ଏଷ ମେ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତୋ ରାମୋ ଯଦଭିଷିଚ୍ଯତେ। ଇତି ବ୍ରୁଵାଣାଂ କୈକେଯୀଂ ଶ୍ଵଶୁରୋ ମେ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
"ଯଦି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହୁଏ, ଏହା ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ," ବୋଲି କୈକେୟୀ ମୋର ଶ୍ୱଶୁର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯାଚତାର୍ଥୈରନ୍ଵର୍ଥୈର୍ନ ଚ ଯାଚ୍ଞାଂ ଚକାର ସା। ମମ ଭର୍ତା ମହାତେଜା ଵଯସା ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ
ସେ ଧନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଭ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଆଉ କିଛି ମାଗିଲେ ନାହିଁ; ମୋର ପତି, ମହାତ୍ମା, ସେତେବେଳେ ପଚିଶ ବର୍ଷର ଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ମମ ଜନ୍ମନି ଗଣ୍ଯତେ। ରାମେତି ପ୍ରଥିତୋ ଲୋକେ ସତ୍ଯଵାନ୍ ଶୀଲଵାନ୍ ଶୁଚିଃ
ମୋ ଜନ୍ମରୁ ଏଠାକୁ ଅଠାରି ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଚାଲିଛି। ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ନୀତିବାନ୍ ଓ ପବିତ୍ର।
ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। କାମାର୍ତଶ୍ଚ ମହାରାଜଃ ପିତା ଦଶରଥଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ବଡ଼, ବାହୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ।
କୈକେଯ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ତଂ ରାମଂ ନାଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। ଅଭିଷେକାଯ ତୁ ପିତୁଃ ସମୀପଂ ରାମମାଗତମ୍
କୈକେୟୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୋତେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲି।
କୈକେଯୀ ମମ ଭର୍ତାରମିତ୍ଯୁଵାଚ ଦ୍ରୁତଂ ଵଚଃ। ତଵ ପିତ୍ରା ସମାଜ୍ଞପ୍ତଂ ମମେଦଂ ଶୃଣୁ ରାଘଵ
କୈକେୟୀ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଘବ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁଥିଲା, ସେଥିରେ ଶୁଣ।'
ଭରତାଯ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯମିଦଂ ରାଜ୍ଯମକଣ୍ଟକମ୍। ତ୍ଵଯା ତୁ ଖଲୁ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ନଵ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ
'ଏହି ନିର୍ବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟଟି ବରତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତୁମେ ନଉ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମିଶି ଚଉଦ ଦିନ ବନରେ ବାସ କର।'
ଵନେ ପ୍ରଵ୍ରଜ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପିତରଂ ମୋଚଯାନୃତାତ୍ । ତଥେତ୍ଯୁଵାଚ ତାଂ ରାମଃ କୈକେଯୀମକୁତୋଭଯଃ
'କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ବନକୁ ଯାଅ ଏବଂ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କର।' ରାମ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି।'
ଚକାର ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତା ମମ ଦୃଢଵ୍ରତଃ। ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂଯାନ୍ନ ଚାନୃତମ୍
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଯାହା କହାଯାଇଥିଲା, ତାହା କରିଲେ; ସେ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନେଇନଥିଲେ, ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ, କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ।
ଏତଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାମସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ ଧୃତମନୁତ୍ତମମ୍। ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ତୁ ଵୈମାତ୍ରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ହେଉଛି ରାମଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ମାଆର ପୁଅ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୂରବୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ରାମସ୍ଯ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସହାଯଃ ସମରେଽରିହା। ସ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ରାମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧସହଚର ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ସେଇ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ।
ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛଦ୍ ଧନୁଷ୍ପାଣିଃ ପ୍ରଵ୍ରଜନ୍ତଂ ମଯା ସହ। ଜଟୀ ତାପସରୂପେଣ ମଯା ସହ ସହାନୁଜଃ
ଧନୁଷ ଧରି, ସେ ରାମଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଯାଇଥିଲେ, ମୋ ସହ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ସହ। ଜଟା ଧାରଣ କରି, ତାପସ ରୂପେ, ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇମାନେ ଏକାସাথে ଯାଇଥିଲୁ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଂ ଧର୍ମନିତ୍ଯୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ। ତେ ଵଯଂ ପ୍ରଚ୍ଯୁତା ରାଜ୍ଯାତ୍ କୈକେଯ୍ଯାସ୍ତୁ କୃତେ ତ୍ରଯଃ
ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଥିବା ସେ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଭଳି, ଆମେ ତିନିଜଣ କୈକେୟୀଙ୍କ କାରଣରୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲୁ।
ଵିଚରାମ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵନଂ ଗମ୍ଭୀରମୋଜସା। ସମାଶ୍ଵସ ମୁହୂର୍ତଂ ତୁ ଶକ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁମିହ ତ୍ଵଯା
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଗଭୀର ବନରେ ଘୁରୁଛୁ। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରିପାରିବ।
ଆଗମିଷ୍ଯତି ମେ ଭର୍ତା ଵନ୍ଯମାଦାଯ ପୁଷ୍କଲମ୍। ରୁରୂନ୍ ଗୋଧାନ୍ ଵରାହାଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵାଽଽଦାଯାମିଷଂ ବହୁ
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ବନରୁ ବହୁ ବନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଆଣି ଆସିବେ; ହରିଣ, ଗୋଧି, ବନଶୁକର ମାରି ବହୁ ମାଂସ ଆଣିବେ।
ସ ତ୍ଵଂ ନାମ ଚ ଗୋତ୍ରଂ ଚ କୁଲମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଏକଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ କିମର୍ଥଂ ଚରସି ଦ୍ଵିଜ
ତେଣୁ, ତୁମର ନାଁ, ଗୋତ୍ର ଓ କୁଳ ସଠିକ୍ କହ। ଏବଂ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକାକି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ କାହିଁକି ଘୁରୁଛ?
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତ୍ଯାଂ ସୀତାଯାଂ ରାମପତ୍ନ୍ଯାଂ ମହାବଲଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚୋତ୍ତରଂ ତୀଵ୍ରଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ଏପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା କହୁଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯେନ ଵିତ୍ରାସିତା ଲୋକାଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାଃ। ଅହଂ ସ ରାଵଣୋ ନାମ ସୀତେ ରକ୍ଷୋଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସମେତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଭୀତ, ମୁଁ ସେଇ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଧିପତି, ହେ ସୀତା।
ତ୍ଵାଂ ତୁ କାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଭାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୌଶେଯଵାସିନୀମ୍। ରତିଂ ସ୍ଵକେଷୁ ଦାରେଷୁ ନାଧିଗଚ୍ଛାମ୍ଯନିନ୍ଦିତେ
ତୁମକୁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଓ କୋଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି, ହେ ନିର୍ମଳା, ମୋ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନାହିଁ।
ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାମାହୃତାନାମିତସ୍ତତଃ। ସର୍ଵାସାମେଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମମାଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ
ମୁଁ ଯେଉଁଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ବହୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନନୀମାନେ ଆଣିଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ମୋର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ।
ଲଙ୍କା ନାମ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମମ ମହାପୁରୀ। ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ନିଵିଷ୍ଟା ଗିରିମୂର୍ଧନି
ମୋର ବଡ଼ ସହର ଲଙ୍କା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି।
ତତ୍ର ସୀତେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଵନେଷୁ ଵିଚରିଷ୍ଯସି। ନ ଚାସ୍ଯ ଵନଵାସସ୍ଯ ସ୍ପୃହଯିଷ୍ଯସି ଭାମିନି
ସିତା, ସେଠାରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିବା, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଉ ଚାହିବା ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଞ୍ଚ ଦାସ୍ଯଃ ସହସ୍ରାଣି ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ। ସୀତେ ପରିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭାର୍ଯା ଭଵସି ମେ ଯଦି
ସିତା, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଘରବାଳି ହେବା, ତେବେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦାସୀମାନେ ତୁମର ସେବା କରିବେ।
ରାଵଣେନୈଵମୁକ୍ତା ତୁ କୁପିତା ଜନକାତ୍ମଜା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ତମନାଦୃତ୍ଯ ରାକ୍ଷସମ୍
ରାବଣ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସିତା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ରାକ୍ଷସଟିକୁ ଅଦୃଷ୍ଟ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମହାଗିରିମିଵାକମ୍ପ୍ଯଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶଂ ପତିମ୍। ମହୋଦଧିମିଵାକ୍ଷୋଭ୍ଯମହଂ ରାମମନୁଵ୍ରତା
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଡ଼ିଗ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି ମହାନ, ଏବଂ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପରି ଅପାର।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧପରିମଣ୍ଡଲମ୍। ସତ୍ଯସଂଧଂ ମହାଭାଗମହଂ ରାମମନୁଵ୍ରତା
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ମଜବୁତ ଆକୃତି ଥିବା, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର।
ମହାବାହୁଂ ମହୋରସ୍କଂ ସିଂହଵିକ୍ରାନ୍ତଗାମିନମ୍। ନୃସିଂହଂ ସିଂହସଂକାଶମହଂ ରାମମନୁଵ୍ରତା
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯିଏ ବଡ଼ ବାହୁ ଓ ଚଉଡ଼ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଥିବା, ସିଂହ ପରି ଚାଲିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମାନ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ସିଂହ ପରି।
ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରାନନଂ ରାମଂ ରାଜଵତ୍ସଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍। ପୃଥୁକୀର୍ତିଂ ମହାବାହୁମହଂ ରାମମନୁଵ୍ରତା
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ରାଜବଂଶର ଅବତାର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ, ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବଡ଼ ବାହୁ ଥିବା।
ତ୍ଵଂ ପୁନର୍ଜମ୍ବୁକଃ ସିଂହୀଂ ମାମିହେଚ୍ଛସି ଦୁର୍ଲଭାମ୍। ନାହଂ ଶକ୍ଯା ତ୍ଵଯା ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭା ଯଥା
ତୁମେ ଜଣେ ଶିଆଳ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ସିଂହୀକୁ ଚାହିଁଛ, ଯାହା ଅସମ୍ଭବ। ଯେପରି ଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ।
ପାଦପାନ୍ କାଞ୍ଚନାନ୍ ନୂନଂ ବହୂନ୍ ପଶ୍ଯସି ମନ୍ଦଭାକ୍। ରାଘଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଯସ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ରାକ୍ଷସ
ହେ ମୂଢ଼, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନେକ ସୁନାର ଗଛ ଦେଖୁଛ, ଯେହেতୁ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଘରବାଳିକୁ ଚାହୁଁଛ, ହେ ରାକ୍ଷସ।