ତଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ପରଂ ପାରଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ନଦୀପତେଃ। ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମେକାନ୍ତେ ପୁଣ୍ଯେ ରମ୍ଯେ ଵନାନ୍ତରେ
ସମୁଦ୍ରର ଦୂର ପାରକୁ ଯାଇ, ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଏକାନ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ ଜଟାମଣ୍ଡଲଧାରିଣମ୍। ଦଦର୍ଶ ନିଯତାହାରଂ ମାରୀଚଂ ନାମ ରାକ୍ଷସମ୍
ସେଠାରେ ସେ କଳା କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓ ଜଟା ପିନ୍ଧିଥିବା, ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ନେଇଥିବା, 'ମାରୀଚ' ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ରାଵଣଃ ସମାଗମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ତେନ ରକ୍ଷସା। ମାରୀଚେନାର୍ଚିତୋ ରାଜା ସର୍ଵକାମୈରମାନୁଷୈଃ
ରାବଣ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମାରୀଚଙ୍କୁ ମିଶି, ସେ ରାକ୍ଷସ ମାରୀଚ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାନବୀୟ ଭୋଗ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତଂ ସ୍ଵଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ଭୋଜନେନୋଦକେନ ଚ। ଅର୍ଥୋପହିତଯା ଵାଚା ମାରୀଚୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସ୍ୱୟଂ ଭୋଜନ ଓ ପାଣି ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ମାରୀଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍ତେ କୁଶଲଂ ରାଜନ୍ ଲଙ୍କାଯାଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। କେନାର୍ଥେନ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ତୂର୍ଣମେଵ ଇହାଗତଃ
‘ରାଜନ, ଲଙ୍କାରେ ତୁମର ସବୁ ଭଲ ଅଛି ତ? ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ, ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏପରି ତୁରନ୍ତ ଆସିଛ?’
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ। ତତଃ ପଶ୍ଚାଦିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ
ମାରୀଚଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ରାବଣ, ଯେଉଁଠି କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛତ୍ତିଶ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମାରୀଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତାତ ଵଚନଂ ମମ ଭାଷତଃ। ଆର୍ତୋଽସ୍ମି ମମ ଚାର୍ତସ୍ଯ ଭଵାନ୍ ହି ପରମା ଗତିଃ
‘ମାରୀଚ, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ; ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଣେ ପାଇଁ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ।’
ଜାନୀଷେ ତ୍ଵଂ ଜନସ୍ଥାନଂ ଭ୍ରାତା ଯତ୍ର ଖରୋ ମମ। ଦୂଷଣଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ସ୍ଵସା ଶୂର୍ପଣଖା ଚ ମେ
‘ତୁମେ ଜାନସ୍ଥାନକୁ ଜାଣୁଛ, ଯେଉଁଠି ମୋର ଭାଇ ଖର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂଷଣ ଓ ମୋର ଭଉଣୀ ଶୂର୍ପଣଖା ରହୁଛନ୍ତି।’
ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚ ମହାବାହୂ ରାକ୍ଷସଃ ପିଶିତାଶନଃ। ଅନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ଶୂରା ଲବ୍ଧଲକ୍ଷା ନିଶାଚରାଃ
‘ତିନିଶିର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସାହସୀ ନିଶାଚର ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଅଛନ୍ତି।’
ଵସନ୍ତି ମନ୍ନିଯୋଗେନ ଅଧିଵାସଂ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ବାଧମାନା ମହାରଣ୍ଯେ ମୁନୀନ୍ ଯେ ଧର୍ମଚାରିଣଃ
‘ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ମହାଜଙ୍ଗଳରେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେକୁ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ କରୁଛନ୍ତି।’
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। ଶୂରାଣାଂ ଲବ୍ଧଲକ୍ଷାଣାଂ ଖରଚିତ୍ତାନୁଵର୍ତିନାମ୍
‘ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ସାହସୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାକ୍ଷସ, ଖରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ସେଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି।’
ତେ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଜନସ୍ଥାନେ ଵସମାନା ମହାବଲାଃ। ସଙ୍ଗତାଃ ପରମାଯତ୍ତା ରାମେଣ ସହ ସଂଯୁଗେ
ଏବେ ଜନସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏକଠା ହୋଇ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ନେଇଛନ୍ତି।
ନାନାଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହରଣାଃ ଖରପ୍ରମୁଖରାକ୍ଷସାଃ। ତେନ ସଂଜାତରୋଷେଣ ରାମେଣ ରଣମୂର୍ଧନି
ଖରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ରୋଷରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ।
ଅନୁକ୍ତ୍ଵା ପରୁଷଂ କିଂଚିଚ୍ଛରୈର୍ଵ୍ଯାପାରିତଂ ଧନୁଃ। ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାମୁଗ୍ରତେଜସାମ୍
କୌଣସି କଠୋର ଶବ୍ଦ ନ କହି, ତାଙ୍କ ଧନୁ ତୀରରେ ଚଳିତ ହେବା ସହିତ, ରାମ ଚୌଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିଦେଲେ।
ନିହତାନି ଶରୈର୍ଦୀପ୍ତୈର୍ମାନୁଷେଣ ପଦାତିନା। ଖରଶ୍ଚ ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଦୂଷଣଶ୍ଚ ନିପାତିତଃ
ମାନବ ଯୋଧା ରାମ ତୀରରେ ତେଜ ଦେଇ ସେମାନେ ନିହତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରା ମରିଗଲେ, ଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହେଲେ।
ହତ୍ଵା ତ୍ରିଶିରସଂ ଚାପି ନିର୍ଭଯା ଦଣ୍ଡକାଃ କୃତାଃ। ପିତ୍ରା ନିରସ୍ତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସଭାର୍ଯଃ କ୍ଷୀଣଜୀଵିତଃ
ତ୍ରିଶିରାକୁ ମାରିଦେଇ, ଦଣ୍ଡକା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କଲେ; ରାମ ତାଙ୍କ କ୍ରୁଧିତ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଛନ୍ତି।
ସ ହନ୍ତା ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ରାମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯପାଂସନଃ। ଅଶୀଲଃ କର୍କଶସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ମୂର୍ଖୋ ଲୁବ୍ଧୋଽଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସେ ତାହାର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ରାମ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପମାନ; ନୀତିହୀନ, କଠୋର, କ୍ରୂର, ଅବୁଦ୍ଧି, ଲୋଭୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା।
ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମା ତ୍ଵଧର୍ମାତ୍ମା ଭୂତାନାମହିତେ ରତଃ। ଯେନ ଵୈରଂ ଵିନାରଣ୍ଯେ ସତ୍ତ୍ଵମାସ୍ଥାଯ କେଵଲମ୍
ସେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡି, ଅଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅହିତରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ନଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ହିଂସା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି।
କର୍ଣନାସାପହାରେଣ ଭଗିନୀ ମେ ଵିରୂପିତା। ଅସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଜନସ୍ଥାନାତ୍ ସୀତାଂ ସୁରସୁତୋପମାମ୍
ମୋ ସହୋଦରୀଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କାଟି ଅପଙ୍ଗ କରାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ, କୁ ନେଇଯିବି।
ଆନଯିଷ୍ଯାମି ଵିକ୍ରମ୍ଯ ସହାଯସ୍ତତ୍ର ମେ ଭଵ। ତ୍ଵଯା ହ୍ଯହଂ ସହାଯେନ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥେନ ମହାବଲ
ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସୀତାକୁ ନେଇଯିବି—ତୁମେ ଏହି କାମରେ ମୋ ସହଯୋଗୀ ହେଉ; ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହେବି।
ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚ ସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନାହମତ୍ରାଭିଚିନ୍ତଯେ। ତତ୍ସହାଯୋ ଭଵ ତ୍ଵଂ ମେ ସମର୍ଥୋ ହ୍ଯସି ରାକ୍ଷସ
ଭାଇମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିନି; ତୁମେ ମୋ ସହଯୋଗୀ ହେଉ, କାରଣ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମର୍ଥ ରାକ୍ଷସ।
ଵୀର୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଦର୍ପେ ଚ ନ ହ୍ଯସ୍ତି ସଦୃଶସ୍ତଵ। ଉପାଯତୋ ମହାନ୍ ଶୂରୋ ମହାମାଯାଵିଶାରଦଃ
ଶକ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଗର୍ବରେ ତୁମ ସମାନ କିଏ ନାହିଁ; ତୁମେ ବଡ଼ ବୀର, ବଡ଼ ମାୟା ଓ ଚତୁର୍ୟ ରେ ଦକ୍ଷ।
ଏତଦର୍ଥମହଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ନିଶାଚର। ଶୃଣୁ ତତ୍ କର୍ମ ସାହାଯ୍ଯେ ଯତ୍ କାର୍ଯଂ ଵଚନାନ୍ମମ
ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା; ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ସହଯୋଗୀ ଭାବରେ କଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଶୁଣ।
ସୌଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ଚିତ୍ରୋ ରଜତବିନ୍ଦୁଭିଃ। ଆଶ୍ରମେ ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରମୁଖେ ଚର
ତୁମେ ସୁନାର ମୃଗ ରୂପ ଧରି, ଚାନ୍ଦି ଚିହ୍ନ ଦେଇ ସଜି, ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘୁଡ଼ିବା।
ତ୍ଵାଂ ତୁ ନିଃସଂଶଯଂ ସୀତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ମୃଗରୂପିଣମ୍। ଗୃହ୍ଯତାମିତି ଭର୍ତାରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚାଭିଧାସ୍ଯତି
ତୁମେ ମୃଗ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ, ସୀତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଧରିବାକୁ କହିବେ।
ତତସ୍ତଯୋରପାଯେ ତୁ ଶୂନ୍ଯେ ସୀତାଂ ଯଥାସୁଖମ୍। ନିରାବାଧୋ ହରିଷ୍ଯାମି ରାହୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାମିଵ
ତାପରେ ତାଁମାନେ ଦୂରେ ଯିବା ଓ ସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ, ମୁଁ ସୀତାକୁ ସହଜରେ ନେଇଯିବି, ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସୁଖଂ ରାମେ ଭାର୍ଯାହରଣକର୍ଶିତେ। ଵିଶ୍ରବ୍ଧଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯାମି କୃତାର୍ଥେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରଣରେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଇ ମନ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।
ତସ୍ଯ ରାମକଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଶୁଷ୍କଂ ସମଭଵଦ୍ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପରିତ୍ରସ୍ତୋ ବଭୂଵ ଚ
ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମାରୀଚ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହ ଶୁଖିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଭୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଓଷ୍ଠୌ ପରିଲିହନ୍ ଶୁଷ୍କୌ ନେତ୍ରୈରନିମିଷୈରିଵ। ମୃତଭୂତ ଇଵାର୍ତସ୍ତୁ ରାଵଣଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ
ଶୁଖିଗଲା ଓଠ ଚାଟି, ଅନିମିଷ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ମୃତ ଲୋକ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମାରୀଚ ରାବଣକୁ ଦେଖି ରହିଲେ।