କାମଗଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ କାଞ୍ଚନଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍। ପିଶାଚଵଦନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଖରୈଃ କନକଭୂଷଣୈଃ
ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଥିବା, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ସଜିଥିବା, ପିଶାଚ ମୁହଁ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ରଥକୁ ଚଢ଼ି—
ମେଘପ୍ରତିମନାଦେନ ସ ତେନ ଧନଦାନୁଜଃ। ରାକ୍ଷସାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯଯୌ ନଦନଦୀପତିମ୍
ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଇ, କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ, ନଦୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନର ମାଲିକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ଶ୍ଵେତଵାଲଵ୍ଯଜନଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଦଶାନନଃ। ସ୍ନିଗ୍ଧଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣଃ
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଧଳା ଚମର ଓ ଛତା ନେଇ, ନମ୍ର ବୈଦୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ତପ୍ତ ସୁନାରେ ସଜିଥିବା—
ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵିଂଶତିଭୁଜୋ ଦର୍ଶନୀଯପରିଚ୍ଛଦଃ। ତ୍ରିଦଶାରିର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଘ୍ନୋ ଦଶଶୀର୍ଷ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍
ଦଶମୁଖ, ବିଶି ହାତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଭଲ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ଦଶ ଚୁଡ଼ି ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି—
କାମଗଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମଣ୍ଡଲଵାନ୍ ମେଘଃ ସବଲାକ ଇଵାମ୍ବରେ
ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଥିବା ରଥରେ ବସି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଆକାଶରେ ତଡିତ ଥିବା ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସଶୈଲସାଗରାନୂପଂ ଵୀର୍ଯଵାନଵଲୋକଯନ୍। ନାନାପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈରନୁକୀର୍ଣଂ ସହସ୍ରଶଃ
ପାହାଡ଼, ସାଗର ଓ ତୀର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ହଜାର ହଜାର ରହିଛି।
ଶୀତମଙ୍ଗଲତୋଯାଭିଃ ପଦ୍ମିନୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ। ଵିଶାଲୈରାଶ୍ରମପଦୈର୍ଵେଦିମଦ୍ଭିରଲଂକୃତମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୀତ ଓ ଶୁଭ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଓ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମ ଘର, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦି ଥିଲା, ସେଠି ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
କଦଲ୍ଯଟଵିସଂଶୋଭଂ ନାରିକେଲୋପଶୋଭିତମ୍। ସାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ ତରୁଭିଶ୍ଚ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ
କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନାରିକେଳ ଗଛର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ, ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଭରି ଥିଲା।
ଅତ୍ଯନ୍ତନିଯତାହାରୈଃ ଶୋଭିତଂ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ନାଗୈଃ ସୁପର୍ଣୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିଂନରୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ନେଇଥିବା ପରମ ଋଷିମାନେ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ହଜାର ହଜାର ଥିଲେ, ସେଠି ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଜିତକାମୈଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଚାରଣୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍। ଆଜୈର୍ଵୈଖାନସୈର୍ମାଷୈର୍ଵାଲଖିଲ୍ଯୈର୍ମରୀଚିପୈଃ
ଇଚ୍ଛା ଜିତ କରିଥିବା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ, ଏବଂ ଆଜ, ବୈଖାନସ, ମାଷ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ମରୀଚିପ ମାନେ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯାଭରଣମାଲ୍ଯାଭିର୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଭିରାଵୃତମ୍। କ୍ରୀଡାରତଵିଧିଜ୍ଞାଭିରପ୍ସରୋଭିଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ଖେଳ ଓ ଉତ୍ସବ କଳାରେ ପ୍ରବୀଣ ହଜାର ହଜାର ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠି ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସେଵିତଂ ଦେଵପତ୍ନୀଭିଃ ଶ୍ରୀମତୀଭିରୁପାସିତମ୍। ଦେଵଦାନଵସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଚରିତଂ ତ୍ଵମୃତାଶିଭିଃ
ଦେବମାନେଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଉପାସନା କରୁଥିବା, ଶ୍ରୀମତୀ ଦେବୀମାନେ ସେଠି ସେବା କରୁଥିଲେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଏଠି ଅମୃତ ଖାଇବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ହଂସକ୍ରୌଞ୍ଚପ୍ଲଵାକୀର୍ଣଂ ସାରସୈଃ ସମ୍ପ୍ରସାଦିତମ୍। ଵୈଦୂର୍ଯପ୍ରସ୍ତରଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସାନ୍ଦ୍ରଂ ସାଗରତେଜସା
ହଂସ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାରସ ପକ୍ଷୀର ମଧୁରତାରେ ମନ ହରିଥିଲା, ମୃଦୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପଥର, ସାଗରର ତେଜରେ ଘନ ହୋଇଥିଲା।
ପାଣ୍ଡୁରାଣି ଵିଶାଲାନି ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯଯୁତାନି ଚ। ତୂର୍ଯଗୀତାଭିଜୁଷ୍ଟାନି ଵିମାନାନି ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଆକାଶ ମହଲ, ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ତୂର୍ୟ ଓ ଗୀତର ଶବ୍ଦରେ ମନ ହରିଥିଲା।
ତପସା ଜିତଲୋକାନାଂ କାମଗାନ୍ଯଭିସମ୍ପତନ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ
ଧନଦର ଭାଇ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଜିତ କରିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚଳିଥିବା, ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ନିର୍ଯାସରସମୂଲାନାଂ ଚନ୍ଦନାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଵନାନି ପଶ୍ଯନ୍ ସୌମ୍ଯାନି ଘ୍ରାଣତୃପ୍ତିକରାଣି ଚ
ସେ ହଜାର ହଜାର ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳରୁ ମଧୁର ରସ ଝରିଥିଲା, ଏବଂ ଘ୍ରାଣକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଅଗୁରୂଣାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ତକ୍କୋଲାନାଂ ଚ ଜାତ୍ଯାନାଂ ଫଲିନାଂ ଚ ସୁଗନ୍ଧିନାମ୍
ଉତ୍ତମ ଅଗୁରୁ ଗଛ, ତକ୍କୋଳ, ଜାତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶୁଭ ଗନ୍ଧର ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଦେଖିଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ତମାଲସ୍ଯ ଗୁଲ୍ମାନି ମରିଚସ୍ଯ ଚ। ମୁକ୍ତାନାଂ ଚ ସମୂହାନି ଶୁଷ୍ଯମାଣାନି ତୀରତଃ
ତମାଳ ଗଛର ଫୁଲ, ମରିଚ ଗଛର ଝୁପ, ଏବଂ ତୀରେ ଶୁଖାଯାଉଥିବା ମୁକ୍ତାର ଗୁଛ ଦେଖିଲେ।
ଶୈଲାନି ପ୍ରଵରାଂଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵାଲନିଚଯାଂସ୍ତଥା। କାଞ୍ଚନାନି ଚ ଶୃଙ୍ଗାଣି ରାଜତାନି ତଥୈଵ ଚ
ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼, ପ୍ରବାଳର ଗୁଛ, ଏବଂ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଶୃଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରସ୍ରଵାଣି ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନାନ୍ଯଦ୍ଭୁତାନି ଚ। ଧନଧାନ୍ଯୋପପନ୍ନାନି ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନୈରାଵୃତାନି ଚ
ମନୋହର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଝରଣା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଭୂମି, ଏବଂ ଦୁଲ୍ଲଭ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ମହିଳାମାନେ ରହିଥିଲେ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଗାଢାନି ନଗରାଣି ଵିଲୋକଯନ୍। ତଂ ସମଂ ସର୍ଵତଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ମୃଦୁସଂସ୍ପର୍ଶମାରୁତମ୍
ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା ସହର ଦେଖି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶର ପବନ ଦେଖିଲେ।
ଅନୂପେ ସିନ୍ଧୁରାଜସ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ତ୍ରିଦିଵୋପମମ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ ସ ମେଘାଭଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂ ମୁନିଭିର୍ଵୃତମ୍
ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କ ଅନୂପ ଭୂମିରେ ସେ ତୃତୀୟ ଦିବ ଭଳି ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ; ସେଠି ମେଘ ଭଳି କଳା ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଗଛ, ଯାହାକୁ ମୁନିମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସମନ୍ତାଦ୍ ଯସ୍ଯ ତାଃ ଶାଖାଃ ଶତଯୋଜନମାଯତାଃ। ଯସ୍ଯ ହସ୍ତିନମାଦାଯ ମହାକାଯଂ ଚ କଚ୍ଛପମ୍
ସେ ଗଛର ଶାଖାଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ଯାଇଥିଲା; ଏହାରୁ ଏକ ହାତୀ ଓ ଏକ ବଡ଼ ଦେହର କଚ୍ଛପ ଉଠାଯାଇଥିଲା।
ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ଗରୁଡଃ ଶାଖାମାଜଗାମ ମହାବଲଃ। ତସ୍ଯ ତାଂ ସହସା ଶାଖାଂ ଭାରେଣ ପତଗୋତ୍ତମଃ
ଭୋଜନ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ଏକ ଶାଖାକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କର ଭାରରେ ସେ ପକ୍ଷୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଠାତ୍ ଶାଖାଟି ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ସୁପର୍ଣଃ ପର୍ଣବହୁଲାଂ ବଭଞ୍ଜାଥ ମହାବଲଃ। ତତ୍ର ଵୈଖାନସା ମାଷା ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମରୀଚିପାଃ
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଗଛର ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ପତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଲେ; ସେଠାରେ ବୈଖାନସ, ମାଷ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ମରୀଚିପ ମହାମୁନିମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ଆଜା ବଭୂଵୁର୍ଧୂମ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଗତାଃ ପରମର୍ଷଯଃ। ତେଷାଂ ଦଯାର୍ଥଂ ଗରୁଡସ୍ତାଂ ଶାଖାଂ ଶତଯୋଜନାମ୍
ସେଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଧୂସର ଚେହେରା ମହାମୁନିମାନେ ମେଉ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ ଏହି ଶତଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଡାଳକୁ ଉଠାଇଲେ।
ଭଗ୍ନାମାଦାଯ ଵେଗେନ ତୌ ଚୋଭୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ। ଏକପାଦେନ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତଦାମିଷମ୍
ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଡାଳକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଠାଇ, ହାତୀ ଓ କଛପକୁ ସହିତ ନେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ଏକ ପା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସେ ମାଂସ ଖାଇଲେ।
ନିଷାଦଵିଷଯଂ ହତ୍ଵା ଶାଖଯା ପତଗୋତ୍ତମଃ। ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ମହାମୁନୀନ୍
ପତଗମାନ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ଏହି ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ନିଷାଦ ଦେଶକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ମହାମୁନିମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଅତୁଳ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହର୍ଷେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣୀକୃତଵିକ୍ରମଃ। ଅମୃତାନଯନାର୍ଥଂ ଵୈ ଚକାର ମତିମାନ୍ ମତିମ୍
ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦୁଇଗୁଣ ହେଲା; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ଅମୃତ ଆଣିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତଂ ମହର୍ଷିଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ସୁପର୍ଣକୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ନାମ୍ନା ସୁଭଦ୍ରଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ
ଧନର ଭାଇ ଗରୁଡ଼, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଇଥିବା, ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା 'ସୁଭଦ୍ର' ନାମକ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖିଲେ।