ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଶରାଣାଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଵିଧେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ଯଦି ତସ୍ଯାମଭିପ୍ରାଯୋ ଭାର୍ଯାତ୍ଵେ ତଵ ଜାଯତେ। ଶୀଘ୍ରମୁଦ୍ଧ୍ରିଯତାଂ ପାଦୋ ଜଯାର୍ଥମିହ ଦକ୍ଷିଣଃ
ଯଦି ତୁମର ଏହି ମହିଳାକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମେ, ତେବେ ମନମଥଙ୍କ ତୀରରେ ତୁମେ ବନ୍ଧିତ ହେବ। ଜିତିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ତୁମର ଡାହାଣ ପାଦ ଉଠା।
ରୋଚତେ ଯଦି ତେ ଵାକ୍ଯଂ ମମୈତଦ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। କ୍ରିଯତାଂ ନିର୍ଵିଶଙ୍କେନ ଵଚନଂ ମମ ରାଵଣ
ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ଯଦି ମୋର କଥା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ନିଷ୍କପଟ ଭାବେ ମୋର ପରାମର୍ଶ କାମ କର, ରାବଣ।
ଵିଜ୍ଞାଯୈଷାମଶକ୍ତିଂ ଚ କ୍ରିଯତାଂ ଚ ମହାବଲ। ସୀତା ତଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଭାର୍ଯାତ୍ଵେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର
ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝିବା ଯାଉ, ଏବଂ କାମ କରାଯାଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ସୀତା, ଯାହାର ଦେହ ଅପରାଧ ନାହିଁ, ତୁମ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ।
ନିଶମ୍ଯ ରାମେଣ ଶରୈରଜିହ୍ମଗୈ- ର୍ହତାଞ୍ଜନସ୍ଥାନଗତାନ୍ ନିଶାଚରାନ୍। ଖରଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତଂ ଚ ଦୂଷଣଂ ତ୍ଵମଦ୍ଯ କୃତ୍ଯଂ ପ୍ରତିପତ୍ତୁମର୍ହସି
ଜନସ୍ଥାନରେ ଥିବା ନିଶାଚରମାନେ ରାମଙ୍କ ସିଧା ତୀରରେ ମରିଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ଖର ଏବଂ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର।
thumb|ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣିବେ।
ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖାଵାକ୍ଯଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ସଚିଵାନଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ କାର୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଜଗାମ ହ
ତାପରେ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଗା ଶିରି ଉଠିଗଲା, ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କଥା ହେଲେ, କାମ ବୁଝିଲେ ଏବଂ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତ୍ କାର୍ଯମନୁଗମ୍ଯାନ୍ତର୍ଯଥାଵଦୁପଲଭ୍ଯ ଚ। ଦୋଷାଣାଂ ଚ ଗୁଣାନାଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ବଲାବଲମ୍
ସେ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଯଥାଯଥ ତଥ୍ୟ ଜାଣିଲେ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଶକ୍ତି, ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ବିଚାର କଲେ।
ଇତି କର୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯେଵ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମନଃ। ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ରମ୍ଯାଂ ଯାନଶାଲାଂ ଜଗାମ ହ
ଏହି କାମ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୃଢ଼ ମନ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନଶାଳାକୁ ଗଲେ।
ଯାନଶାଲାଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ସୂତଂ ସଂଚୋଦଯାମାସ ରଥଃ ସଂଯୁଜ୍ଯତାମିତି
ଯାନଶାଳାକୁ ଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଚୁପଚାପ ରହି, ସାରଥିକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ: 'ରଥ ଯୋଡ଼ାଯାଉ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ କ୍ଷଣେନୈଵ ସାରଥିର୍ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ। ରଥଂ ସଂଯୋଜଯାମାସ ତସ୍ଯାଭିମତମୁତ୍ତମମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ କୁଶଳ ସାରଥି ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥକୁ ଯୋଡ଼ିଦେଲେ।
କାମଗଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ କାଞ୍ଚନଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍। ପିଶାଚଵଦନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଖରୈଃ କନକଭୂଷଣୈଃ
ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଥିବା, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ସଜିଥିବା, ପିଶାଚ ମୁହଁ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ରଥକୁ ଚଢ଼ି—
ମେଘପ୍ରତିମନାଦେନ ସ ତେନ ଧନଦାନୁଜଃ। ରାକ୍ଷସାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯଯୌ ନଦନଦୀପତିମ୍
ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଇ, କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ, ନଦୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନର ମାଲିକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ଶ୍ଵେତଵାଲଵ୍ଯଜନଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଦଶାନନଃ। ସ୍ନିଗ୍ଧଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣଃ
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଧଳା ଚମର ଓ ଛତା ନେଇ, ନମ୍ର ବୈଦୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ତପ୍ତ ସୁନାରେ ସଜିଥିବା—
ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵିଂଶତିଭୁଜୋ ଦର୍ଶନୀଯପରିଚ୍ଛଦଃ। ତ୍ରିଦଶାରିର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଘ୍ନୋ ଦଶଶୀର୍ଷ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍
ଦଶମୁଖ, ବିଶି ହାତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଭଲ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ଦଶ ଚୁଡ଼ି ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି—
କାମଗଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମଣ୍ଡଲଵାନ୍ ମେଘଃ ସବଲାକ ଇଵାମ୍ବରେ
ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଥିବା ରଥରେ ବସି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଆକାଶରେ ତଡିତ ଥିବା ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସଶୈଲସାଗରାନୂପଂ ଵୀର୍ଯଵାନଵଲୋକଯନ୍। ନାନାପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈରନୁକୀର୍ଣଂ ସହସ୍ରଶଃ
ପାହାଡ଼, ସାଗର ଓ ତୀର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ହଜାର ହଜାର ରହିଛି।
ଶୀତମଙ୍ଗଲତୋଯାଭିଃ ପଦ୍ମିନୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ। ଵିଶାଲୈରାଶ୍ରମପଦୈର୍ଵେଦିମଦ୍ଭିରଲଂକୃତମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୀତ ଓ ଶୁଭ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଓ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମ ଘର, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦି ଥିଲା, ସେଠି ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
କଦଲ୍ଯଟଵିସଂଶୋଭଂ ନାରିକେଲୋପଶୋଭିତମ୍। ସାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ ତରୁଭିଶ୍ଚ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ
କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନାରିକେଳ ଗଛର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ, ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଭରି ଥିଲା।
ଅତ୍ଯନ୍ତନିଯତାହାରୈଃ ଶୋଭିତଂ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ନାଗୈଃ ସୁପର୍ଣୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କିଂନରୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ନେଇଥିବା ପରମ ଋଷିମାନେ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ହଜାର ହଜାର ଥିଲେ, ସେଠି ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଜିତକାମୈଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଚାରଣୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍। ଆଜୈର୍ଵୈଖାନସୈର୍ମାଷୈର୍ଵାଲଖିଲ୍ଯୈର୍ମରୀଚିପୈଃ
ଇଚ୍ଛା ଜିତ କରିଥିବା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ, ଏବଂ ଆଜ, ବୈଖାନସ, ମାଷ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ମରୀଚିପ ମାନେ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯାଭରଣମାଲ୍ଯାଭିର୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଭିରାଵୃତମ୍। କ୍ରୀଡାରତଵିଧିଜ୍ଞାଭିରପ୍ସରୋଭିଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ଖେଳ ଓ ଉତ୍ସବ କଳାରେ ପ୍ରବୀଣ ହଜାର ହଜାର ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠି ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସେଵିତଂ ଦେଵପତ୍ନୀଭିଃ ଶ୍ରୀମତୀଭିରୁପାସିତମ୍। ଦେଵଦାନଵସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଚରିତଂ ତ୍ଵମୃତାଶିଭିଃ
ଦେବମାନେଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଉପାସନା କରୁଥିବା, ଶ୍ରୀମତୀ ଦେବୀମାନେ ସେଠି ସେବା କରୁଥିଲେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଏଠି ଅମୃତ ଖାଇବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ହଂସକ୍ରୌଞ୍ଚପ୍ଲଵାକୀର୍ଣଂ ସାରସୈଃ ସମ୍ପ୍ରସାଦିତମ୍। ଵୈଦୂର୍ଯପ୍ରସ୍ତରଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସାନ୍ଦ୍ରଂ ସାଗରତେଜସା
ହଂସ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାରସ ପକ୍ଷୀର ମଧୁରତାରେ ମନ ହରିଥିଲା, ମୃଦୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପଥର, ସାଗରର ତେଜରେ ଘନ ହୋଇଥିଲା।
ପାଣ୍ଡୁରାଣି ଵିଶାଲାନି ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯଯୁତାନି ଚ। ତୂର୍ଯଗୀତାଭିଜୁଷ୍ଟାନି ଵିମାନାନି ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଆକାଶ ମହଲ, ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ତୂର୍ୟ ଓ ଗୀତର ଶବ୍ଦରେ ମନ ହରିଥିଲା।
ତପସା ଜିତଲୋକାନାଂ କାମଗାନ୍ଯଭିସମ୍ପତନ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ
ଧନଦର ଭାଇ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଜିତ କରିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚଳିଥିବା, ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ନିର୍ଯାସରସମୂଲାନାଂ ଚନ୍ଦନାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଵନାନି ପଶ୍ଯନ୍ ସୌମ୍ଯାନି ଘ୍ରାଣତୃପ୍ତିକରାଣି ଚ
ସେ ହଜାର ହଜାର ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳରୁ ମଧୁର ରସ ଝରିଥିଲା, ଏବଂ ଘ୍ରାଣକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଅଗୁରୂଣାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ତକ୍କୋଲାନାଂ ଚ ଜାତ୍ଯାନାଂ ଫଲିନାଂ ଚ ସୁଗନ୍ଧିନାମ୍
ଉତ୍ତମ ଅଗୁରୁ ଗଛ, ତକ୍କୋଳ, ଜାତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶୁଭ ଗନ୍ଧର ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଦେଖିଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ତମାଲସ୍ଯ ଗୁଲ୍ମାନି ମରିଚସ୍ଯ ଚ। ମୁକ୍ତାନାଂ ଚ ସମୂହାନି ଶୁଷ୍ଯମାଣାନି ତୀରତଃ
ତମାଳ ଗଛର ଫୁଲ, ମରିଚ ଗଛର ଝୁପ, ଏବଂ ତୀରେ ଶୁଖାଯାଉଥିବା ମୁକ୍ତାର ଗୁଛ ଦେଖିଲେ।
ଶୈଲାନି ପ୍ରଵରାଂଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵାଲନିଚଯାଂସ୍ତଥା। କାଞ୍ଚନାନି ଚ ଶୃଙ୍ଗାଣି ରାଜତାନି ତଥୈଵ ଚ
ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼, ପ୍ରବାଳର ଗୁଛ, ଏବଂ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଶୃଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରସ୍ରଵାଣି ମନୋଜ୍ଞାନି ପ୍ରସନ୍ନାନ୍ଯଦ୍ଭୁତାନି ଚ। ଧନଧାନ୍ଯୋପପନ୍ନାନି ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନୈରାଵୃତାନି ଚ
ମନୋହର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଝରଣା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଭୂମି, ଏବଂ ଦୁଲ୍ଲଭ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ମହିଳାମାନେ ରହିଥିଲେ।