ଏଷାଂ ଵଧାର୍ଥଂ ଶତ୍ରୂଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍। ତଦିଦଂ ନଃ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦଶରଥାତ୍ମଜ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ ଏହି କାମ କରିଛ।
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦଣ୍ଡକେଷୁ ମହର୍ଷଯଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସହ ସୀତଯା
ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏବେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ; ଏହି ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ—
ଗିରିଦୁର୍ଗାଦ୍ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସଂଵିଵେଶାଶ୍ରମେ ସୁଖୀ ତତୋ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜଯୀ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି, ବିଜୟୀ ରାମ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାଭିପୂଜିତଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁହନ୍ତାରଂ ମହର୍ଷୀଣାଂ ସୁଖାଵହମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ ଏହି ବୀର ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି,
ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଵୈଦେହୀ ଭର୍ତାରଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ମୁଦା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷୋଗଣାନ୍ ହତାନ୍। ରାମଂ ଚୈଵାଵ୍ଯଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁତୋଷ ଜନକାତ୍ମଜା
ବୈଦେହୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଓ ଅବିନାଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତଂ ରାକ୍ଷସସଙ୍ଘମର୍ଦନଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯମାନଂ ମୁଦିତୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ। ପୁନଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତାନନା ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଜନକାତ୍ମଜା ତଦା
ଏହିପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ପୁଣିଥରେ ଆନନ୍ଦର ହସରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
thumb|ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକତିସ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତ୍ଵରମାଣସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ଜନସ୍ଥାନାଦକମ୍ପନଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଲଙ୍କାଂ ଵେଗେନ ରାଵଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଅକମ୍ପନ ଦ୍ରୁତ ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଜନସ୍ଥାନସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ ରାକ୍ଷସା ବହଵୋ ହତାଃ। ଖରଶ୍ଚ ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ କଥଂଚିଦହମାଗତଃ
ହେ ରାଜା, ଜନସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରା ମଧ୍ୟ ମାରାଯାଇଛି। କିପରି ମୁଁ ବଞ୍ଚି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଅକମ୍ପନମୁଵାଚେଦଂ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ତେଜସା
ଏହା ଶୁଣି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଲାଲ ଆଖିରେ ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ କହିଲେ—
କେନ ଭୀମଂ ଜନସ୍ଥାନଂ ହତଂ ମମ ପରାସୁନା। କୋ ହି ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗତିଂ ନାଧିଗମିଷ୍ଯତି
ମୋର ଭୟଙ୍କର ଜନସ୍ଥାନ କିଏ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କଲା? ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କିଏ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଟାଳିପାରିବ?
ନ ହି ମେ ଵିପ୍ରିଯଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ଯଂ ମଘଵତା ସୁଖମ୍। ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵୈଶ୍ରଵଣେନାପି ନ ଯମେନ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା
ମୋତେ କ୍ଷତି କରି, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ, ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ ପାଇପାରିବେ।
କାଲସ୍ଯ ଚାପ୍ଯହଂ କାଲୋ ଦହେଯମପି ପାଵକମ୍। ମୃତ୍ଯୁଂ ମରଣଧର୍ମେଣ ସଂଯୋଜଯିତୁମୁତ୍ସହେ
ମୁଁ ସମୟ ପାଇଁ ସମୟ ହୁଏ, ଚାହିଲେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରିବି। ମୃତ୍ୟୁକୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଏକତ୍ର କରିପାରିବି।
ଵାତସ୍ଯ ତରସା ଵେଗଂ ନିହନ୍ତୁମପି ଚୋତ୍ସହେ। ଦହେଯମପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯପାଵକୌ
ମୁଁ ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବି। କ୍ରୋଧରେ ମୋର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଇପାରିବି।
ତଥା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରକମ୍ପନଃ। ଭଯାତ୍ ସଂଦିଗ୍ଧଯା ଵାଚା ରାଵଣଂ ଯାଚତେଽଭଯମ୍
ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଅକମ୍ପନ ଭୟରେ ହାତ ଜୋଡି, କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ ରାବଣଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵୋଽଭଯଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷସାଂ ଵରଃ। ସ ଵିସ୍ରବ୍ଧୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯମସଂଦିଗ୍ଧମକମ୍ପନଃ
ଦଶମୁଖୀ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ଦେଲେ। ଏହି ଭରସା ପାଇ ଅକମ୍ପନ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ସଫା କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥସ୍ଯାସ୍ତେ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା। ରାମୋ ନାମ ମହାସ୍କନ୍ଧୋ ଵୃତ୍ତାଯତମହାଭୁଜଃ
ଦଶରଥଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ଯୁବକ, ସିଂହ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ରାମ। ତିନି ବିଶାଳ ଛାତି ଓ ଦୃଢ଼ ବାହୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଯାମଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ଶ୍ରୀମାନତୁଲ୍ଯବଲଵିକ୍ରମଃ। ହତସ୍ତେନ ଜନସ୍ଥାନେ ଖରଶ୍ଚ ସହଦୂଷଣଃ
ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀମୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମାନ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନରେ ଖରା ଓ ଦୂଷଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅକମ୍ପନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ନାଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଅକମ୍ପନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାବଣ ନାଗର ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ସ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସଂଯୁକ୍ତୋ ରାମଃ ସର୍ଵାମରୈଃ ସହ। ଉପଯାତୋ ଜନସ୍ଥାନଂ ବ୍ରୂହି କଚ୍ଚିଦକମ୍ପନ
ଏହି ରାମ କି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଅକମ୍ପନ, ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ରାଵଣସ୍ଯ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ତଦକମ୍ପନଃ। ଆଚଚକ୍ଷେ ବଲଂ ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ରାବଣଙ୍କ କଥା ପୁନି ଶୁଣି, ଅକମ୍ପନ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ରାମୋ ନାମ ମହାତେଜାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍। ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଃ ପରଂ ଧର୍ମଂ ଗତୋ ଯୁଧି
ରାମ ନାମରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଗୁଣ ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାନୁରୂପୋ ବଲଵାନ୍ ରକ୍ତାକ୍ଷୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନଃ। କନୀଯାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଭ୍ରାତା ରାକାଶଶିନିଭାନନଃ
ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଲାଲ ଆଖି, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଡ଼ମ୍ବ ଭଳି ଗୁଞ୍ଜି, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଶକ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସମାନ।
ସ ତେନ ସହ ସଂଯୁକ୍ତଃ ପାଵକେନାନିଲୋ ଯଥା। ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜଵରସ୍ତେନ ଜନସ୍ଥାନଂ ନିପାତିତମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଏକଠି ହେଇ, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନ ଭଳି ଏକତାରେ, ସେ ଗୌରବମୟ ରାଜପୁତ୍ର ଜନସ୍ଥାନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ନୈଵ ଦେଵା ମହାତ୍ମାନୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା। ଶରା ରାମେଣ ତୂତ୍ସୃଷ୍ଟା ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ପତତ୍ତ୍ରିଣଃ
ଏଠାରେ ଦେବତା କିମ୍ବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୁନା ରେଖା ଓ ପାଖୀ ଭଳି ତୀର ଯଥେଷ୍ଟ।
ସର୍ପାଃ ପଞ୍ଚାନନା ଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ଷଯନ୍ତି ସ୍ମ ରାକ୍ଷସାନ୍। ଯେନ ଯେନ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ରାକ୍ଷସା ଭଯକର୍ଷିତାଃ
ସେ ତୀରଗୁଡିକ ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ଭଳି ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଖାଇଦେଲେ; ଭୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାଇପାରିଲେ, ସେଉଁଠି ଭଗିଗଲେ।
ତେନ ତେନ ସ୍ମ ପଶ୍ଯନ୍ତି ରାମମେଵାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତମ୍। ଇତ୍ଥଂ ଵିନାଶିତଂ ତେନ ଜନସ୍ଥାନଂ ତଵାନଘ
ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ରାମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଅକମ୍ପନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଗମିଷ୍ଯାମି ଜନସ୍ଥାନଂ ରାମଂ ହନ୍ତୁଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍
ଅକମ୍ପନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିବି।'
ଅଥୈଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ପ୍ରୋଵାଚେଦମକମ୍ପନଃ। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ରାମସ୍ଯ ବଲପୌରୁଷମ୍
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଅକମ୍ପନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ହେ ରାଜା, ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ।'
ଅସାଧ୍ଯଃ କୁପିତୋ ରାମୋ ଵିକ୍ରମେଣ ମହାଯଶାଃ। ଆପଗାଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଣାଯା ଵେଗଂ ପରିହରେଚ୍ଛରୈଃ
କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ରାମ, ଯଶସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ଅଜୟ; ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀର ଭଳି ତୀବ୍ର ଝରଣାକୁ ତୀରରେ ଅଟକାଇପାରିବେ।