ମଲଦାଂଶ୍ଚ କରୂଷାଂଶ୍ଚ ତାଟକା ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣୀ । ସେଯଂ ପନ୍ଥାନମାଵୃତ୍ଯ ଵସତ୍ଯତ୍ଯର୍ଧଯୋଜନେ ॥୧-୨୪-
ତାଟକା, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ମଳଦା ଓ କରୂଷ ଦେଶକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛି । ସେ ଏହି ପଥକୁ ଅଟକାଇ ଅଧ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ବସିଛି ।
ଅତ ଏଵ ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତାଟକାଯା ଵନଂ ଯତଃ । ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜହୀମାଂ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣୀମ୍ ॥୧-୨୪-
ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ତାଟକାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଯକ୍ଷିଣୀକୁ ସଂହାର କର ।
ମନ୍ନିଯୋଗାଦିମଂ ଦେଶଂ କୁରୁ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ପୁନଃ । ନହି କଶ୍ଚିଦିମଂ ଦେଶଂ ଶକ୍ତୋ ହ୍ଯାଗନ୍ତୁମୀଦୃଶମ୍ ॥୧-୨୪-
ମୋ ଆଦେଶରେ ଏହି ଦେଶକୁ ପୁଣିଥରେ ନିରାପଦ କର । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କେହି ଏଠାକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ଯକ୍ଷିଣ୍ଯା ଘୋରଯା ରାମ ଉତ୍ସାଦିତମସହ୍ଯଯା । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥୈତଦ୍ ଦାରୁଣଂ ଵନମ୍ । ଯକ୍ଷ୍ଯା ଚୋତ୍ସାଦିତଂ ସର୍ଵମଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତତେ ॥୧-୨୪-
ରାମ, ଏହି ଦେଶ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସହ୍ୟ ଯକ୍ଷିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି । ଏହି ଭୟାନକ ଅରଣ୍ୟ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି । ଏବେଯାଁ ଯକ୍ଷିଣୀ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଅବସ୍ଥା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ ।
ଅଥ ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ମୁନେର୍ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍ ॥୧-୨୫-
ତାପରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁନିଙ୍କର ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଶୁଭ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅଲ୍ପଵୀର୍ଯା ଯଦା ଯକ୍ଷୀ ଶ୍ରୂଯତେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ । କଥଂ ନାଗସହସ୍ରସ୍ଯ ଧାରଯତ୍ଯବଲା ବଲମ୍ ॥୧-୨୫-
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯକ୍ଷିଣୀ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଶୁଣିଛି । ଏହି ଦୁର୍ବଳ ଯକ୍ଷିଣୀ କିପରି ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରେ ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵସ୍ଯାମିତୌଜସଃ । ହର୍ଷଯଞ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସଲକ୍ଷ୍ମଣମରିନ୍ଦମମ୍ ॥୧-୨୫-
ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକୁ ମୃଦୁ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଯେନ ବଲୋତ୍କଟା । ଵରଦାନକୃତଂ ଵୀର୍ଯଂ ଧାରଯତ୍ଯବଲା ବଲମ୍ ॥୧-୨୫-
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ସେ କିପରି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା । ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁର୍ବଳ ଯକ୍ଷିଣୀ ଏତେ ଶକ୍ତି ପାଇଛି ।'
ପୂର୍ଵମାସୀନ୍ମହାଯକ୍ଷଃ ସୁକେତୁର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅନପତ୍ଯଃ ଶୁଭାଚାରଃ ସ ଚ ତେପେ ମହତ୍ତପଃ ॥୧-୨୫-
ପୂର୍ବେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁକେତୁ । ସେ ନିଷ୍ପୁତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ଏବଂ ଭାରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ପିତାମହସ୍ତୁ ସୁପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ଯ ଯକ୍ଷପତେସ୍ତଦା । କନ୍ଯାରତ୍ନଂ ଦଦୌ ରାମ ତାଟକାଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୫-
ତାଙ୍କ ପିତା, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ଭଲ ପାଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ କନ୍ୟା ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ତାଟକା, ରାମ ।
ଦଦୌ ନାଗସହସ୍ରସ୍ଯ ବଲଂ ଚାସ୍ଯାଃ ପିତାମହଃ । ନ ତ୍ଵେଵ ପୁତ୍ରଂ ଯକ୍ଷାଯ ଦଦୌ ଚାସୌ ମହାଯଶାଃ ॥୧-୨୫-
ତାଙ୍କ ପିତା ତାଟକାକୁ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଯକ୍ଷ ସୁକେତୁଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ବଡ଼ ନାମୀ ।
ତାଂ ତୁ ବାଲାଂ ଵିଵର୍ଧନ୍ତୀଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍ । ଜମ୍ଭପୁତ୍ରାଯ ସୁନ୍ଦାଯ ଦଦୌ ଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ ॥୧-୨୫-
ସେ ତାଟକା, ଯେଉଁଠି ବୟସ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ବଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜମ୍ଭଙ୍କ ପୁଅ ସୁନ୍ଦଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଲା ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଯକ୍ଷୀ ପୁତ୍ରଂ ଵ୍ଯଜାଯତ । ମାରୀଚଂ ନାମ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଯଃ ଶାପାଦ୍ ରାକ୍ଷସୋଽଭଵତ୍ ॥୧-୨୫-
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏକ ଯକ୍ଷୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ମାରୀଚ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ସୁନ୍ଦେ ତୁ ନିହତେ ରାମ ଅଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍ । ତାଟକା ସହପୁତ୍ରେଣ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛତି ॥୧-୨୫-
ସୁନ୍ଦକୁ ମାରିଦେଲାପରେ, ହେ ରାମ, ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ତାଟକା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ଜାତସଂରମ୍ଭା ଗର୍ଜନ୍ତୀ ସାଭ୍ଯଧାଵତ । ଆପତନ୍ତୀଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ॥୧-୨୫-
ଭୋକ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପିଡିତ ହୋଇ, ସେ ଗଜଗଜ କରି ଆଗକୁ ଡାକି ଆସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପୂଜ୍ୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି—
ରାକ୍ଷସତ୍ଵଂ ଭଜସ୍ଵେତି ମାରୀଚଂ ଵ୍ଯାଜହାର ସଃ । ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ ପରମାମର୍ଷସ୍ତାଟକାମପି ଶପ୍ତଵାନ୍ ॥୧-୨୫-
ମାରୀଚଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କର।' ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାକ୍ରୋଧରେ ତାଟକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ପୁରୁଷାଦୀ ମହାଯକ୍ଷୀ ଵିକୃତା ଵିକୃତାନନା । ଇଦଂ ରୂପମ୍ ଵିହାଯାଶୁ ଦାରୁଣଂ ରୂପମସ୍ତୁ ତେ ॥୧-୨୫-
‘ହେ ମହାଯକ୍ଷୀ, ମଣିଷ ଖାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ମୁହଁ ଥିବା, ଏହି ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଖ, ତୁମର ଦାରୁଣ ରୂପ ହେଉ।’
ସୈଷା ଶାପକୃତାମର୍ଷା ତାଟକା କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତା । ଦେଶମୁତ୍ସାଦଯତ୍ଯେନମଗସ୍ତ୍ଯାଚରିତଂ ଶୁଭମ୍ ॥୧-୨୫-
ଏହିପରି ଶାପରେ ତାଟକା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପିଡିତ ହୋଇ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଦେଶକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛନ୍ତି।
ଏନାଂ ରାଘଵ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତାଂ ଯକ୍ଷୀଂ ପରମଦାରୁଣାମ୍ । ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣହିତାର୍ଥାଯ ଜହି ଦୁଷ୍ଟପରାକ୍ରମାମ୍ ॥୧-୨୫-
ହେ ରାଘବ, ଗାଁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ତାଟକା ଯକ୍ଷୀକୁ ହତ୍ୟା କର।
ନହ୍ଯେନାଂ ଶାପସଂସୃଷ୍ଟାଂ କଶ୍ଚିଦୁତ୍ସହତେ ପୁମାନ୍ । ନିହନ୍ତୁଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତ୍ଵାମୃତେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥୧-୨୫-
ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ୍ଭିନା କେହି ଏହି ଶାପପ୍ରାପ୍ତାକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ନହି ତେ ସ୍ତ୍ରୀଵଧକୃତେ ଘୃଣା କାର୍ଯା ନରୋତ୍ତମ । ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯହିତାର୍ଥଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ରାଜସୂନୁନା ॥୧-୨୫-
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ମାରିବାକୁ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କରିବା ଦରକାର।
ନୃଶଂସମନୃଶଂସଂ ଵା ପ୍ରଜାରକ୍ଷଣକାରଣାତ୍ । ପାତକଂ ଵା ସଦୋଷଂ ଵା କର୍ତଵ୍ଯଂ ରକ୍ଷତା ସଦା ॥୧-୨୫-
ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, କୌଣସି କାମ ନିଷ୍ଠୁର କିମ୍ବା ଦୟାଳୁ, ପାପ କିମ୍ବା ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି କାମ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ କରିବା ଦରକାର।
ରାଜ୍ଯଭାରନିଯୁକ୍ତାନାମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ । ଅଧର୍ମ୍ଯାଂ ଜହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯସ୍ଯାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥୧-୨୫-
ରାଜ୍ୟର ଭାର ଯେଉଁମାନେ ଉଠାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ। ଅଧର୍ମିଣୀକୁ ମାର, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, କାରଣ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରା ଶକ୍ରୋ ଵିରୋଚନସୁତାଂ ନୃପ । ପୃଥିଵୀଂ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ମନ୍ଥରାମଭ୍ଯସୂଦଯତ୍ ॥୧-୨୫-
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, ହେ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୂମିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବିରୋଚନଙ୍କ କନ୍ୟା ମନ୍ଥରାକୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ପୁରା ରାମ ଭୃଗୁପତ୍ନୀ ପତିଵ୍ରତା । ଅନିନ୍ଦ୍ରଂ ଲୋକମିଚ୍ଛନ୍ତୀ କାଵ୍ଯମାତା ନିଷୂଦିତା ॥୧-୨୫-
ଏବଂ ପୂର୍ବେ, ହେ ରାମ, ଭୃଗୁଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ କାବ୍ୟମାତା, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ଲୋକ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ।
ଏତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭୀ ରାଜପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ । ଅଧର୍ମସହିତା ନାର୍ଯୋ ହତାଃ ପୁରୁଷସତ୍ତମୈଃ । ତସ୍ମାଦେନାଂ ଘୃଣାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜହି ମଚ୍ଛାସନାନ୍ନୃପ ॥୧-୨୫-
ଏମିତି ଅନେକ ମହାନ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଅଧର୍ମିଣୀ ନାରୀମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ। ତେଣୁ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୟା ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କର, ହେ ରାଜା।
thumb|ଷଡ୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଡ୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଛଅୱିଂଶ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମୁନେର୍ଵଚନମକ୍ଲୀବଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରଵରାତ୍ମଜଃ । ରାଘଵଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ॥୧-୨୬-
ମୁନିଙ୍କ ଦୃଢ଼ କଥା ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ରାଘବ ହାତ ଜୋଡି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ପିତୁର୍ଵଚନନିର୍ଦେଶାତ୍ ପିତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍ । ଵଚନଂ କୌଶିକସ୍ଯେତି କର୍ତଵ୍ଯମଵିଶଙ୍କଯା ॥୧-୨୬-
ମୋ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ, ଏବଂ କୌଶିକଙ୍କ କଥାକୁ ମାନି, ଏହି କାମ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।