ସ ତଦ୍ ଦତ୍ତଂ ମଘଵତା ସୁରରାଜେନ ଧୀମତା। ସଂଦଧେ ଚ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁମୋଚ ଚ ଖରଂ ପ୍ରତି
ଏହି ଶର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ମଘବନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁରେ ଲଗାଇ ଖରାଙ୍କୁ ଦିଗରେ ଛାଡିଦେଲେ।
ସ ଵିମୁକ୍ତୋ ମହାବାଣୋ ନିର୍ଘାତସମନିଃସ୍ଵନଃ। ରାମେଣ ଧନୁରାଯମ୍ଯ ଖରସ୍ଯୋରସି ଚାପତତ୍
ରାମ ଧନୁର ତଣ୍ଡାଇ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରକୁ ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ସହ ଛାଡିଦେଲେ, ଏହା ଖରାଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗିଗଲା।
ସ ପପାତ ଖରୋ ଭୂମୌ ଦହ୍ଯମାନଃ ଶରାଗ୍ନିନା। ରୁଦ୍ରେଣେଵ ଵିନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ଶ୍ଵେତାରଣ୍ଯେ ଯଥାନ୍ଧକଃ
ଖର ତୀରର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଧଳା ଅରଣ୍ୟରେ ଏକଦା ଅନ୍ଧକକୁ ରୁଦ୍ର ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ସ ଵୃତ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରେଣ ଫେନେନ ନମୁଚିର୍ଯଥା। ବଲୋ ଵେନ୍ଦ୍ରାଶନିହତୋ ନିପପାତ ହତଃ ଖରଃ
ଖର ବଧ ହୋଇ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ରୁମ ଭଳି, କିମ୍ବା ଫେନ ଦ୍ୱାରା ନାମୁଚି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳ ପଡ଼ିଥିଲେ ସେପରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦେଵାଶ୍ଚାରଣୈଃ ସହ ସଂଗତାଃ। ଦୁନ୍ଦୁଭୀଂଶ୍ଚାଭିନିଘ୍ନନ୍ତଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଢୋଲ ବଜାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପିଣାମ୍। ଖରଦୂଷଣମୁଖ୍ଯାନାଂ ନିହତାନି ମହାମୃଧେ
ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ହଜାର ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ, ସେଇ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ବଧ ହେଲେ।
ଅହୋ ବତ ମହତ୍କର୍ମ ରାମସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ। ଅହୋ ଵୀର୍ଯମହୋ ଦାର୍ଢ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ
ହାଁ, ଦେଖିବାକୁ କିପରି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ରାମ, ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାନ୍ତି! ହାଁ, କିପରି ଶକ୍ତି, କିପରି ଦୃଢତା—ସେ ନିଜେ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ଯଯୁର୍ଦେଵା ଯଥାଗତମ୍। ତତୋ ରାଜର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ସଂଗତାଃ ପରମର୍ଷଯଃ
ଏଭଳି କଥା କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଋଷି ଏବଂ ପରମ ମହାଋଷିମାନେ ଏକଠା ହେଲେ।
ସଭାଜ୍ଯ ମୁଦିତା ରାମଂ ସାଗସ୍ତ୍ଯା ଇଦମବ୍ରୁଵନ୍। ଏତଦର୍ଥଂ ମହାତେଜା ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମିଳି, ଖୁସିରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ଏହି କାରଣରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ବୃତ୍ରାସୁରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ—'
ଶରଭଙ୍ଗାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯମାଜଗାମ ପୁରଂଦରଃ। ଆନୀତସ୍ତ୍ଵମିମଂ ଦେଶମୁପାଯେନ ମହର୍ଷିଭିଃ
'ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ; ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଉପାୟରେ ତୁମକୁ ଏହି ଦେଶକୁ ଆଣିଥିଲେ।'
ଏଷାଂ ଵଧାର୍ଥଂ ଶତ୍ରୂଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍। ତଦିଦଂ ନଃ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦଶରଥାତ୍ମଜ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ ଏହି କାମ କରିଛ।
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦଣ୍ଡକେଷୁ ମହର୍ଷଯଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସହ ସୀତଯା
ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏବେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ; ଏହି ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ—
ଗିରିଦୁର୍ଗାଦ୍ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସଂଵିଵେଶାଶ୍ରମେ ସୁଖୀ ତତୋ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜଯୀ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି, ବିଜୟୀ ରାମ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାଭିପୂଜିତଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁହନ୍ତାରଂ ମହର୍ଷୀଣାଂ ସୁଖାଵହମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ ଏହି ବୀର ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି,
ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଵୈଦେହୀ ଭର୍ତାରଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ମୁଦା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷୋଗଣାନ୍ ହତାନ୍। ରାମଂ ଚୈଵାଵ୍ଯଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁତୋଷ ଜନକାତ୍ମଜା
ବୈଦେହୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଓ ଅବିନାଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତଂ ରାକ୍ଷସସଙ୍ଘମର୍ଦନଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯମାନଂ ମୁଦିତୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ। ପୁନଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତାନନା ବଭୂଵ ହୃଷ୍ଟା ଜନକାତ୍ମଜା ତଦା
ଏହିପରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ପୁଣିଥରେ ଆନନ୍ଦର ହସରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
thumb|ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକତିସ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତ୍ଵରମାଣସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ଜନସ୍ଥାନାଦକମ୍ପନଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଲଙ୍କାଂ ଵେଗେନ ରାଵଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଅକମ୍ପନ ଦ୍ରୁତ ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଜନସ୍ଥାନସ୍ଥିତା ରାଜନ୍ ରାକ୍ଷସା ବହଵୋ ହତାଃ। ଖରଶ୍ଚ ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ କଥଂଚିଦହମାଗତଃ
ହେ ରାଜା, ଜନସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରା ମଧ୍ୟ ମାରାଯାଇଛି। କିପରି ମୁଁ ବଞ୍ଚି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଅକମ୍ପନମୁଵାଚେଦଂ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ତେଜସା
ଏହା ଶୁଣି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଲାଲ ଆଖିରେ ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ କହିଲେ—
କେନ ଭୀମଂ ଜନସ୍ଥାନଂ ହତଂ ମମ ପରାସୁନା। କୋ ହି ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗତିଂ ନାଧିଗମିଷ୍ଯତି
ମୋର ଭୟଙ୍କର ଜନସ୍ଥାନ କିଏ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କଲା? ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କିଏ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଟାଳିପାରିବ?
ନ ହି ମେ ଵିପ୍ରିଯଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ଯଂ ମଘଵତା ସୁଖମ୍। ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵୈଶ୍ରଵଣେନାପି ନ ଯମେନ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା
ମୋତେ କ୍ଷତି କରି, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ, ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ ପାଇପାରିବେ।
କାଲସ୍ଯ ଚାପ୍ଯହଂ କାଲୋ ଦହେଯମପି ପାଵକମ୍। ମୃତ୍ଯୁଂ ମରଣଧର୍ମେଣ ସଂଯୋଜଯିତୁମୁତ୍ସହେ
ମୁଁ ସମୟ ପାଇଁ ସମୟ ହୁଏ, ଚାହିଲେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରିବି। ମୃତ୍ୟୁକୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଏକତ୍ର କରିପାରିବି।
ଵାତସ୍ଯ ତରସା ଵେଗଂ ନିହନ୍ତୁମପି ଚୋତ୍ସହେ। ଦହେଯମପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯପାଵକୌ
ମୁଁ ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବି। କ୍ରୋଧରେ ମୋର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଇପାରିବି।
ତଥା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରକମ୍ପନଃ। ଭଯାତ୍ ସଂଦିଗ୍ଧଯା ଵାଚା ରାଵଣଂ ଯାଚତେଽଭଯମ୍
ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଅକମ୍ପନ ଭୟରେ ହାତ ଜୋଡି, କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ ରାବଣଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵୋଽଭଯଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ରକ୍ଷସାଂ ଵରଃ। ସ ଵିସ୍ରବ୍ଧୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯମସଂଦିଗ୍ଧମକମ୍ପନଃ
ଦଶମୁଖୀ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ନିରାପତ୍ତା ଦେଲେ। ଏହି ଭରସା ପାଇ ଅକମ୍ପନ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ସଫା କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥସ୍ଯାସ୍ତେ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା। ରାମୋ ନାମ ମହାସ୍କନ୍ଧୋ ଵୃତ୍ତାଯତମହାଭୁଜଃ
ଦଶରଥଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ଯୁବକ, ସିଂହ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ରାମ। ତିନି ବିଶାଳ ଛାତି ଓ ଦୃଢ଼ ବାହୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଯାମଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ଶ୍ରୀମାନତୁଲ୍ଯବଲଵିକ୍ରମଃ। ହତସ୍ତେନ ଜନସ୍ଥାନେ ଖରଶ୍ଚ ସହଦୂଷଣଃ
ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀମୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମାନ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନରେ ଖରା ଓ ଦୂଷଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅକମ୍ପନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ନାଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଅକମ୍ପନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାବଣ ନାଗର ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ସ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସଂଯୁକ୍ତୋ ରାମଃ ସର୍ଵାମରୈଃ ସହ। ଉପଯାତୋ ଜନସ୍ଥାନଂ ବ୍ରୂହି କଚ୍ଚିଦକମ୍ପନ
ଏହି ରାମ କି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଅକମ୍ପନ, ସତ୍ୟ କଥା କହ।