ଵାଲ୍ମୀକିରାମାଯଣମ୍

ତେନ ଗତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣମାହଵେ । ରାମଃ ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଂ ଵ୍ରୀଡାମୁପାଗମତ୍ ॥୧-୧-

ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ରାମ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ପଡିଗଲେ।

ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାମଃ ପରୁଷଂ ଜନସଂସଦି । ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ସା ସୀତା ଵିଵେଶ ଜ୍ଵଲନଂ ସତୀ ॥୧-୧-

ତାପରେ ରାମ ସମ୍ମିଳିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ; ସୀତା ସହିପାରିଲେନି, ଶତୀ ହେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତୋଽଗ୍ନିଵଚନାତ୍ ସୀତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଗତକଲ୍ମଷାମ୍ । କର୍ମଣା ତେନ ମହତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ॥୧-୧-

ଅଗ୍ନିର ସାକ୍ଷୀରେ ସୀତା ନିର୍ମଳ ଅଟୁଟ ଜାଣି, ଏହି ମହା କାର୍ଯ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ତୃପ୍ତି ହେଲେ।

ସଦେଵର୍ଷିଗଣଂ ତୁଷ୍ଟଂ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ୧-୧-

ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ମହାତ୍ମା ରାଘବରେ ଖୁସି ହେଲେ।

ଅଭ୍ଯଷିଚ୍ଯ ଚ ଲଙ୍କାଯାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ । କୃତକୃତ୍ଯସ୍ତଦା ରାମୋ ଵିଜ୍ଵରଃ ପ୍ରମୁମୋଦ ହ ॥୧-୧-

ଲଙ୍କାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜା କରି, ରାମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଦୁଃଖ ହିନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କଲେ।

ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ଵାନରାନ୍ । ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକେଣ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ॥୧-୧-

ଦେବମାନଙ୍କଠୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ବାନରମାନେକୁ ଜୀବନ ଦେଇ, ରାମ ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇଲେ।

ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ଭରତସ୍ଯାନ୍ତିକେ ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ॥୧-୧-

ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରାମ, ହନୁମାନ୍କୁ ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।

ପୁନରାଖ୍ଯାଯିକାଂ ଜଲ୍ପନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵସହିତସ୍ତଦା । ପୁଷ୍ପକଂ ତତ୍ ସମାରୁହ୍ଯ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯଯୌ ତଦା ॥୧-୧-

ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଆଉ ଏକଥା କହି, ରାମ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢି, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ଗଲେ।

ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେ ଜଟାଂ ହିତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘଃ । ରାମଃ ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପୁନରଵାପ୍ତଵାନ୍ ॥୧-୧-

ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ଜଟା ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ନିର୍ମଳ ରାମ, ସୀତାକୁ ଫେରାଇ, ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଲେ।

ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତୋ ଲୋକସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ସୁଧାର୍ମିକଃ । ନିରାମଯୋ ହ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଭଯଵର୍ଜିତଃ ॥୧-୧-

ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ ଥିଲେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସମୃଦ୍ଧ, ଧର୍ମିକ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ହିନ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭୟ ନଥିଲା।

ନ ପୁତ୍ରମରଣଂ କେଚିତ୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରୁଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ନାର୍ଯଶ୍ଚାଵିଧଵା ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପତିଵ୍ରତାଃ ॥୧-୧-

କେହିଓ କେବେ ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀ ସବୁ ସମୟ ପତିଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାଭାବରେ ଭକ୍ତି କରିବେ, କେବେ ବିଧବା ହେବେ ନାହିଁ।

ନ ଚାଗ୍ନିଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାପ୍ସୁ ମଜ୍ଜନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ । ନ ଵାତଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ନାପି ଜ୍ଵରକୃତଂ ତଥା ॥୧-୧-

ଅଗ୍ନିରୁ କୌଣସି ଭୟ ରହିବେ ନାହିଁ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିବେ ନାହିଁ, ବାୟୁରୁ କୌଣସି ଭୟ ରହିବେ ନାହିଁ, ଜ୍ୱର ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଭୟ ରହିବେ ନାହିଁ।

ନ ଚାପି କ୍ଷୁଦ୍ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ତସ୍କରଭଯଂ ତଥା । ନଗରାଣି ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଧନଧାନ୍ଯଯୁତାନି ଚ ॥୧-୧-

ସେଠାରେ ଭୋକର ଭୟ ରହିବେ ନାହିଁ, ଚୋରମାନେ ଭୟ ଦେବେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ସହର ଓ ରାଜ୍ୟ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ରହିବ।

ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଥା କୃତଯୁଗେ ତଥା । ଅଶ୍ଵମେଧଶତୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ବହୁସୁଵର୍ଣକୈଃ ॥୧-୧-

ସମସ୍ତେ ସବୁ ସମୟ ଆନନ୍ଦିତ ରହିବେ, କୃତୟୁଗର ପରି; ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ଏବଂ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ଗଵାଂ କୋଟ୍ଯଯୁତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ଅସଂଖ୍ଯେଯଂ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥୧-୧-

ଯଥାବିଧି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଙ୍କୁ କୋଟି କୋଟି ଗାଁ ଦାନ କରି, ଅଗଣିତ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଦେଇ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଛନ୍ତି।

ରାଜଵଂଶାନ୍ ଶତଗୁଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ରାଘଵଃ । ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଧର୍ମେ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି ॥୧-୧-

ରାଘବ ରାଜବଂଶକୁ ଶତଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବେ, ଏବଂ ଚାରି ଜାତିକୁ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ କରିବେ।

ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ରାମୋ ରାଜ୍ଯମୁପାସିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ॥୧-୧-

ଦଶ ହଜାର ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ରାମ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇବେ।

ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପଘ୍ନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସମ୍ମିତମ୍ । ଯଃ ପଠେଦ୍ ରାମଚରିତଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥୧-୧-

ଏହି ପବିତ୍ର, ପାପ ନାଶକ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଗଳ୍ପ, ଯାହା ବେଦରେ ସ୍ୱୀକୃତ; ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କର ଚରିତ ପଢିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।

ଏତଦାଖ୍ଯାନମାଯୁଷ୍ଯଂ ପଠନ୍ ରାମାଯଣଂ ନରଃ । ସପୁତ୍ରପୌତ୍ରଃ ସଗଣଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ ॥୧-୧-

ଏହି ଆୟୁଷ୍ୟ ରାମାୟଣ ଗଳ୍ପ ପଢିଥିବା ଲୋକ, ପୁଅ, ପଉତି, ଏବଂ ସହଚରମାନେ ସହିତ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ।

ପଠନ୍ ଦ୍ଵିଜୋ ଵାଗୃଷଭତ୍ଵମୀଯାତ୍ । ତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭୂମିପତିତ୍ଵମୀଯାତ୍ ॥ ଵଣିକ୍ ଜନଃ ପଣ୍ଯଫଲତ୍ଵମୀଯାତ୍ । ଜନଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରୋଽପି ମହତ୍ତ୍ଵମୀଯାତ୍ ॥୧-୧-

ଏହି ଗଳ୍ପ ପଢିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ହେବେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭୂମିର ଅଧିପତି ହେବେ; ବଣିକ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲାଭ ପାଇବେ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମହାନ ହେବେ।

thumb|ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

ନାରଦସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସହଶିଷ୍ଯୋ ମହାମୁନିମ୍ ॥୧-୨-

ନାରଦଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ସ ମୁହୂର୍ତଂ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵଲୋକଂ ମୁନିସ୍ତଦା । ଜଗାମ ତମସାତୀରଂ ଜାହ୍ନଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଵିଦୂରତଃ ॥୧-୨-

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ମୁନି ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ସେ ଜାହ୍ନବୀ ନିକଟରେ ତମସା ନଦୀର ତୀରକୁ ଗଲେ।

ସ ତୁ ତୀରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତମସାଯା ମୁନିସ୍ତଦା । ଶିଷ୍ଯମାହ ସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୀର୍ଥମକର୍ଦମମ୍ ॥୧-୨-

ତମସା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁନି ମାଟି ହିନ୍ନ ତୀର ଦେଖି, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅକର୍ଦମମିଦଂ ତୀର୍ଥଂ ଭରଦ୍ଵାଜ ନିଶାମଯ । ରମଣୀଯଂ ପ୍ରସନ୍ନାମ୍ବୁ ସନ୍ମନୁଷ୍ଯମନୋ ଯଥା ॥୧-୨-

ଭରଦ୍ୱାଜ, ଦେଖ, ଏହି ତୀର ମାଟି ହିନ୍ନ, ରମଣୀୟ, ପ୍ରସନ୍ନ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।

ନ୍ଯସ୍ଯତାଂ କଲଶସ୍ତାତ ଦୀଯତାଂ ଵଲ୍କଲଂ ମମ । ଇଦମେଵାଵଗାହିଷ୍ଯେ ତମସାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ ॥୧-୨-

ପ୍ରିୟ, ଜଳପାତ୍ର ଭୁଲି ଦେ, ମୋତେ ମୋର ଭାଲ୍କଳ ଦେ; ଏଠି ତମସା ତୀରର ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବି।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଵାଲ୍ମୀକେନ ମହାତ୍ମନା । ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ଵଲ୍କଲଂ ନିଯତୋ ଗୁରୋଃ ॥୧-୨-

ମହାତ୍ମା ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ନିୟମିତ ଭରଦ୍ୱାଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭାଲ୍କଳ ଦେଇଲେ।

ସ ଶିଷ୍ଯହସ୍ତାଦାଦାଯ ଵଲ୍କଲଂ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଵିଚଚାର ହ ପଶ୍ଯଂସ୍ତତ୍ ସର୍ଵତୋ ଵିପୁଲଂ ଵନମ୍ ॥୧-୨-

ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ହାତରୁ ଭାଲ୍କଳ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି ଆସିଲେ।

ତସ୍ଯାଭ୍ଯାଶେ ତୁ ମିଥୁନଂ ଚରନ୍ତମନପାଯିନମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର କ୍ରୌଞ୍ଚଯୋଶ୍ଚାରୁନିଃସ୍ଵନମ୍ ॥୧-୨-

ସେଠାରେ, ନିକଟରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଦମ୍ପତି କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ଏକାଠି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଡାକ ଅତି ମଧୁର ଓ ରମ୍ୟ।