ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାବାହୋ ଗୁରୁଚିତ୍ତପ୍ରସାଦକ। ହ୍ରିଯମାଣାଂ ନ ଜାନୀଷେ ରକ୍ଷସା କାମରୂପିଣା
ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବଡ଼ ହାତ ଥିବା, ଜେଉଁ ଜଣେ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ମନକୁ ଖୁସି କରନ୍ତି, ତୁମେ ଜାଣୁନାହ, ଏକ କାମରୂପୀ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଛି!
ଜୀଵିତଂ ସୁଖମର୍ଥଂ ଚ ଧର୍ମହେତୋଃ ପରିତ୍ଯଜନ୍। ହ୍ରିଯମାଣାମଧର୍ମେଣ ମାଂ ରାଘଵ ନ ପଶ୍ଯସି
ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଧନ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ରାଘବ, ତୁମେ ଦେଖୁନାହ, ମୋତେ ଅଧର୍ମରେ ଉଠାଇ ନେଯାଉଛି!
ନନୁ ନାମାଵିନୀତାନାଂ ଵିନେତାସି ପରଂତପ। କଥମେଵଂଵିଧଂ ପାପଂ ନ ତ୍ଵଂ ଶାଧି ହି ରାଵଣମ୍
ତୁମେ ଅଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି। ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କାହିଁକି ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହିଁ? ରାବଣଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଚୁପ୍ ରହିଛ?
ନ ତୁ ସଦ୍ଯୋଽଵିନୀତସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍। କାଲୋଽପ୍ଯଙ୍ଗୀଭଵତ୍ଯତ୍ର ସସ୍ଯାନାମିଵ ପକ୍ତଯେ
ଅଶାନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏଠି ସମୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫସଲ ପକିବା ପରି ଫଳ ଆସିବାକୁ ସମୟ ଲାଗେ।
ତ୍ଵଂ କର୍ମ କୃତଵାନେତତ୍ କାଲୋପହତଚେତନଃ। ଜୀଵିତାନ୍ତକରଂ ଘୋରଂ ରାମାଦ୍ ଵ୍ଯସନମାପ୍ନୁହି
ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମ ମନ ଅନ୍ଧା ହୋଇଛି; ଏବେ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଠାରୁ ଜୀବନ ଶେଷ କରିବା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ।
ହନ୍ତେଦାନୀଂ ସକାମା ତୁ କୈକେଯୀ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ। ହ୍ରିଯେଯଂ ଧର୍ମକାମସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ଏବେ କୈକେୟୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଖୁସି ହେବେ; ଧର୍ମରେ ଆସ୍ଥା ଥିବା, ଯଶସ୍ୱୀ ପତିଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀକୁ ନେଇଯାଯାଉଛି।
ଆମନ୍ତ୍ରଯେ ଜନସ୍ଥାନେ କର୍ଣିକାରାଂଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାନ୍। କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାମାଯ ଶଂସଧ୍ଵଂ ସୀତାଂ ହରତି ରାଵଣଃ
ଜନସ୍ଥାନରେ ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛି।
ହଂସସାରସସଂଘୁଷ୍ଟାଂ ଵନ୍ଦେ ଗୋଦାଵରୀଂ ନଦୀମ୍। କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାମାଯ ଶଂସ ତ୍ଵଂ ସୀତାଂ ହରତି ରାଵଣଃ
ହଂସ ଏବଂ ସାରସ ଦଳର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛି।
ଦୈଵତାନି ଚ ଯାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଵନେ ଵିଵିଧପାଦପେ। ନମସ୍କରୋମ୍ଯହଂ ତେଭ୍ଯୋ ଭର୍ତୁଃ ଶଂସତ ମାଂ ହୃତାମ୍
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଏହା କହ, ମୁଁ ନେଇଯାଉଛି।
ଯାନି କାନିଚିଦପ୍ଯତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ସର୍ଵାଣି ଶରଣଂ ଯାମି ମୃଗପକ୍ଷିଗଣାନି ଵୈ
ଏଠି ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ପ୍ରକାରର ହେଉନା, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—ମୃଗ ଦଳ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ।
ହ୍ରିଯମାଣାଂ ପ୍ରିଯାଂ ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀମ୍। ଵିଵଶା ତେ ହୃତା ସୀତା ରାଵଣେନେତି ଶଂସତ
ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଦାମି, ଅସହାୟ ଭାବରେ ନେଇଯାଉଛି; ତାଙ୍କୁ କହ, ସୀତାକୁ ରାବଣ ନେଇଯାଉଛି।
ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ମହାବାହୁରମୁତ୍ରାପି ମହାବଲଃ। ଆନେଷ୍ଯତି ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଵୈଵସ୍ଵତହୃତାମପି
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ମୋତେ ଫେରାଇ ଆଣିବେ, ଏପରି ଦୁଃଖରୁ ମଧ୍ୟ।
ସା ତଦା କରୁଣା ଵାଚୋ ଵିଲପନ୍ତୀ ସୁଦୁଃଖିତା। ଵନସ୍ପତିଗତଂ ଗୃଧ୍ରଂ ଦଦର୍ଶାଯତଲୋଚନା
ତାପରେ, ବହୁ ଦୁଃଖରେ, କରୁଣା ଭରା କଥା କହି, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତା ଗଛରେ ବସିଥିବା ଗୃଧ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ସା ତମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ରାଵଣସ୍ଯ ଵଶଂଗତା। ସମାକ୍ରନ୍ଦଦ୍ ଭଯପରା ଦୁଃଖୋପହତଯା ଗିରା
ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ସୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବାବେଳେ, ଗୃଧ୍ରକୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ, ଦୁଃଖରେ ଭରା କଣ୍ଠରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଜଟାଯୋ ପଶ୍ଯ ମାମାର୍ଯ ହ୍ରିଯମାଣାମନାଥଵତ୍। ଅନେନ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣାକରୁଣଂ ପାପକର୍ମଣା
ଜଟାୟୁ, ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଅନାଥ ଭାବରେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ମୋତେ ନେଇଯାଉଛି।
ନୈଷ ଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା କ୍ରୂରୋ ନିଶାଚରଃ। ସତ୍ଵଵାଞ୍ଜିତକାଶୀ ଚ ସାଯୁଧଶ୍ଚୈଵ ଦୁର୍ମତିଃ
ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ତୁମେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା।
ରାମାଯ ତୁ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଜଟାଯୋ ହରଣଂ ମମ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଚ ତତ୍ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଵ୍ଯମଶେଷତଃ
ଜଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ମୋ ହରଣ ବିଷୟରେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲା କହିଦେ।
thumb|ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ; ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗ।
ତଂ ଶବ୍ଦମଵସୁପ୍ତସ୍ତୁ ଜଟାଯୁରଥ ଶୁଶ୍ରୁଵେ। ନିରୈକ୍ଷଦ୍ ରାଵଣଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈଦେହୀଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ତାପରେ, ଜଟାୟୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗିଥିବାବେଳେ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ; ସେ ଶୀଘ୍ର ରାବଣକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବୈଦେହୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପର୍ଵତଶୃଙ୍ଗାଭସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡଃ ଖଗୋତ୍ତମଃ। ଵନସ୍ପତିଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵ୍ଯାଜହାର ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଗଛରେ ବସିଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୃଧ୍ର, ଶୁଭ କଥା କହିଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମେ ପୁରାଣେ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ। ଭ୍ରାତସ୍ତ୍ଵଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ କର୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଦଶମୁଖ, ତୁମେ ଏକ ସମୟରେ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ସତ୍ୟକୁ ଅନୁସରିଥିଲା। ଭାଇ, ଏବେ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜଟାଯୁର୍ନାମ ନାମ୍ନାହଂ ଗୃଧ୍ରରାଜୋ ମହାବଲଃ। ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମଃ
ମୋର ନାମ ଜଟାୟୁ, ମୁଁ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା। ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ।
ଲୋକାନାଂ ଚ ହିତେ ଯୁକ୍ତୋ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ତସ୍ଯୈଷା ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ। ଏହି ପ୍ରଶସ୍ତ ନାରୀ ତାହାର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଜଗତର ନାଥଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସ୍ତ୍ରୀ।
ସୀତା ନାମ ଵରାରୋହା ଯାଂ ତ୍ଵଂ ହର୍ତୁମିହେଚ୍ଛସି। କଥଂ ରାଜା ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମେ ପରଦାରାନ୍ ପରାମୃଶେତ୍
ଏହି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତିର ନାରୀଙ୍କ ନାମ ସୀତା, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଚୋରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା ଏକ ରାଜା କିପରି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ଛୁଇଁପାରିବ?
ରକ୍ଷଣୀଯା ଵିଶେଷେଣ ରାଜଦାରା ମହାବଲ। ନିଵର୍ତଯ ଗତିଂ ନୀଚାଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନାତ୍
ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ନିଚ କାମରୁ ଫେରିଯାଅ, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ଚାହିବା ଅପରାଧ।
ନ ତତ୍ ସମାଚରେଦ୍ ଧୀରୋ ଯତ୍ ପରୋଽସ୍ଯ ଵିଗର୍ହଯେତ୍। ଯଥାଽଽତ୍ମନସ୍ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦାରା ରକ୍ଷ୍ଯା ଵିମର୍ଶନାତ୍
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏମିତି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବେ। ଯେପରି ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ସେପରି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ମଧ୍ୟ।
ଅର୍ଥଂ ଵା ଯଦି ଵା କାମଂ ଶିଷ୍ଟାଃ ଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵନାଗତମ୍। ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତ୍ଯନୁରାଜାନଂ ଧର୍ମଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯନନ୍ଦନ
ଲାଭ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନ ଥିବା ଦିନ୍ଦିନ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଦିଗ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ବଂଶଜ।
ରାଜା ଧର୍ମଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଚୋତ୍ତମୋ ନିଧିଃ। ଧର୍ମଃ ଶୁଭଂ ଵା ପାପଂ ଵା ରାଜମୂଲଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ରାଜା, ଧର୍ମ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଧନ ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ଧନ। ରାଜାଠାରୁ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ, ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପାପସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚପଲଃ କଥଂ ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵର। ଐଶ୍ଵର୍ଯମଭିସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିମାନମିଵ ଦୁଷ୍କୃତୀ
ପାପୀ ସ୍ଵଭାବ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ହେଇ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କିପରି ଏତେ ଶକ୍ତି ଓ ଆଇଶ୍ଵର୍ୟ ପାଇଛ? ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଥାଏ।
କାମସ୍ଵଭାଵୋ ଯଃସୋଽସୌ ନ ଶକ୍ଯସ୍ତଂ ପ୍ରମାର୍ଜିତୁମ୍। ନହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନାମାର୍ଯମାଵସତ୍ଯାଲଯେ ଚିରମ୍
ଯାହା ଇଚ୍ଛାରେ ଆଧାରିତ, ତାହାକୁ ସହଜରେ ଦୂର କରିବା ଯାଏନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ନାୟକ ଚରିତ୍ର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରେନାହିଁ।