ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଂ ଦୀନାଂ ଶୋକଭାରାଵପୀଡିତାମ୍। ଵାଯୁଵେଗୈରିଵାକ୍ରାନ୍ତାଂ ମଜ୍ଜନ୍ତୀଂ ନାଵମର୍ଣଵେ
ସୀତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖର ଭାରରେ ଦବିଯାଇଥିଲେ। ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଝଟକାରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଏକ ନୌକା ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥାଏ, ସେଉଁପରି ସୀତା ମନେ ହେଉଥିଲେ।
ମୃଗଯୂଥପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଂ ମୃଗୀଂ ଶ୍ଵଭିରିଵାଵୃତାମ୍। ଅଧୋଗତମୁଖୀଂ ସୀତାଂ ତାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ନିଶାଚରଃ
ଝୁଣ୍ଡଠାରୁ ଛେଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ମୃଗୀ ଯେପରି କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ, ସେପରି ମୁହଁ ନିମ୍ନମୁଖୀ କରି ଦଢ଼ିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ରାତିର ଦୂତ ଆସିଲେ।
ତାଂ ତୁ ଶୋକଵଶାଦ୍ ଦୀନାମଵଶାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ସବଲାଦ୍ ଦର୍ଶଯାମାସ ଗୃହଂ ଦେଵଗୃହୋପମମ୍
ଦୁଃଖରେ ଦବିଯାଇଥିବା ଏହି ଅସହାୟ ସୀତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୃହ ସଦୃଶ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଳ ଦେଖାଇଲେ।
ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରନିଷେଵିତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ନାନାରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ହର୍ମ୍ୟ ଓ ମହଳ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ମହିଳା ରହୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚରୁଥିଲେ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଦାନ୍ତକୈସ୍ତାପନୀଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଫାଟିକୈ ରାଜତୈସ୍ତଥା। ଵଜ୍ରଵୈଦୂର୍ଯଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଦୃଷ୍ଟିମନୋରମୈଃ
ହାତୀଦାନ୍ତ, ସୁନା, ଶ୍ୱେତପାଷାଣ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଖୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ହୀରା ଓ ବୈଦୂର୍ୟର ଅଦ୍ଭୁତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜିଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍। ସୋପାନଂ କାଞ୍ଚନଂ ଚିତ୍ରମାରୁରୋହ ତଯା ସହ
ଦେବମାନ୍ୟ ଢୋଳର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ତପ୍ତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଚମତ୍କାର ସୁନାର ସିଢ଼ି ଉପରେ ସେ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଚଢ଼ିଲେ।
ଦାନ୍ତକା ରାଜତାଶ୍ଚୈଵ ଗଵାକ୍ଷାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ। ହେମଜାଲାଵୃତାଶ୍ଚାସଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାସାଦପଙ୍କ୍ତଯଃ
ସେଠାରେ ମହଳମାନେ ହାତୀଦାନ୍ତ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଜନେଲା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଥିଲେ।
ସୁଧାମଣିଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୂମିଭାଗାନି ସର୍ଵଶଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଵଭଵନେ ପ୍ରାଦର୍ଶଯତ ମୈଥିଲୀମ୍
ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗନା ଦେଖାଇଲେ।
ଦୀର୍ଘିକାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ନାନାପୁଷ୍ପସମାଵୃତାଃ। ରାଵଣୋ ଦର୍ଶଯାମାସ ସୀତାଂ ଶୋକପରାଯଣାମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଢାକା ଦୀର୍ଘିକା ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀମାନେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯଦିଓ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦେହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଦ୍ଭଵନୋତ୍ତମମ୍। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପାପାତ୍ମା ସୀତାଂ ଲୋଭିତୁମିଚ୍ଛଯା
ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ମହଳ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଶେଷରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
ଦଶ ରାକ୍ଷସକୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵିଂଶତିରଥାପରାଃ। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଜରାଵୃଦ୍ଧାନ୍ ବାଲାଂଶ୍ଚ ରଜନୀଚରାନ୍
ଏଠାରେ ଦଶ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଓ ବାଇଶି ହଜାର ରଥ ଅଛି, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଛାଡ଼ି।
ତେଷାଂ ପ୍ରଭୁରହଂ ସୀତେ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। ସହସ୍ରମେକମେକସ୍ଯ ମମ କାର୍ଯପୁରଃସରମ୍
ସୀତେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମୁଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ ଏକ ହଜାର କର୍ମଚାରୀ ତିଆରି ଅଛନ୍ତି।
ଯଦିଦଂ ରାଜ୍ଯତନ୍ତ୍ରଂ ମେ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଜୀଵିତଂ ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରାଣୈର୍ଗରୀଯସୀ
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି, ବିଶାଳ ନୟନୀ, ମୋର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ — ସୀତା, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମମ ଯୋଽସୌ ପରିଗ୍ରହଃ। ତାସାଂ ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରୀ ସୀତେ ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵ ପ୍ରିଯେ
ମୋର ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପ୍ରିୟା, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବା।
ସାଧୁ କିଂ ତେଽନ୍ଯଥାବୁଦ୍ଧ୍ଯା ରୋଚଯସ୍ଵ ଵଚୋ ମମ। ଭଜସ୍ଵ ମାଭିତପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଏପରି ଭାବି କାହିଁକି ଅନ୍ୟ ମନ ରଖୁଛ? ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ ହେଉଛି, ମୋତେ କୃପା କର।
ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ସମୁଦ୍ରେଣ ଲଙ୍କେଯଂ ଶତଯୋଜନା। ନେଯଂ ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ
ଏହି ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବତାମାନେ ବା ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵେଷୁ ନ ଯକ୍ଷେଷୁ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵେଷୁ ନର୍ଷିଷୁ। ଅହଂ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଷୁ ଯୋ ମେ ଵୀର୍ଯସମୋ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତି ସମାନ ହେବ।
ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟେନ ଦୀନେନ ତାପସେନ ପଦାତିନା। କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ମାନୁଷେଣାଲ୍ପତେଜସା
ଯିଏ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଦୁଃଖୀ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ପଦଯାତ୍ରୀ ଏହି ମାନବ ରାମ, ତାଙ୍କ ସହ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଭଜସ୍ଵ ସୀତେ ମାମେଵ ଭର୍ତାହଂ ସଦୃଶସ୍ତଵ। ଯୌଵନଂ ତ୍ଵଧ୍ରୁଵଂ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵେହ ମଯା ସହ
ସୀତେ, ମୋତେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସମାନ। ଏଇ ଯୌବନ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଭୟଭିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର।
ଦର୍ଶନେ ମା କୃଥା ବୁଦ୍ଧିଂ ରାଘଵସ୍ଯ ଵରାନନେ। କାସ୍ଯ ଶକ୍ତିରିହାଗନ୍ତୁମପି ସୀତେ ମନୋରଥୈଃ
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ତୁମେ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମନେ ଚିନ୍ତା କରନି। ସୀତେ, ଏଠାରେ କିଏ ମନରେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ?
ନ ଶକ୍ଯୋ ଵାଯୁରାକାଶେ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧୁଂ ମହାଜଵଃ। ଦୀପ୍ଯମାନସ୍ଯ ଵାପ୍ଯଗ୍ନେର୍ଗ୍ରହୀତୁଂ ଵିମଲାଃ ଶିଖାଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସକୁ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶୁଭ୍ର ଶିଖାକୁ ଧରିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ—
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଶୋଭନେ। ଵିକ୍ରମେଣ ନଯେଦ୍ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ମଦ୍ବାହୁପରିପାଲିତାମ୍
ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଇ ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖୁନି, ଯିଏ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ, ମୋର ବାହୁ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ତୁମକୁ ନେଇଯିବ।
ଲଙ୍କାଯାଃ ସୁମହଦ୍ରାଜ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଵମନୁପାଲଯ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେଷ୍ଯା ମଦ୍ଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚାପି ଚରାଚରମ୍
ଲଙ୍କାର ଏହି ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ଶାସନ କର। ମୋ ପରି ଏମିତି ଅନେକେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତେ ତୁମର ସେବକ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅଭିଷେକଜଲକ୍ଲିନ୍ନା ତୁଷ୍ଟା ଚ ରମଯସ୍ଵ ଚ। ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ପୁରା କର୍ମ ଵନଵାସେନ ତଦ୍ଗତମ୍
ଅଭିଷେକ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଖୁସି ହେଉ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ କର। ପୂର୍ବେ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିଥିବା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ଥିଲା, ସେଠାରେ ସମାପ୍ତ।
ଯଚ୍ଚ ତେ ସୁକୃତଂ କର୍ମ ତସ୍ଯେହ ଫଲମାପ୍ନୁହି। ଇହ ସର୍ଵାଣି ମାଲ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନି ମୈଥିଲି
ତୁମେ ଯେଉଁ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାର ଫଳ ଏଠାରେ ପାଅ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ଅଛି, ମୈଥିଲୀ।
ଭୂଷଣାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ତାନି ସେଵ ମଯା ସହ। ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ସୁଶ୍ରୋଣି ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ମେ
ଏଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂଷଣ ଅଛି, ମୋ ସହିତ ଏମାନେକୁ ଉପଭୋଗ କର। ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା, ଏହି ପୁଷ୍ପକ ମୋ ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କର।
ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ତରସା ନିର୍ଜିତଂ ରଣେ। ଵିଶାଲଂ ରମଣୀଯଂ ଚ ତଦ୍ଵିମାନଂ ମନୋଜଵମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳପୂର୍ବକ ଦଖଳ କରାଯାଇଥିବା, ବିଶାଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସେଠି ଏହି ମନଃପ୍ରବାହ ଗତିର ବିମାନ ଅଛି।
ତତ୍ର ସୀତେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍। ଵଦନଂ ପଦ୍ମସଂକାଶଂ ଵିମଲଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍
ସୀତେ, ସେଠି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମର ମୁହଁ ପଦ୍ମ ପରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ଶୋକାର୍ତଂ ତୁ ଵରାରୋହେ ନ ଭ୍ରାଜତି ଵରାନନେ। ଏଵଂ ଵଦତି ତସ୍ମିନ୍ ସା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ଵରାଙ୍ଗନା
କିନ୍ତୁ, ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ତୁମ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନାହିଁ। ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି କହିବାବେଳେ, ସେ ମହିଳା ଜଣେ ଜାମାର କୋଣା ଦ୍ୱାରା—
ପିଧାଯେନ୍ଦୁନିଭଂ ସୀତା ମନ୍ଦମଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍। ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀଂ ତାମିଵାସ୍ଵସ୍ଥାଂ ସୀତାଂ ଚିନ୍ତାହତପ୍ରଭାମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତା ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିଲେ। ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା, ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମଲିନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।