ଅଵଶ୍ଯଂ ଵିନଶିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ରାଵଣ ରାକ୍ଷସାଃ। ଯେଷାଂ ତ୍ଵଂ କର୍କଶୋ ରାଜା ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ହେ ରାବଣ, ଯେଉଁ ଦେଶର ରାଜା କଠୋର, ମୂର୍ଖ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ତଦିଦଂ କାକତାଲୀଯଂ ଘୋରମାସାଦିତଂ ମଯା। ଅତ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୋଚନୀଯୋଽସି ସସୈନ୍ଯୋ ଵିନଶିଷ୍ଯସି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନା ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ମୋ ପାଖରେ ଘଟିଛି। ଏଠାରେ ତୁମେ ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ଓ ତୁମ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବ।
ମାଂ ନିହତ୍ଯ ତୁ ରାମୋଽସାଵଚିରାତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵଧିଷ୍ଯତି। ଅନେନ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମି ମ୍ରିଯେ ଚାପ୍ଯରିଣା ହତଃ
ମୋତେ ମାରିଦେଲାପରେ, ରାମ ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋର କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛି।
ଦର୍ଶନାଦେଵ ରାମସ୍ଯ ହତଂ ମାମଵଧାରଯ। ଆତ୍ମାନଂ ଚ ହତଂ ଵିଦ୍ଧି ହୃତ୍ଵା ସୀତାଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ମୋତେ ମୃତ ଭାବିବା। ସୀତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ହରଣ କରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଆନଯିଷ୍ଯସି ଚେତ୍ ସୀତାମାଶ୍ରମାତ୍ ସହିତୋ ମଯା। ନୈଵ ତ୍ଵମପି ନାହଂ ଵୈ ନୈଵ ଲଙ୍କା ନ ରାକ୍ଷସାଃ
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଆଶ୍ରମରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବ, ତେବେ ନ ତୁମେ, ନ ମୁଁ, ନ ଲଙ୍କା, ନ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣସ୍ତୁ ମଯା ହିତୈଷିଣା ନ ମୃଷ୍ଯସେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ନିଶାଚର। ପରେତକଲ୍ପା ହି ଗତାଯୁଷୋ ନରା ହିତଂ ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ସୁହୃଦ୍ଭିରୀରିତମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ବି ତୁମକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋର କଥା ଶୁଣୁନାହାଁ। ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କ କହିଥିବା ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
thumb|ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ବିଅଠାଳିସ ଶ୍ଲୋକ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପରୁଷଂ ମାରୀଚୋ ରାଵଣଂ ତତଃ। ଗଚ୍ଛାଵେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୀନୋ ଭଯାଦ୍ ରାତ୍ରିଂଚରପ୍ରଭୋଃ
ଏପରି କଠୋର କଥା କହି, ମାରୀଚ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଚଳ, ଚଳିବାକୁ ଦେଖ।'
ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚାହଂ ପୁନସ୍ତେନ ଶରଚାପାସିଧାରିଣା। ମଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିହତଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ମେ
ଯିଏ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ପୁଣିଥରେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠିଛି, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ନହି ରାମଂ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଜୀଵନ୍ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ। ଵର୍ତତେ ପ୍ରତିରୂପୋଽସୌ ଯମଦଣ୍ଡହତସ୍ଯ ତେ
ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବଞ୍ଚି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯମର ଦଣ୍ଡ ସମାନ।
କିଂ ନୁ କର୍ତୁଂ ମଯା ଶକ୍ଯମେଵଂ ତ୍ଵଯି ଦୁରାତ୍ମନି। ଏଷ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ତାତ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ନିଶାଚର
ତୁମେ ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ ହେବାରୁ, ମୁଁ ଏଠି କଣ କରିପାରିବି? ଏବେ ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି, ହେ ନିଶାଚର, ତୁମର ଭଲ ହେଉ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଭଵତ୍ ତେନ ଵଚନେନ ସ ରାକ୍ଷସଃ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ମାରୀଚଙ୍କୁ ଭଲଭଳି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଏତଚ୍ଛୌଟୀର୍ଯଯୁକ୍ତଂ ତେ ମଚ୍ଛନ୍ଦଵଶଵର୍ତିନଃ। ଇଦାନୀମସି ମାରୀଚଃ ପୂର୍ଵମନ୍ଯୋ ହି ରାକ୍ଷସଃ
ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଛ, ଏହି ସାହସ ତୁମେ ଦେଖାଇଛ। ଏବେ ତୁମେ ମାରୀଚ, ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଥିଲ।
ଆରୁହ୍ଯତାମଯଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଖଗୋ ରତ୍ନଵିଭୂଷିତଃ। ମଯା ସହ ରଥୋ ଯୁକ୍ତଃ ପିଶାଚଵଦନୈଃ ଖରୈଃ
ଏହି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ଶୀଘ୍ର ରଥକୁ ଚଢ଼। ମୋ ସହିତ ଏହି ରଥ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିବା ଖରା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ।
ପ୍ରଲୋଭଯିତ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି। ତାଂ ଶୂନ୍ଯେ ପ୍ରସଭଂ ସୀତାମାନଯିଷ୍ଯାମି ମୈଥିଲୀମ୍
ତୁମେ ମାଯା ଦେଇ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କର, ତାପରେ ଯେଉଁଭଳି ଇଚ୍ଛା କର, ଚାଲିଯାଅ। ମୁଁ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମିଥିଲାର ରାଜକୁମାରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ବଳଜୋର କରି ନେଇଯିବି।
ତତସ୍ତଥେତ୍ଯୁଵାଚୈନଂ ରାଵଣଂ ତାଟକାସୁତଃ। ତତୋ ରାଵଣମାରୀଚୌ ଵିମାନମିଵ ତଂ ରଥମ୍
ତାପରେ ତାଟକାଙ୍କ ପୁଅ ରାବଣଙ୍କୁ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲେ। ସେପରେ ମାରୀଚ ଓ ରାବଣ, ଉଡୁଥିବା ରଥ ଭଳି, ସେଇ ରଥରେ ବସିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯାଯଯତୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ତସ୍ମାଦାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲାତ୍। ତଥୈଵ ତତ୍ର ପଶ୍ଯନ୍ତୌ ପତ୍ତନାନି ଵନାନି ଚ
ସେମାନେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଆଶ୍ରମମାଳାରୁ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଚାଲିଗଲେ। ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ନଗର ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦୁହିଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ଗିରୀଂଶ୍ଚ ସରିତଃ ସର୍ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ନଗରାଣି ଚ। ସମେତ୍ଯ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଂ ରାଘଵସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ତତଃ
ସେମାନେ ପାହାଡ଼, ସମସ୍ତ ନଦୀ, ଦେଶ ଓ ନଗର ଦେଖିଲେ। ଏଭଳି ଦେଖି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଏବଂ ତାପରେ ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସହମାରୀଚୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତତଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାତ୍
ସେଠାରେ ମାରୀଚ ସହିତ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଲଗାଇଥିବା ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।
ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ମାରୀଚଂ ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଏତଦ୍ ରାମାଶ୍ରମପଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କଦଲୀଵୃତମ୍
ରାବଣ ମାରୀଚଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, 'ଏହି ହେଉଛି ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, କଦଳୀ ଗଛରେ ଘେରାଇଛି।'
କ୍ରିଯତାଂ ତତ୍ ସଖେ ଶୀଘ୍ରଂ ଯଦର୍ଥଂ ଵଯମାଗତାଃ। ସ ରାଵଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚୋ ରାକ୍ଷସସ୍ତଦା
'ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଆସିଛୁ, ଶୀଘ୍ର କର।' ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ମାରୀଚ ତାକୁ—
ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵାଽଽଶ୍ରମଦ୍ଵାରି ରାମସ୍ଯ ଵିଚଚାର ହ। ସ ତୁ ରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ମହଦଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍
ହରିଣ ରୂପ ଧରି ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ରୂପ ନେଲେ।
ମଣିପ୍ରଵରଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରଃ ସିତାସିତମୁଖାକୃତିଃ। ରକ୍ତପଦ୍ମୋତ୍ପଲମୁଖ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲୋତ୍ପଲଶ୍ରଵାଃ
ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ସିଂଗ, ମୁହଁ ଧଳା ଓ କଳା ଦୁହିଁର ମିଶ୍ରଣ। ମୁଁହ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି, କାନ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲ ଭଳି।
କିଂଚିଦଭ୍ଯୁନ୍ନତଗ୍ରୀଵ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲନିଭୋଦରଃ। ମଧୂକନିଭପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚ କଞ୍ଜକିଞ୍ଜଲ୍କସଂନିଭଃ
ଗର୍ଦ୍ଧନ କିଛି ଉଁଚା, ପେଟ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ଭଳି ନୀଳ। ପାଶ୍ୱ ମଧୁକ ଫୁଲ ଭଳି ହଳଦିଆ, କମଳର ତନ୍ତୁ ଭଳି।
ଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶଖୁରସ୍ତନୁଜଙ୍ଘଃ ସୁସଂହତଃ। ଇନ୍ଦ୍ରାଯୁଧସଵର୍ଣେନ ପୁଚ୍ଛେନୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵିରାଜିତଃ
ପାଦ ଭୂଲୌଣୀ ମଣି ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଦେହ ଶୁକ୍ଳ ଓ ଶୁଣ୍ଠି ଭଲ ଗଠିତ। ପୁଛ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ମନୋହରସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣୋ ରତ୍ନୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଵୃତଃ। କ୍ଷଣେନ ରାକ୍ଷସୋ ଜାତୋ ମୃଗଃ ପରମଶୋଭନଃ
ମନମୋହକ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ରଙ୍ଗ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହରିଣ ହେଇଗଲା।
ଵନଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲଯନ୍ ରମ୍ଯଂ ରାମାଶ୍ରମପଦଂ ଚ ତତ୍। ମନୋହରଂ ଦର୍ଶନୀଯଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ସ ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ରୂପକୁ ଏମିତି ମନୋହର ଓ ଦର୍ଶନୀୟ କରି, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଓ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଲା।
ପ୍ରଲୋଭନାର୍ଥଂ ଵୈଦେହ୍ଯା ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତମ୍। ଵିଚରନ୍ ଗଚ୍ଛତେ ସମ୍ଯକ୍ ଶାଦ୍ଵଲାନି ସମନ୍ତତଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ଚାରିପାଖରେ ହରିତ ଘାସରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲା।
ରୌପ୍ଯୈର୍ବିନ୍ଦୁଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଭୂତ୍ଵା ଚ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ଵିଟପୀନାଂ କିସଲଯାନ୍ ଭକ୍ଷଯନ୍ ଵିଚଚାର ହ
ଶରୀରରେ ରୌପ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଅନେକ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷକ। ସେ ଗଛର କୋମଳ ପତ୍ର ଖାଇଁଖାଇଁ ଘୁରୁଥିଲା।
କଦଲୀଗୃହକଂ ଗତ୍ଵା କର୍ଣିକାରାନିତସ୍ତତଃ। ସମାଶ୍ରଯନ୍ ମନ୍ଦଗତିଂ ସୀତାସଂଦର୍ଶନଂ ତତଃ
ସେ କଦଳୀ ଗଛ ତଳକୁ ଯାଇ, ପୁଣି କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ନିକଟକୁ ଗଲା। ମନେ ମନେ ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶା କରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲା।