ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵିଦଂ କାର୍ଯଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସ। ରାଜ୍ଯସ୍ଯାର୍ଧଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ମାରୀଚ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ଏହି କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ଯାଅ ରାକ୍ଷସ। ମାରୀଚ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେବି।
ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଶିଵଂ ମାର୍ଗଂ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ। ଅହଂ ତ୍ଵାନୁଗମିଷ୍ଯାମି ସରଥୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍
ସୁମଧୁର ମନେ, ଏହି କାମର ସଫଳତା ପାଇଁ ନିରାପଦ ରାସ୍ତାରେ ଯାଅ। ମୁଁ ରଥ ସହିତ ତୁମ ପଛରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯିବି।
ପ୍ରାପ୍ଯ ସୀତାମଯୁଦ୍ଧେନ ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ରାଘଵମ୍। ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରତି ଗମିଷ୍ଯାମି କୃତକାର୍ଯଃ ସହ ତ୍ଵଯା
ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଠକାଇ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିବି, ମୋ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ନୋ ଚେତ୍ କରୋଷି ମାରୀଚ ହନ୍ମି ତ୍ଵାମହମଦ୍ଯ ଵୈ। ଏତତ୍ କାର୍ଯମଵଶ୍ଯଂ ମେ ବଲାଦପି କରିଷ୍ଯସି। ରାଜ୍ଞୋ ଵିପ୍ରତିକୂଲସ୍ଥୋ ନ ଜାତୁ ସୁଖମେଧତେ
ଯଦି ତୁମେ ଏହା କରିବାକୁ ମନା କର, ମାରୀଚ, ଆଜି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି। ଏହି କାମ ମୋ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଜୋରକରି କରିବାକୁ ପଡିବ। ରାଜାଙ୍କୁ ବିପକ୍ଷ କରୁଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ କେବେ ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ।
ଆସାଦ୍ଯ ତଂ ଜୀଵିତସଂଶଯସ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ମଯା ଵିରୁଧ୍ଯତଃ। ଏତଦ୍ ଯଥାଵତ୍ ପରିଗଣ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯଦତ୍ର ପଥ୍ଯଂ କୁରୁ ତତ୍ତଥା ତ୍ଵମ୍
ତୁମେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ତୁମ ଜୀବନ ଅପାୟରେ ପଡିବ; ଆଜି ମୋତେ ବିରୋଧ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହି କଥାକୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଏଠାରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର।
thumb|ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଆଜ୍ଞପ୍ତୋ ରାଵଣେନେତ୍ଥଂ ପ୍ରତିକୂଲଂ ଚ ରାଜଵତ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ନିଃଶଙ୍କୋ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ରାଜଧର୍ମର ବିପକ୍ଷ ଦେଖି, ମାରୀଚ ଭୟ ନ କରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
କେନାଯମୁପଦିଷ୍ଟସ୍ତେ ଵିନାଶଃ ପାପକର୍ମଣା। ସପୁତ୍ରସ୍ଯ ସରାଜ୍ଯସ୍ଯ ସାମାତ୍ଯସ୍ଯ ନିଶାଚର
ଏହି ନାଶ କିଏ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି, ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା, ତୁମେ, ତୁମ ପୁଅ, ରାଜ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେ ତୁମର କୁକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବେ?
କସ୍ତ୍ଵଯା ସୁଖିନା ରାଜନ୍ ନାଭିନନ୍ଦତି ପାପକୃତ୍। କେନେଦମୁପଦିଷ୍ଟଂ ତେ ମୃତ୍ଯୁଦ୍ଵାରମୁପାଯତଃ
ହେ ରାଜା, କିଏ ତୁମେ ଖୁସି ଥିଲେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉନି, ହେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା? କିଏ ଏହି ମୃତ୍ୟୁର ଦ୍ୱାର ତୁମକୁ ଦେଖାଇଛି?
ଶତ୍ରଵସ୍ତଵ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ହୀନଵୀର୍ଯା ନିଶାଚର। ଇଚ୍ଛନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତମୁପରୁଦ୍ଧଂ ବଲୀଯସା
ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଶକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତୁମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ଓ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖିବାକୁ।
କେନେଦମୁପଦିଷ୍ଟଂ ତେ କ୍ଷୁଦ୍ରେଣାହିତବୁଦ୍ଧିନା। ଯସ୍ତ୍ଵାମିଚ୍ଛତି ନଶ୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ଵକୃତେନ ନିଶାଚର
କିଏ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଛି, ଏମିତି ନିମ୍ନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ଚାହୁଁଛି ତୁମେ ନିଜ କର୍ମରେ ନଷ୍ଟ ହେଉ, ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା?
ଵଧ୍ଯାଃ ଖଲୁ ନ ଵଧ୍ଯନ୍ତେ ସଚିଵାସ୍ତଵ ରାଵଣ। ଯେ ତ୍ଵାମୁତ୍ପଥମାରୂଢଂ ନ ନିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ସର୍ଵଶଃ
ହେ ରାବଣ, ତୁମେ ଭ୍ରମ ପଥରେ ଚାଲିବା ବେଳେ ଯେଉଁ ସଚିବମାନେ ତୁମକୁ ରୋକୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡନୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହାଁ।
ଅମାତ୍ଯୈଃ କାମଵୃତ୍ତୋ ହି ରାଜା କାପଥମାଶ୍ରିତଃ। ନିଗ୍ରାହ୍ଯଃ ସର୍ଵଥା ସଦ୍ଭିଃ ସ ନିଗ୍ରାହ୍ଯୋ ନ ଗୃହ୍ଯସେ
ଯେ ରାଜା ଇଚ୍ଛାରେ ଭ୍ରମ ପଥରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେଉଁଠି ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ସଚିବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରୋକିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାହାରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ଯଶଶ୍ଚ ଜଯତାଂ ଵର। ସ୍ଵାମିପ୍ରସାଦାତ୍ ସଚିଵାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନିଶାଚର
ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଚିବମାନେ ତାଙ୍କ ଠାରୁ ଧର୍ମ, ଧନ, ଇଚ୍ଛା ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା।
ଵିପର୍ଯଯେ ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଭଵତି ରାଵଣ। ଵ୍ଯସନଂ ସ୍ଵାମିଵୈଗୁଣ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୀତରେ ଜନାଃ
କିନ୍ତୁ ଏହାର ବିପରୀତ ହେଲେ, ହେ ରାବଣ, ସେ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ମାଲିକଙ୍କ ଦୋଷରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି।
ରାଜମୂଲୋ ହି ଧର୍ମଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ଜଯତାଂ ଵର। ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାସ୍ଵଵସ୍ଥାସୁ ରକ୍ଷିତଵ୍ଯା ନରାଧିପାଃ
ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ମୂଳ ରାଜା ଅଟୁଟ, ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତିରେ ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜ୍ଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ଶକ୍ଯଂ ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ନିଶାଚର। ନ ଚାତିପ୍ରତିକୂଲେନ ନାଵିନୀତେନ ରାକ୍ଷସ
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଏକ ରାଜ୍ୟକୁ କଠୋର ଓ ଅସଭ୍ୟ ରାଜା, କିମ୍ବା ଅତି ଶତ୍ରୁଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଶିଷ୍ଟ ରାଜା ଠିକ୍ ଭଳି ଚାଲାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯେ ତୀକ୍ଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରାଃ ସଚିଵା ଭୁଜ୍ଯନ୍ତେ ସହ ତେନ ଵୈ। ଵିଷମେଷୁ ରଥାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ମନ୍ଦସାରଥଯୋ ଯଥା
ଯେମାନେ କଠୋର ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏମିତି ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କଠିନ ସମୟରେ ଦେରୀ କରୁଥିବା ରଥଚାଳକ ସହିତ ରଥ ଭଳି ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ବହଵଃ ସାଧଵୋ ଲୋକେ ଯୁକ୍ତଧର୍ମମନୁଷ୍ଠିତାଃ। ପରେଷାମପରାଧେନ ଵିନଷ୍ଟାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ଏହି ସଂସାରରେ ଅନେକ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷରେ, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତି ସହିତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସ୍ଵାମିନା ପ୍ରତିକୂଲେନ ପ୍ରଜାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ରାଵଣ। ରକ୍ଷ୍ଯମାଣା ନ ଵର୍ଧନ୍ତେ ମେଷା ଗୋମାଯୁନା ଯଥା
ହେ ରାବଣ, ଯେତେବେଳେ ଏକ କଠୋର ଓ ଶତ୍ରୁଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେମାନେ ମେଷମାନେ ଶିଆଳର ଦେଖାଶୁଣାରେ ଯେପରି ଉନ୍ନତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ସେମାନେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଵିନଶିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ରାଵଣ ରାକ୍ଷସାଃ। ଯେଷାଂ ତ୍ଵଂ କର୍କଶୋ ରାଜା ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ହେ ରାବଣ, ଯେଉଁ ଦେଶର ରାଜା କଠୋର, ମୂର୍ଖ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ତଦିଦଂ କାକତାଲୀଯଂ ଘୋରମାସାଦିତଂ ମଯା। ଅତ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୋଚନୀଯୋଽସି ସସୈନ୍ଯୋ ଵିନଶିଷ୍ଯସି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନା ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ମୋ ପାଖରେ ଘଟିଛି। ଏଠାରେ ତୁମେ ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ଓ ତୁମ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବ।
ମାଂ ନିହତ୍ଯ ତୁ ରାମୋଽସାଵଚିରାତ୍ ତ୍ଵାଂ ଵଧିଷ୍ଯତି। ଅନେନ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମି ମ୍ରିଯେ ଚାପ୍ଯରିଣା ହତଃ
ମୋତେ ମାରିଦେଲାପରେ, ରାମ ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋର କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛି।
ଦର୍ଶନାଦେଵ ରାମସ୍ଯ ହତଂ ମାମଵଧାରଯ। ଆତ୍ମାନଂ ଚ ହତଂ ଵିଦ୍ଧି ହୃତ୍ଵା ସୀତାଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ମୋତେ ମୃତ ଭାବିବା। ସୀତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ହରଣ କରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଆନଯିଷ୍ଯସି ଚେତ୍ ସୀତାମାଶ୍ରମାତ୍ ସହିତୋ ମଯା। ନୈଵ ତ୍ଵମପି ନାହଂ ଵୈ ନୈଵ ଲଙ୍କା ନ ରାକ୍ଷସାଃ
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଆଶ୍ରମରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବ, ତେବେ ନ ତୁମେ, ନ ମୁଁ, ନ ଲଙ୍କା, ନ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣସ୍ତୁ ମଯା ହିତୈଷିଣା ନ ମୃଷ୍ଯସେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ନିଶାଚର। ପରେତକଲ୍ପା ହି ଗତାଯୁଷୋ ନରା ହିତଂ ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ସୁହୃଦ୍ଭିରୀରିତମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ବି ତୁମକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋର କଥା ଶୁଣୁନାହାଁ। ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କ କହିଥିବା ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
thumb|ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ବିଅଠାଳିସ ଶ୍ଲୋକ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପରୁଷଂ ମାରୀଚୋ ରାଵଣଂ ତତଃ। ଗଚ୍ଛାଵେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୀନୋ ଭଯାଦ୍ ରାତ୍ରିଂଚରପ୍ରଭୋଃ
ଏପରି କଠୋର କଥା କହି, ମାରୀଚ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଚଳ, ଚଳିବାକୁ ଦେଖ।'
ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚାହଂ ପୁନସ୍ତେନ ଶରଚାପାସିଧାରିଣା। ମଦ୍ଵଧୋଦ୍ଯତଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିହତଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ମେ
ଯିଏ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ପୁଣିଥରେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠିଛି, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ନହି ରାମଂ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଜୀଵନ୍ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ। ଵର୍ତତେ ପ୍ରତିରୂପୋଽସୌ ଯମଦଣ୍ଡହତସ୍ଯ ତେ
ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବଞ୍ଚି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯମର ଦଣ୍ଡ ସମାନ।