ଯତ୍ସତ୍ଯଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ମନଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଫେରିଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ଭାବିଲି ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।
ସ୍ଫୁରତେ ନଯନଂ ସଵ୍ଯଂ ବାହୁଶ୍ଚ ହୃଦଯଂ ଚ ମେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ତ୍ଵାଂ ସୀତାଵିରହିତଂ ପଥି
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଦୂରରେ ତୁମକୁ ସୀତା ବିନା ପଥରେ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ମୋ ବାମ ଆଖି, ବାମ ବାହୁ ଏବଂ ହୃଦୟ ଫଡ଼ିଉଠୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ। ଭୂଯୋ ଦୁଃଖସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦୁଃଖିତଂ ରାମମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।
ନ ସ୍ଵଯଂ କାମକାରେଣ ତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାହମିହାଗତଃ। ପ୍ରଚୋଦିତସ୍ତଯୈଵୋଗ୍ରୈସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିନାହିଁ; ସେ ତୀବ୍ର କଥା କହି, ମୋତେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଆର୍ଯେଣେଵ ପରିକ୍ରୁଷ୍ଟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ସୁଵିସ୍ଵରମ୍। ପରିତ୍ରାହୀତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମୈଥିଲ୍ଯାସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତିଂ ଗତମ୍
ସେ ଜଣେ ବଡ଼ଙ୍କ ଭଳି ଡାକି, 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ; ମୈଥିଳୀଙ୍କ 'ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି କଥା ମୋ କାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ସା ତମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଵ ସ୍ନେହେନ ମୈଥିଲୀ। ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ମାମାଶୁ ରୁଦତୀ ଭଯଵିକ୍ଲଵା
ତୁମ ଏହି ବିପଦ୍ ସ୍ୱର ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ, ଭୟଭୀତ ଓ କନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଚୋଦ୍ଯମାନେନ ମଯା ଗଚ୍ଛେତି ବହୁଶସ୍ତଯା। ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତା ମୈଥିଲୀ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ତତ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର ଯିବାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଥିଲି।
ନ ତତ୍ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରକ୍ଷୋ ଯଦସ୍ଯ ଭଯମାଵହେତ୍। ନିର୍ଵୃତା ଭଵ ନାସ୍ତ୍ଯେତତ୍ କେନାପ୍ଯେତଦୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯେଉଁଥିରେ ଏପରି ଭୟ ଆସିପାରିବ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହ, ଏପରି କିଛି କେବେ ଘଟିନାହିଁ।
ଵିଗର୍ହିତଂ ଚ ନୀଚଂ ଚ କଥମାର୍ଯୋଽଭିଧାସ୍ଯତି। ତ୍ରାହୀତି ଵଚନଂ ସୀତେ ଯସ୍ତ୍ରାଯେତ୍ ତ୍ରିଦଶାନପି
ଏପରି ଅପମାନଜନକ ଓ ନିମ୍ନ ବାକ୍ୟ କେମିତି ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ କହିପାରିବ? ଯିଏ ଦେବତାମାନେଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରେ, ସେ କେମିତି 'ସୀତା, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିପାରିବ?
କିଂନିମିତ୍ତଂ ତୁ କେନାପି ଭ୍ରାତୁରାଲମ୍ବ୍ଯ ମେ ସ୍ଵରମ୍। ଵିସ୍ଵରଂ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ରାହି ମାମିତି
କିଏ ଏପରି କାରଣରେ, ମୋ ଭାଇଙ୍କର ସ୍ୱର ଅନୁକରଣ କରି, ଭଙ୍ଗା ମନୋଭାବରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି କହିଲା?
ରାକ୍ଷସେନେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ରାସାତ୍ ତ୍ରାହୀତି ଶୋଭନେ। ନ ଭଵତ୍ଯା ଵ୍ଯଥା କାର୍ଯା କୁନାରୀଜନସେଵିତା
'ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି ଯେଉଁ ଚିତ୍କାର ଭୟରେ ରାକ୍ଷସ କହିଛି, ହେ ଶୁଭେ, ଏହାରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ କରୁଥିବା କାମ।