ଶରୈରଭ୍ଯକିରତ୍ ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵତଃ ସହଦୂଷଣମ୍। ତତଃ ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୂଷଣଃ ଶତ୍ରୁଦୂଷଣଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୂଷଣ ସହିତ ସେନାକୁ ତୀରରେ ଢାଙ୍କିଦେଲେ; ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ସେନାପତି ଦୂଷଣ, ଶତ୍ରୁ ଦୁଷଣ କଲେ।
ଶରୈରଶନିକଲ୍ପୈସ୍ତଂ ରାଘଵଂ ସମଵାରଯତ୍। ତତୋ ରାମଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ଷୁରେଣାସ୍ଯ ମହଦ୍ ଧନୁଃ
ବଜ୍ର ଭଳି ତୀରରେ ସେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ; ତାପରେ ରାମ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧାର ତୀରରେ—
ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଵୀରଶ୍ଚର୍ତୁଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହଯାନ୍। ହତ୍ଵା ଚାଶ୍ଵାନ୍ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସାରଥେଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବୀର ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ, ଚାରିଟି ତୀରରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଶିରୋ ଜହାର ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵକ୍ଷସି। ସ ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରି, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀରରେ ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ; ତିନିଟି ତୀରରେ ସେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଭଂ ପରିଘଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ଵେଷ୍ଟିତଂ କାଞ୍ଚନୈଃ ପଟ୍ଟୈର୍ଦେଵସୈନ୍ଯାଭିମର୍ଦନମ୍
ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ହରାଇ, ସେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି, ସୁନା ତାରରେ ବନ୍ଧା, ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଧରିଲେ।
ଆଯସୈଃ ଶଙ୍କୁଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କୀର୍ଣଂ ପରଵସୋକ୍ଷିତମ୍। ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶଂ ପରଗୋପୁରଦାରଣମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ଶଙ୍କୁ ଲଗାଇଥିବା, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲପେଟା, ବଜ୍ର ଓ ଅସନି ଭଳି ଛୁଆଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ତଂ ମହୋରଗସଂକାଶଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରିଘଂ ରଣେ। ଦୂଷଣୋଽଭ୍ଯପତଦ୍ ରାମଂ କ୍ରୂରକର୍ମା ନିଶାଚରଃ
ସେହି ବଡ଼ ସାପ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଦାକୁ ଧରି, ଦୂଷଣ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ରାତିର ଚର, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଭିପତମାନସ୍ଯ ଦୂଷଣସ୍ଯ ଚ ରାଘଵଃ। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ସହସ୍ତାଭରଣୌ ଭୁଜୌ
ଦୂଷଣ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ବାହୁକୁ ଦୁଇଟି ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ।
ଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ମହାକାଯଃ ପପାତ ରଣମୂର୍ଧନି। ପରିଘଶ୍ଛିନ୍ନହସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ରଧ୍ଵଜ ଇଵାଗ୍ରତଃ
ସେ ମହାକାୟ ଦାନବ, ହାତ ଓ ଲୋହ ଗଦା କଟାଯିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧମାନ୍ଚରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଭୂମିକୁ ଢଳିଯାଏ, ସେପରି।
କରାଭ୍ଯାଂ ଚ ଵିକୀର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ପପାତ ଭୁଵି ଦୂଷଣଃ। ଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ଵିଶୀର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ମନସ୍ଵୀଵ ମହାଗଜଃ
ଦୁଷଣଙ୍କ ଦୁଇଟି ହାତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଯେପରି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ଭୂମିକୁ ଢଳିଯାଏ, ସେପରି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପତିତଂ ଭୂମୌ ଦୂଷଣଂ ନିହତଂ ରଣେ। ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯପୂଜଯନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିରେ ଦୁଷଣଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ବାହ୍! ବାହ୍!' ବୋଲି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରଯଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସଂହତ୍ଯାଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ ରାମଂ ମୃତ୍ଯୁପାଶାଵପାଶିତାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ତିନିଜଣ ରାଗି ଶେନାପତି, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ଏକଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ମହାକପାଲଃ ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷଃ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ମହାବଲଃ। ମହାକପାଲୋ ଵିପୁଲଂ ଶୂଲମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ରାକ୍ଷସଃ
ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରମାଥୀ—ଏମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ; ମହାକପାଳ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶୂଳ ଉଠାଇଲେ।
ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷଃ ପଟ୍ଟିଶଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ପରଶ୍ଵଧମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାପତତସ୍ତାଂସ୍ତୁ ରାଘଵଃ ସାଯକୈଃ ଶିତୈଃ
ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ଏକ ପଟିଶ ଧରିଲେ, ପ୍ରମାଥୀ ଏକ କୁଟାର ନେଲେ; ସେମାନେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନତିଥୀନିଵ। ମହାକପାଲସ୍ଯ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ସେ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରା ଥିବା ବାଣରେ ସେମାନେଠାରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରି ଅତିଥି ଅପ୍ରିୟ ହେଲେ ସେପରି; ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ମହାକପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅସଂଖ୍ଯେଯୈସ୍ତୁ ବାଣୌଘୈଃ ପ୍ରମମାଥ ପ୍ରମାଥିନମ୍। ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷସ୍ଯାକ୍ଷିଣୀ ସ୍ଥୂଲେ ପୂରଯାମାସ ସାଯକୈଃ
ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ସେ ପ୍ରମାଥୀଙ୍କୁ ଦଳନ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷଙ୍କ ଆଖିକୁ ବାଣରେ ପୂରିଦେଲେ।
ସ ପପାତ ହତୋ ଭୂମୌ ଵିଟପୀଵ ମହାଦ୍ରୁମଃ। ଦୂଷଣସ୍ଯାନୁଗାନ୍ ପଞ୍ଚସାହସ୍ରାନ୍ କୁପିତଃ କ୍ଷଣାତ୍
ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ଢଳିଯାଏ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାମ ଦୁଷଣଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ସାଥୀଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ହତ୍ଵା ତୁ ପଞ୍ଚସାହସ୍ରୈରନଯଦ୍ ଯମସାଦନମ୍। ଦୂଷଣଂ ନିହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଚୈଵ ପଦାନୁଗାନ୍
ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଦାନବକୁ ମାରି, ସେମାନେଠାରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ଦୁଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି,
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷାନ୍ ମହାବଲାନ୍। ଅଯଂ ଵିନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଦୂଷଣଃ ସପଦାନୁଗଃ
ଖର ରାଗିଯାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତିମାନେଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଦୁଷଣ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଧଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଵା ରାମଂ କୁମାନୁଷମ୍। ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧାକାରୈର୍ହନଧ୍ଵଂ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ
'ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଏହି ମାନବ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ସମସ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ମାର।'
ଦୁର୍ଜଯଃ କରଵୀରାକ୍ଷଃ ପରୁଷଃ କାଲକାର୍ମୁକଃ। ହେମମାଲୀ ମହାମାଲୀ ସର୍ପାସ୍ଯୋ ରୁଧିରାଶନଃ
ଅଜୟ କରବୀରାକ୍ଷ, କଠୋର ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ—
ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ମହାଵୀର୍ଯା ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାଃ ସସୈନିକାଃ। ରାମମେଵାଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଵିସୃଜନ୍ତଃ ଶରୋତ୍ତମାନ୍
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଶୂରବୀର, ସେନାପତିମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ଉତ୍ତମ ବାଣ ଛାଡ଼ି ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ପାଵକସଂକାଶୈର୍ହେମଵଜ୍ରଵିଭୂଷିତୈଃ। ଜଘାନ ଶେଷଂ ତେଜସ୍ଵୀ ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସାଯକୈଃ
ତାପରେ, ତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ସୁନା ଓ ହୀରା ଭୂଷିତ, ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ବାଣରେ ଶେଷ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ତେ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖା ଵିଶିଖାଃ ସଧୂମା ଇଵ ପାଵକାଃ। ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତାନି ରକ୍ଷାଂସି ଵଜ୍ରା ଇଵ ମହାଦ୍ରୁମାନ୍
ସେ ସୁନା ଫଳା ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଧୂମାବଳୀ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ଵଳିଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେଠାରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ବଜ୍ର ମହାଗଛକୁ ଢଳାଏ।
ରକ୍ଷସାଂ ତୁ ଶତଂ ରାମଃ ଶତେନୈକେନ କିର୍ଣନା। ସହସ୍ରଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ଜଘାନ ରଣମୂର୍ଧନି
ରାମ ଏକ ଶତ ବାଣରେ ଏକ ଶତ ଦାନବକୁ, ଏକ ହଜାର ବାଣରେ ଏକ ହଜାର ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧମାନ୍ଚରେ ମାରିଦେଲେ।
ତୈର୍ଭିନ୍ନଵର୍ମାଭରଣାଶ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନଶରାସନାଃ। ନିପେତୁଃ ଶୋଣିତାଦିଗ୍ଧା ଧରଣ୍ଯାଂ ରଜନୀଚରାଃ
ସେମାନଙ୍କର ବର୍ମ ଓ ଭୂଷଣ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବା, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗା ହୋଇ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତୈର୍ମୁକ୍ତକେଶୈଃ ସମରେ ପତିତୈଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ। ଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଵସୁଧା କୃତ୍ସ୍ନା ମହାଵେଦିଃ କୁଶୈରିଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଥିବା, ଖୋଲା କେଶ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ସେମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ବେଦିରେ କୁଶ ଘାସ ପିଛାଇଯାଏ।
ତତ୍କ୍ଷଣେ ତୁ ମହାଘୋରଂ ଵନଂ ନିହତରାକ୍ଷସମ୍। ବଭୂଵ ନିରଯପ୍ରଖ୍ଯଂ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମମ୍
ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମାଟି ହୋଇ, ନରକ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। ହତାନ୍ଯେକେନ ରାମେଣ ମାନୁଷେଣ ପଦାତିନା
ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ଏକା ରାମ, ପଦେ ପଦେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବଧ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଖରଃ ଶେଷୋ ମହାରଥଃ। ରାକ୍ଷସସ୍ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚୈଵ ରାମଶ୍ଚ ରିପୁସୂଦନଃ
ସେ ସମଗ୍ର ସେନାରୁ ଖର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ରାକ୍ଷସ ତ୍ରିଶିରା ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ।