ଯଥା ନୈନାଂ ପୁମାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ସୀତାଂ ପଶ୍ଯତ୍ଯସମ୍ମତଃ। ମୁକ୍ତାମଣିସୁଵର୍ଣାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଯେଉଁଠି ମୋର ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ା, କେହି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ମହିଳା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ। ମୁକ୍ତା, ମଣି, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା—
ଯଦ୍ ଯଦିଚ୍ଛେତ୍ ତଦୈଵାସ୍ଯା ଦେଯଂ ମଚ୍ଛନ୍ଦତୋ ଯଥା। ଯା ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଵୈଦେହୀଂ ଵଚନଂ କିଂଚିଦପ୍ରିଯମ୍
ସେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଚାହିଁବେ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ କହିବେ—
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ ଯଦି ଵା ଜ୍ଞାନାନ୍ନ ତସ୍ଯା ଜୀଵିତଂ ପ୍ରିଯମ୍। ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ରାକ୍ଷସୀସ୍ତାସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରୁ ହେଉ, ସେ ମୋ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ମୂଲ୍ୟବାନ ନୁହେଁ। ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସରାଜ କହିଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯାନ୍ତଃପୁରାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ କିଂ କୃତ୍ଯମିତି ଚିନ୍ତଯନ୍। ଦଦର୍ଶାଷ୍ଟୌ ମହାଵୀର୍ଯାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ପିଶିତାଶନାନ୍
ସେ ତାହା ପରେ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରିଲେ, କଣ କରିବେ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଆଠିଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସ।
ସ ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଵରଦାନେନ ମୋହିତଃ। ଉଵାଚ ତାନିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ଯ ବଲଵୀର୍ଯତଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ, ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମନ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ କୁ ଶ୍ଲାଘା କରି କହିଲେ—
ନାନାପ୍ରହରଣାଃ କ୍ଷିପ୍ରମିତୋ ଗଚ୍ଛତ ସତ୍ଵରାଃ। ଜନସ୍ଥାନଂ ହତସ୍ଥାନଂ ଭୂତପୂର୍ଵଂ ଖରାଲଯମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ସବୁଏ ତୁରନ୍ତ ଏଠାରୁ ଯାଅ। ଖରଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ନିବାସ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଜନସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।
ତତ୍ରାସ୍ଯତାଂ ଜନସ୍ଥାନେ ଶୂନ୍ଯେ ନିହତରାକ୍ଷସେ। ପୌରୁଷଂ ବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତ୍ରାସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ
ଏବେ ଜନସ୍ଥାନରେ ରୁହ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମେ ତୁମର ସାହସ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଭରସା କର, ଭୟକୁ ଦୂରେ ଛାଡିଦିଅ।
ବହୁସୈନ୍ଯଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଜନସ୍ଥାନେ ନିଵେଶିତମ୍। ସଦୂଷଣଖରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନିହତଂ ରାମସାଯକୈଃ
ଜନସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଥିଲା, ଦୂଷଣ ଓ ଖର ସହିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ତତଃ କ୍ରୋଧୋ ମମାପୂର୍ଵୋ ଧୈର୍ଯସ୍ଯୋପରି ଵର୍ଧତେ। ଵୈରଂ ଚ ସୁମହଜ୍ଜାତଂ ରାମଂ ପ୍ରତି ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ମନରେ ଅପୂର୍ବ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଛି, ଧୈର୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ନିର୍ଯାତଯିତୁମିଚ୍ଛାମି ତଚ୍ଚ ଵୈରଂ ମହାରିପୋଃ। ନହି ଲପ୍ସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନିଦ୍ରାମହତ୍ଵା ସଂଯୁଗେ ରିପୁମ୍
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାକୁ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଉତ୍ସର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ, ମୋତେ ଶୟନ ମିଳିବ ନାହିଁ।
ତଂ ତ୍ଵିଦାନୀମହଂ ହତ୍ଵା ଖରଦୂଷଣଘାତିନମ୍। ରାମଂ ଶର୍ମୋପଲପ୍ସ୍ଯାମି ଧନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵେଵ ନିର୍ଧନଃ
ଏବେ ମୁଁ ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ରାମଙ୍କୁ ମାରି, ଏମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବି, ଯେପରି ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ପାଇଲେ ଖୁସି ହୁଏ।
ଜନସ୍ଥାନେ ଵସଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଭଵଦ୍ଭୀ ରାମମାଶ୍ରିତା। ପ୍ରଵୃତ୍ତିରୁପନେତଵ୍ଯା କିଂ କରୋତୀତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ତୁମେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜନସ୍ଥାନରେ ରହୁଛ, ରାମଙ୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଓ ସେ କଣ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ ଜଣାଇବା।
ଅପ୍ରମାଦାଚ୍ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵୈରେଵ ନିଶାଚରୈଃ। କର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚ ସଦା ଯତ୍ନୋ ରାଘଵସ୍ଯ ଵଧଂ ପ୍ରତି
ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ତୁ ବଲଂ ଜ୍ଞାତଂ ବହୁଶୋ ରଣମୂର୍ଧନି। ଅତଶ୍ଚାସ୍ମିଞ୍ଜନସ୍ଥାନେ ମଯା ଯୂଯଂ ନିଵେଶିତାଃ
ତୁମେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖିଛି, ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ ଏଠି ଜନସ୍ଥାନରେ ରଖିଛି।
ତତଃ ପ୍ରିଯଂ ଵାକ୍ଯମୁପେତ୍ଯ ରାକ୍ଷସା ମହାର୍ଥମଷ୍ଟାଵଭିଵାଦ୍ଯ ରାଵଣମ୍। ଵିହାଯ ଲଙ୍କାଂ ସହିତାଃ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ ଯତୋ ଜନସ୍ଥାନମଲକ୍ଷ୍ଯଦର୍ଶନାଃ
ତାପରେ, ଆଠିଜଣ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଭଲ କଥା କହି, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଲଙ୍କା ଛାଡ଼ି, ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସୀତାମୁପଲଭ୍ଯ ରାଵଣଃ ସୁସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପରିଗୃହ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍। ପ୍ରସଜ୍ଯ ରାମେଣ ଚ ଵୈରମୁତ୍ତମଂ ବଭୂଵ ମୋହାନ୍ମୁଦିତଃ ସ ରାଵଣଃ
ତାପରେ, ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇ ରାବଣ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରାମଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁତା ଗଢ଼ି, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ।
ସଂଦିଶ୍ଯ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଘୋରାନ୍ ରାଵଣୋଽଷ୍ଟୌ ମହାବଲାନ୍। ଆତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧିଵୈକ୍ଲଵ୍ଯାତ୍ କୃତ୍କୃତ୍ଯମମନ୍ଯତ
ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଠିଜଣ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ମନ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରାବଣ ନିଜ କାମ ସଫଳ ଭାବିଲେ।
ସ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଵୈଦେହୀଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂ ରମ୍ଯଂ ସୀତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭିତ୍ଵରନ୍
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଭାବି, କାମବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେ ନିଜ ଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଅପଶ୍ଯଦ୍ ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯେ ସୀତାଂ ଦୁଃଖପରାଯଣାମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ରାବଣ ସେ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଂ ଦୀନାଂ ଶୋକଭାରାଵପୀଡିତାମ୍। ଵାଯୁଵେଗୈରିଵାକ୍ରାନ୍ତାଂ ମଜ୍ଜନ୍ତୀଂ ନାଵମର୍ଣଵେ
ସୀତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖର ଭାରରେ ଦବିଯାଇଥିଲେ। ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଝଟକାରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଏକ ନୌକା ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥାଏ, ସେଉଁପରି ସୀତା ମନେ ହେଉଥିଲେ।
ମୃଗଯୂଥପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଂ ମୃଗୀଂ ଶ୍ଵଭିରିଵାଵୃତାମ୍। ଅଧୋଗତମୁଖୀଂ ସୀତାଂ ତାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ନିଶାଚରଃ
ଝୁଣ୍ଡଠାରୁ ଛେଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ମୃଗୀ ଯେପରି କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ, ସେପରି ମୁହଁ ନିମ୍ନମୁଖୀ କରି ଦଢ଼ିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ରାତିର ଦୂତ ଆସିଲେ।
ତାଂ ତୁ ଶୋକଵଶାଦ୍ ଦୀନାମଵଶାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ସବଲାଦ୍ ଦର୍ଶଯାମାସ ଗୃହଂ ଦେଵଗୃହୋପମମ୍
ଦୁଃଖରେ ଦବିଯାଇଥିବା ଏହି ଅସହାୟ ସୀତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୃହ ସଦୃଶ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଳ ଦେଖାଇଲେ।
ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରନିଷେଵିତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ନାନାରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ହର୍ମ୍ୟ ଓ ମହଳ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ମହିଳା ରହୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚରୁଥିଲେ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଦାନ୍ତକୈସ୍ତାପନୀଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଫାଟିକୈ ରାଜତୈସ୍ତଥା। ଵଜ୍ରଵୈଦୂର୍ଯଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଦୃଷ୍ଟିମନୋରମୈଃ
ହାତୀଦାନ୍ତ, ସୁନା, ଶ୍ୱେତପାଷାଣ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଖୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ହୀରା ଓ ବୈଦୂର୍ୟର ଅଦ୍ଭୁତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜିଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍। ସୋପାନଂ କାଞ୍ଚନଂ ଚିତ୍ରମାରୁରୋହ ତଯା ସହ
ଦେବମାନ୍ୟ ଢୋଳର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ତପ୍ତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଚମତ୍କାର ସୁନାର ସିଢ଼ି ଉପରେ ସେ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଚଢ଼ିଲେ।
ଦାନ୍ତକା ରାଜତାଶ୍ଚୈଵ ଗଵାକ୍ଷାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ। ହେମଜାଲାଵୃତାଶ୍ଚାସଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାସାଦପଙ୍କ୍ତଯଃ
ସେଠାରେ ମହଳମାନେ ହାତୀଦାନ୍ତ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଜନେଲା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଥିଲେ।
ସୁଧାମଣିଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୂମିଭାଗାନି ସର୍ଵଶଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଵଭଵନେ ପ୍ରାଦର୍ଶଯତ ମୈଥିଲୀମ୍
ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗନା ଦେଖାଇଲେ।
ଦୀର୍ଘିକାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ନାନାପୁଷ୍ପସମାଵୃତାଃ। ରାଵଣୋ ଦର୍ଶଯାମାସ ସୀତାଂ ଶୋକପରାଯଣାମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଢାକା ଦୀର୍ଘିକା ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀମାନେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯଦିଓ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦେହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଦ୍ଭଵନୋତ୍ତମମ୍। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପାପାତ୍ମା ସୀତାଂ ଲୋଭିତୁମିଚ୍ଛଯା
ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ମହଳ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଶେଷରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।