କ୍ଷୁଧିତସ୍ଯ ଚ ସିଂହସ୍ଯ ମୃଗଶତ୍ରୋସ୍ତରସ୍ଵିନଃ। ଆଶୀଵିଷସ୍ଯ ଵଦନାଦ୍ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାମାଦାତୁମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଭୁକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ସିଂହର ମୁହଁରୁ ଦାନ୍ତ ଉଠାଇବାକୁ, ବା ବିଷାକ୍ତ ସାପର ମୁହଁରୁ ଦାଢ଼ି ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ମନ୍ଦରଂ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପାଣିନା ହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି। କାଲକୂଟଂ ଵିଷଂ ପୀତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ହାତରେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଉଠାଇବାକୁ, କିମ୍ବା ଘୋର ବିଷ ପିଇ ଅକ୍ଷତ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅକ୍ଷି ସୂଚ୍ଯା ପ୍ରମୃଜସି ଜିହ୍ଵଯା ଲେଢି ଚ କ୍ଷୁରମ୍। ରାଘଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାମଧିଗନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ଆଖି ଘସୁଛ, ଜିହ୍ୱାରେ ଧାର ଚାଲୁଛ, କାରଣ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଘରବାଳିକୁ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅଵସଜ୍ଯ ଶିଲାଂ କଣ୍ଠେ ସମୁଦ୍ରଂ ତର୍ତୁମିଚ୍ଛସି। ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଚୋଭୌ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଗଳାରେ ପାହାଡ଼ ଗଠି ନଦୀ ପାରିହେବାକୁ, କିମ୍ବା ହାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଯୋ ରାମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛସି। ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରେଣାହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ଯିଏ ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଘରବାଳିକୁ ହରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ଜଣେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାମାରେ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
କଲ୍ଯାଣଵୃତ୍ତାଂ ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ରାମସ୍ଯାହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି। ଅଯୋମୁଖାନାଂ ଶୂଲାନାମଗ୍ରେ ଚରିତୁମିଚ୍ଛସି। ରାମସ୍ଯ ସଦୃଶୀଂ ଭାର୍ଯାଂ ଯୋଽଧିଗନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ଯିଏ ରାମଙ୍କର ନୀତିବାନ୍ ଘରବାଳିକୁ ହରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ଲୋହା ଶୁଳର ଟିପରେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ଯିଏ ରାମଙ୍କ ସମାନ ଘରବାଳିକୁ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଯଦନ୍ତରଂ ସିଂହସୃଗାଲଯୋର୍ଵନେ ଯଦନ୍ତରଂ ସ୍ଯନ୍ଦନିକାସମୁଦ୍ରଯୋଃ। ସୁରାଗ୍ର୍ଯସୌଵୀରକଯୋର୍ଯଦନ୍ତରଂ ତଦନ୍ତରଂ ଦାଶରଥେସ୍ତଵୈଵ ଚ
ବନରେ ସିଂହ ଓ ଶିଆଳ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ଦୂର, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତଫାତ, ଉତ୍ତମ ମଦ ଓ ସାଧାରଣ ମଦ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ଭିନ୍ନତା, ସେତେ ଭିନ୍ନତା ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଓ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ।
ଯଦନ୍ତରଂ କାଞ୍ଚନସୀସଲୋହଯୋ- ର୍ଯଦନ୍ତରଂ ଚନ୍ଦନଵାରିପଙ୍କଯୋଃ। ଯଦନ୍ତରଂ ହସ୍ତିବିଡାଲଯୋର୍ଵନେ ତଦନ୍ତରଂ ଦାଶରଥେସ୍ତଵୈଵ ଚ
ସୁନା, ସିସା ଓ ଲୋହା ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତଫାତ, ଚନ୍ଦନ, ପାଣି ଓ କାଦି ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ଭିନ୍ନତା, ବନରେ ହାତୀ ଓ ଗଧା ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତଫାତ, ସେତେ ଭିନ୍ନତା ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଓ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ।
ତସ୍ମିନ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷସମପ୍ରଭାଵେ ରାମେ ସ୍ଥିତେ କାର୍ମୁକବାଣପାଣୌ। ହୃତାପି ତେଽହଂ ନ ଜରାଂ ଗମିଷ୍ଯେ ଆଜ୍ଯଂ ଯଥା ମକ୍ଷିକଯାଵଗୀର୍ଣମ୍
ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହାତରେ ଧରିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅପହୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିବି ନାହିଁ—ଯେପରି ଘିଅକୁ ମକି ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଘିଅ କମିଯାଏ ନାହିଁ।
ଇତୀଵ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମଦୁଷ୍ଟଭାଵା ସୁଦୁଷ୍ଟମୁକ୍ତ୍ଵା ରଜନୀଚରଂ ତମ୍। ଗାତ୍ରପ୍ରକମ୍ପାଦ୍ ଵ୍ଯଥିତା ବଭୂଵ ଵାତୋଦ୍ଧତା ସା କଦଲୀଵ ତନ୍ଵୀ
ଏପରି ନିର୍ମଳ ମନେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଯାହା କହିଲେ, ଶରୀର କମ୍ପିଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ବାତାସରେ ହଲୁଚୁଆ କଦଳୀ ଗଛ ପରି ସେ ସୀତା ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ତାଂ ଵେପମାନାମୁପଲକ୍ଷ୍ଯ ସୀତାଂ ସ ରାଵଣୋ ମୃତ୍ଯୁସମପ୍ରଭାଵଃ। କୁଲଂ ବଲଂ ନାମ ଚ କର୍ମ ଚାତ୍ମନଃ ସମାଚଚକ୍ଷେ ଭଯକାରଣାର୍ଥମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଏପରି କମ୍ପିଉଥିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ରାବଣ ତାଙ୍କର ବଂଶ, ଶକ୍ତି, ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭୟ ଦେବା ପାଇଁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତ୍ଯାଂ ସୀତାଯାଂ ସଂରବ୍ଧଃ ପରୁଷଂ ଵଚଃ। ଲଲାଟେ ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କୃତ୍ଵା ରାଵଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସୀତା ଏପରି କହିଥିବାବେଳେ, ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୂଁହେଉଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭୂକୁଟି ତିଆରି କରି, ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯାହଂ ସାପତ୍ନୋ ଵରଵର୍ଣିନି। ରାଵଣୋ ନାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଇ ରାବଣ, ଦଶମୁଖୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ।
ଯସ୍ଯ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚପତଗୋରଗାଃ। ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ସଦା ଭୀତା ମୃତ୍ଯୋରିଵ ସଦା ପ୍ରଜାଃ
ମୋ ଭୟରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ ସଦା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ପଳାଏ।
ଯେନ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଭ୍ରାତା ଵୈମାତ୍ରାଃ କାରଣାନ୍ତରେ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାସାଦିତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ରଣେ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ନିର୍ଜିତଃ
ମୋ ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣ, ଅନ୍ୟ ମାଆଁର ପୁଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ରୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି।
ମଦ୍ଭଯାର୍ତଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵମଧିଷ୍ଠାନମୃଦ୍ଧିମତ୍। କୈଲାସଂ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠମଧ୍ଯାସ୍ତେ ନରଵାହନଃ
ମୋ ଭୟରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଭରିଥିବା ନିଜ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ଏବେ ଦେବତାଙ୍କ ଯାନରେ ବସି କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ରହୁଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ତତ୍ ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ଵିମାନଂ କାମଗଂ ଶୁଭମ୍। ଵୀର୍ଯାଦାଵର୍ଜିତଂ ଭଦ୍ରେ ଯେନ ଯାମି ଵିହାଯସମ୍
ଯେଉଁ ଶୁଭ୍ର ଓ ଇଚ୍ଛାମତା ବିମାନ ପୁଷ୍ପକ ନାମରେ ପରିଚିତ, ମୁଁ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ କରିଛି, ହେ ସୁମଧୁରା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆକାଶରେ ଯାତ୍ରା କରେ।
ମମ ସଂଜାତରୋଷସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ମୈଥିଲି। ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ପରିତ୍ରସ୍ତାଃ ସୁରାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ହେ ମିଥିଳାନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠାମ୍ଯହଂ ତତ୍ର ମାରୁତୋ ଵାତି ଶଙ୍କିତଃ। ତୀଵ୍ରାଂଶୁଃ ଶିଶିରାଂଶୁଶ୍ଚ ଭଯାତ୍ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ଦିଵି
ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ରହେ, ସେଠାରେ ପବନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଧୀରେ ବହେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତୀବ୍ର ହୁଏ, ଚନ୍ଦ୍ରମାର କିରଣ ଶିତଳ ହୁଏ—ସବୁ ଦେବଲୋକରେ ଭୟରୁ।
ନିଷ୍କମ୍ପପତ୍ରାସ୍ତରଵୋ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ତିମିତୋଦକାଃ। ଭଵନ୍ତି ଯତ୍ର ତତ୍ରାହଂ ତିଷ୍ଠାମି ଚ ଚରାମି ଚ
ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ରହେ କିମ୍ବା ଚାଲେ, ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ନ ହଲାଇ ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଜଳ ନ ଚଳାଇ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ମମ ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଲଙ୍କା ନାମ ପୁରୀ ଶୁଭା। ସମ୍ପୂର୍ଣା ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରୈର୍ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାମରାଵତୀ
ମୋ ଦିଗରେ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଲଂକା ନାମର ଶୁଭ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀରେ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରାକାରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ପାଣ୍ଡୁରେଣ ଵିରାଜିତା। ହେମକକ୍ଷ୍ଯା ପୁରୀ ରମ୍ଯା ଵୈଦୂର୍ଯମଯତୋରଣା
ସେ ଆନନ୍ଦମୟ ନଗର ଧଳା ଦେଉଳୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ସୁନା ଆଙ୍ଗନ ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନର ତୋରଣ ଦ୍ୱାର ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସମ୍ବାଧା ତୂର୍ଯନାଦଵିନାଦିତା। ସର୍ଵକାମଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ସଂକୁଲୋଦ୍ଯାନଭୂଷିତା
ସେଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଭିଡ଼ ଅଛି, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜାମି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୟାନ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵସ ହେ ସୀତେ ରାଜପୁତ୍ରି ମଯା ସହ। ନ ସ୍ମରିଷ୍ଯସି ନାରୀଣାଂ ମାନୁଷୀଣାଂ ମନସ୍ଵିନି
ହେ ରାଜକୁମାରୀ ସୀତା, ସେଠାରେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ବସିବା; ତୁମେ ମାନବୀ ମହିଳାମାନେ କୁହାଯିବା ଦିନ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇବା ନାହିଁ।
ଭୁଞ୍ଜାନା ମାନୁଷାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵରଵର୍ଣିନି। ନ ସ୍ମରିଷ୍ଯସି ରାମସ୍ଯ ମାନୁଷସ୍ଯ ଗତାଯୁଷଃ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମାନବ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବା; ତେବେ ମାନବ ଓ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବା ନାହିଁ।
ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯେ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ। ମନ୍ଦଵୀର୍ଯସ୍ତତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁତଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତୋ ଵନମ୍
ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଦେଇ, ପରେ ଦୁଃଖରେ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତେନ କିଂ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯେନ ରାମେଣ ଗତଚେତସା। କରିଷ୍ଯସି ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତାପସେନ ତପସ୍ଵିନା
ବଡ଼ ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟେ, ରାମ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ଏମିତି ଏକ ତାପସ ସହିତ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ରକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଭର୍ତାରଂ କାମଯ ସ୍ଵଯମାଗତମ୍। ନ ମନ୍ମଥଶରାଵିଷ୍ଟଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଏହି ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ମାନ୍ୟ ନାୟକ ନିଜେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ରଖ; ପ୍ରେମର ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ଏଉଁଜଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାଯ ହି ମାଂ ଭୀରୁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପଂ ଗମିଷ୍ଯସି। ଚରଣେନାଭିହତ୍ଯେଵ ପୁରୂରଵସମୁର୍ଵଶୀ
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବ, ଭୟଭୀତେ, ପରେ ତୁମେ ଅନୁତାପ କରିବ; ଯେପରି ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ପୁରୁରବାସଙ୍କୁ ଘାତ କରି ଶୋକ କରିଥିଲେ।