ଦଶ ରାକ୍ଷସକୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵିଂଶତିରଥାପରାଃ। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଜରାଵୃଦ୍ଧାନ୍ ବାଲାଂଶ୍ଚ ରଜନୀଚରାନ୍
ଏଠାରେ ଦଶ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଓ ବାଇଶି ହଜାର ରଥ ଅଛି, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଛାଡ଼ି।
ତେଷାଂ ପ୍ରଭୁରହଂ ସୀତେ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। ସହସ୍ରମେକମେକସ୍ଯ ମମ କାର୍ଯପୁରଃସରମ୍
ସୀତେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମୁଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ ଏକ ହଜାର କର୍ମଚାରୀ ତିଆରି ଅଛନ୍ତି।
ଯଦିଦଂ ରାଜ୍ଯତନ୍ତ୍ରଂ ମେ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଜୀଵିତଂ ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରାଣୈର୍ଗରୀଯସୀ
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି, ବିଶାଳ ନୟନୀ, ମୋର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ — ସୀତା, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମମ ଯୋଽସୌ ପରିଗ୍ରହଃ। ତାସାଂ ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରୀ ସୀତେ ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵ ପ୍ରିଯେ
ମୋର ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପ୍ରିୟା, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବା।
ସାଧୁ କିଂ ତେଽନ୍ଯଥାବୁଦ୍ଧ୍ଯା ରୋଚଯସ୍ଵ ଵଚୋ ମମ। ଭଜସ୍ଵ ମାଭିତପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଏପରି ଭାବି କାହିଁକି ଅନ୍ୟ ମନ ରଖୁଛ? ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ ହେଉଛି, ମୋତେ କୃପା କର।
ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ସମୁଦ୍ରେଣ ଲଙ୍କେଯଂ ଶତଯୋଜନା। ନେଯଂ ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ
ଏହି ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବତାମାନେ ବା ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵେଷୁ ନ ଯକ୍ଷେଷୁ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵେଷୁ ନର୍ଷିଷୁ। ଅହଂ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଷୁ ଯୋ ମେ ଵୀର୍ଯସମୋ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତି ସମାନ ହେବ।
ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟେନ ଦୀନେନ ତାପସେନ ପଦାତିନା। କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ମାନୁଷେଣାଲ୍ପତେଜସା
ଯିଏ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଦୁଃଖୀ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ପଦଯାତ୍ରୀ ଏହି ମାନବ ରାମ, ତାଙ୍କ ସହ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଭଜସ୍ଵ ସୀତେ ମାମେଵ ଭର୍ତାହଂ ସଦୃଶସ୍ତଵ। ଯୌଵନଂ ତ୍ଵଧ୍ରୁଵଂ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵେହ ମଯା ସହ
ସୀତେ, ମୋତେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସମାନ। ଏଇ ଯୌବନ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଭୟଭିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର।
ଦର୍ଶନେ ମା କୃଥା ବୁଦ୍ଧିଂ ରାଘଵସ୍ଯ ଵରାନନେ। କାସ୍ଯ ଶକ୍ତିରିହାଗନ୍ତୁମପି ସୀତେ ମନୋରଥୈଃ
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ତୁମେ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମନେ ଚିନ୍ତା କରନି। ସୀତେ, ଏଠାରେ କିଏ ମନରେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ?
ନ ଶକ୍ଯୋ ଵାଯୁରାକାଶେ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧୁଂ ମହାଜଵଃ। ଦୀପ୍ଯମାନସ୍ଯ ଵାପ୍ଯଗ୍ନେର୍ଗ୍ରହୀତୁଂ ଵିମଲାଃ ଶିଖାଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସକୁ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶୁଭ୍ର ଶିଖାକୁ ଧରିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ—
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଶୋଭନେ। ଵିକ୍ରମେଣ ନଯେଦ୍ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ମଦ୍ବାହୁପରିପାଲିତାମ୍
ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଇ ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖୁନି, ଯିଏ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ, ମୋର ବାହୁ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ତୁମକୁ ନେଇଯିବ।
ଲଙ୍କାଯାଃ ସୁମହଦ୍ରାଜ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଵମନୁପାଲଯ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେଷ୍ଯା ମଦ୍ଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚାପି ଚରାଚରମ୍
ଲଙ୍କାର ଏହି ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ଶାସନ କର। ମୋ ପରି ଏମିତି ଅନେକେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତେ ତୁମର ସେବକ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅଭିଷେକଜଲକ୍ଲିନ୍ନା ତୁଷ୍ଟା ଚ ରମଯସ୍ଵ ଚ। ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ପୁରା କର୍ମ ଵନଵାସେନ ତଦ୍ଗତମ୍
ଅଭିଷେକ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଖୁସି ହେଉ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ କର। ପୂର୍ବେ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିଥିବା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ଥିଲା, ସେଠାରେ ସମାପ୍ତ।
ଯଚ୍ଚ ତେ ସୁକୃତଂ କର୍ମ ତସ୍ଯେହ ଫଲମାପ୍ନୁହି। ଇହ ସର୍ଵାଣି ମାଲ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନି ମୈଥିଲି
ତୁମେ ଯେଉଁ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାର ଫଳ ଏଠାରେ ପାଅ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ଅଛି, ମୈଥିଲୀ।
ଭୂଷଣାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ତାନି ସେଵ ମଯା ସହ। ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ସୁଶ୍ରୋଣି ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ମେ
ଏଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂଷଣ ଅଛି, ମୋ ସହିତ ଏମାନେକୁ ଉପଭୋଗ କର। ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା, ଏହି ପୁଷ୍ପକ ମୋ ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କର।
ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ତରସା ନିର୍ଜିତଂ ରଣେ। ଵିଶାଲଂ ରମଣୀଯଂ ଚ ତଦ୍ଵିମାନଂ ମନୋଜଵମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳପୂର୍ବକ ଦଖଳ କରାଯାଇଥିବା, ବିଶାଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସେଠି ଏହି ମନଃପ୍ରବାହ ଗତିର ବିମାନ ଅଛି।
ତତ୍ର ସୀତେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍। ଵଦନଂ ପଦ୍ମସଂକାଶଂ ଵିମଲଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍
ସୀତେ, ସେଠି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମର ମୁହଁ ପଦ୍ମ ପରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ଶୋକାର୍ତଂ ତୁ ଵରାରୋହେ ନ ଭ୍ରାଜତି ଵରାନନେ। ଏଵଂ ଵଦତି ତସ୍ମିନ୍ ସା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ଵରାଙ୍ଗନା
କିନ୍ତୁ, ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ତୁମ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନାହିଁ। ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି କହିବାବେଳେ, ସେ ମହିଳା ଜଣେ ଜାମାର କୋଣା ଦ୍ୱାରା—
ପିଧାଯେନ୍ଦୁନିଭଂ ସୀତା ମନ୍ଦମଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍। ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀଂ ତାମିଵାସ୍ଵସ୍ଥାଂ ସୀତାଂ ଚିନ୍ତାହତପ୍ରଭାମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତା ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିଲେ। ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା, ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମଲିନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଵୀରୋ ରାଵଣୋ ରଜନୀଚରଃ। ଅଲଂ ଵ୍ରୀଡେନ ଵୈଦେହି ଧର୍ମଲୋପକୃତେନ ତେ
ତାପରେ ରାବଣ, ରାତିର ଚରଣାଳୁ, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ବୈଦେହୀ, ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରି ତୁମେ ଯେଉଁ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବୁଛ, ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।'
ଆର୍ଷୋଽଯଂ ଦେଵି ନିଷ୍ପନ୍ଦୋ ଯସ୍ତ୍ଵାମଭିଭଵିଷ୍ଯତି। ଏତୌ ପାଦୌ ମଯା ସ୍ନିଗ୍ଧୌ ଶିରୋଭିଃ ପରିପୀଡିତୌ
'ଦେବୀ, ଏହି ନିଷ୍ପନ୍ଦତା ଯାହା ତୁମକୁ ଜୟ କରିବ, ଏହା ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ। ମୋର ଏହି ପାଦଦ୍ୱୟ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇଛି।'
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵଶ୍ଯୋ ଦାସୋଽହମସ୍ମି ତେ। ଇମାଃ ଶୂନ୍ଯା ମଯା ଵାଚଃ ଶୁଷ୍ଯମାଣେନ ଭାଷିତାଃ
'ଦୟା କରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ କୃପା କର। ମୁଁ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକାରୀ ଦାସ। ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହୁଛି, ମୋ ମନ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୁଷ୍କ।'
ନ ଚାପି ରାଵଣଃ କାଂଚିନ୍ମୂର୍ଧ୍ନା ସ୍ତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣମେତ ହ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମୈଥିଲୀଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍। କୃତାନ୍ତଵଶମାପନ୍ନୋ ମମେଯମିତି ମନ୍ଯତେ
'ରାବଣ କେବେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବ ନାହିଁ।' ଏଭଳି କହି, ଦଶମୁଖୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ, 'ସେ ମୋର' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଛପନତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ସା ତଥୋକ୍ତା ତୁ ଵୈଦେହୀ ନିର୍ଭଯା ଶୋକକର୍ଶିତା। ତୃଣମନ୍ତରତଃ କୃତ୍ଵା ରାଵଣଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି କଥା କହିବା ପରେ, ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୈଦେହୀ ଭୟହୀନ ହେଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଆଗରେ ଏକ ତୃଣ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ନାମ ଧର୍ମସେତୁରିଵାଚଲଃ। ସତ୍ଯସଂଧଃ ପରିଜ୍ଞାତୋ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ରାଘଵଃ
ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼। ସେ ରାଘବଙ୍କ ପିତା।
ରାମୋ ନାମ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଦୈଵତଂ ସ ପତିର୍ମମ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଓ ବଡ଼ ଆଖିର ଧାରୀ, ସେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ମୋ ପାଇଁ ଦେବତା ସମାନ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଯସ୍ତେ ପ୍ରାଣାନ୍ ଵଧିଷ୍ଯତି
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସିଂହ ପରି ମଜବୁତ କାନ୍ଧ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇ ସହିତ ତୋର ପ୍ରାଣ ନେବେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଯଦ୍ଯହଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଵୈ ଧର୍ଷିତା ବଲାତ୍। ଶଯିତା ତ୍ଵଂ ହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଜନସ୍ଥାନେ ଯଥା ଖରଃ
ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ମୋତେ ବଳଜୋରେ ଅପମାନ କରିବୁ, ତେବେ ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ଖର ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ।