thumb|ଏକୋନଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକୋନଉନ୍ନିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତାଂ ତଥା ପତିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରୂପାଂ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତାମ୍। ଭଗିନୀଂ କ୍ରୋଧସଂତପ୍ତଃ ଖରଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସଃ
ଏଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ବିକୃତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଭଉଣୀକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ଖର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତାଵଦାଖ୍ଯାହି ପ୍ରମୋହଂ ଜହି ସମ୍ଭ୍ରମମ୍। ଵ୍ଯକ୍ତମାଖ୍ଯାହି କେନ ତ୍ଵମେଵଂରୂପା ଵିରୂପିତା
ଉଠ, ଏବେ ସବୁ କଥା କହ; ଭୟ ଓ ମୋହ ଛାଡ଼; ସ୍ପଷ୍ଟ କହ କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବିକୃତ କରିଛି।
କଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପମାସୀନମାଶୀଵିଷମନାଗସମ୍। ତୁଦତ୍ଯଭିସମାପନ୍ନମଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରେଣ ଲୀଲଯା
କିଏ ଏମିତି ଅବିବେକରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ କଳା ସାପକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପରେ ଛୁଇଁଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ବେପରୁଆ ଭାବେ ଅପାୟକୁ ଡାକିଛି?
କାଲପାଶଂ ସମାସଜ୍ଯ କଣ୍ଠେ ମୋହାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯତେ। ଯସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଯ ପୀତଵାନ୍ ଵିଷମୁତ୍ତମମ୍
କିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଛି, ଏବଂ ଆଜି ତୁମ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଷ ପିଇଛି?
ବଲଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନା କାମଗା କାମରୂପିଣୀ। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ନୀତା ତ୍ଵଂ କେନାନ୍ତକସମାଗତା
ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେଉଁଠି ଚାଲିପାର, ଯେଉଁଠି ରୂପ ବଦଳାଇପାର; ତୁମକୁ କିଏ ଏପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ନେଇଆସିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଛି?
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୂତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। କୋଽଯମେଵଂ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିରୂପାଂ ଚକାର ହ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, କିମ୍ବା ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବିକୃତ କରିପାରିଛି?
ନହି ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଲୋକେ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ମମ ଵିପ୍ରିଯମ୍। ଅମରେଷୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପାକଶାସନମ୍
ମୁଁ ଏହି ସଂସାରରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନି ଯେ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ; ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅଦ୍ଯାହଂ ମାର୍ଗଣୈଃ ପ୍ରାଣାନାଦାସ୍ଯେ ଜୀଵିତାନ୍ତଗୈଃ। ସଲିଲେ କ୍ଷୀରମାସକ୍ତଂ ନିଷ୍ପିବନ୍ନିଵ ସାରସଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋର କାଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବି, ଯେପରି ହଂସ ଜଳରୁ ଦୁଧ ଖାଇଯାଏ।
ନିହତସ୍ଯ ମଯା ସଂଖ୍ଯେ ଶରସଂକୃତ୍ତମର୍ମଣଃ। ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ କସ୍ଯ ମେଦିନୀ ପାତୁମିଚ୍ଛତି
ମୋର କାଣ୍ଡରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଫେନା ହୋଇ ବହୁଥିବା କାହାର ରକ୍ତକୁ ଏ ଭୂମି ପିଇବାକୁ ଚାହିଁବ?
କସ୍ଯ ପତ୍ରରଥାଃ କାଯାନ୍ମାଂସମୁତ୍କୃତ୍ଯ ସଂଗତାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନିହତସ୍ଯ ମଯା ରଣେ
ମୋର ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା କାହାର ଦେହରୁ ଖୁସିରେ ଶାଳିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ମାଂସ ଚିରି ଖାଇବେ?
ତଂ ନ ଦେଵା ନ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ। ମଯାପକୃଷ୍ଟଂ କୃପଣଂ ଶକ୍ତାସ୍ତ୍ରାତୁଂ ମହାହଵେ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାକୁ ଧରିବି, ସେ ଦୁଃଖୀକୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଉପଲଭ୍ଯ ଶନୈଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ତଂ ମେ ଶଂସିତୁମର୍ହସି। ଯେନ ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଵିନୀତେନ ଵନେ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ନିର୍ଜିତା
ସେ ଦେଖି ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ହୁସ୍ତି ଫେରିଲେ, ତୁମେ ମୋତେ କହିବାକୁ ଉଚିତ, କିପରି ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମକୁ ହରାଇଦେଲା।
ଇତି ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖା ଵାକ୍ଯଂ ସବାଷ୍ପମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଭାଇଙ୍କର ଏହି କଥା, ବିଶେଷକରି ରାଗରେ କହିଥିବା, ଶୁଣି ଶୂର୍ପଣଖା ଲୁହେଁ ଭିଜା ଶବ୍ଦରେ କହିଲା—
ତରୁଣୌ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୌ ସୁକୁମାରୌ ମହାବଲୌ। ପୁଣ୍ଡରୀକଵିଶାଲାକ୍ଷୌ ଚୀରକୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରୌ
ଦୁଇଜଣ ଯୁବକ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ମୃଦୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଦ୍ମ ଭଳି ବଡ଼ ଆଖି, ଚୀର ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ—
ଫଲମୂଲାଶନୌ ଦାନ୍ତୌ ତାପସୌ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୌ। ପୁତ୍ରୌ ଦଶରଥସ୍ଯାସ୍ତାଂ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହୁଥିବା, ତାପସ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେମାନେ ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ, ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜପ୍ରତିମୌ ପାର୍ଥିଵଵ୍ଯଞ୍ଜନାନ୍ଵିତୌ। ଦେଵୌ ଵା ଦାନଵାଵେତୌ ନ ତର୍କଯିତୁମୁତ୍ସହେ
ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରାଜସିକ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସେମାନେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ—ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି।
ତରୁଣୀ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। ଦୃଷ୍ଟା ତତ୍ର ମଯା ନାରୀ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସୁମଧ୍ଯମା
ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଯୁବତୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ସମସ୍ତ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ସୁସ୍ଲିମ୍ବ ଶରୀର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ତାଭ୍ଯାମୁଭାଭ୍ଯାଂ ସମ୍ଭୂଯ ପ୍ରମଦାମଧିକୃତ୍ଯ ତାମ୍। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ନୀତାହଂ ଯଥାନାଥାସତୀ ତଥା
ସେ ଦୁଇଜଣ ମିଶି, ସେ ଯୁବତୀକୁ ନେଇ, ମୋତେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ଆଣିଦେଲେ, ମୁଁ ଏକ ଅନାଥ ଦୁଃଖିନୀ ପରି ହୋଇଗଲି।
ଏଷ ମେ ପ୍ରଥମଃ କାମଃ କୃତସ୍ତତ୍ର ତ୍ଵଯା ଭଵେତ୍। ତସ୍ଯାସ୍ତଯୋଶ୍ଚ ରୁଧିରଂ ପିବେଯମହମାହଵେ
ମୋର ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା ଏହି—ତୁମେ ଏଠି ପୂରଣ କର; ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ରକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ପିଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇତି ତସ୍ଯାଂ ବ୍ରୁଵାଣାଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ ମହାବଲାନ୍। ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସାନନ୍ତକୋପମାନ୍
ଏଭଳି କହୁଥିବା ସମୟରେ, ଖର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ଚୌଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଯେମିତି କାଳାନ୍ତ ସମାନ ଭୟଙ୍କର।
ମାନୁଷୌ ଶସ୍ତ୍ରସମ୍ପନ୍ନୌ ଚୀରକୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରୌ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଂ ଘୋରଂ ପ୍ରମଦଯା ସହ
ଦୁଇ ମଣିଷ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଚୀର ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଏକ ଯୁବତୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ତୌ ହତ୍ଵା ତାଂ ଚ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତାମୁପାଵର୍ତିତୁମର୍ହଥ। ଇଯଂ ଚ ଭଗିନୀ ତେଷାଂ ରୁଧିରଂ ମମ ପାସ୍ଯତି
ସେ ଦୁଇଜଣ ଓ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଯୁବତୀକୁ ମାରି, ତୁମେ ଫେରିଆସ; ଏହି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ମୋ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇବ।
ମନୋରଥୋଽଯମିଷ୍ଟୋଽସ୍ଯା ଭଗିନ୍ଯା ମମ ରାକ୍ଷସାଃ। ଶୀଘ୍ରଂ ସମ୍ପାଦ୍ଯତାଂ ଗତ୍ଵା ତୌ ପ୍ରମଥ୍ଯ ସ୍ଵତେଜସା
ଏହା ମୋର ଭଉଣୀର ଇଚ୍ଛା, ରାକ୍ଷସମାନେ; ଏହା ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କର—ତୁମେ ଯାଇ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କର।
ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ନିହତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଵୁଭୌ ଭ୍ରାତରୌ ରଣେ। ଇଯଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ମୁଦିତା ରୁଧିରଂ ଯୁଧି ପାସ୍ଯତି
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏହିଁ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇବ।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ। ତତ୍ର ଜଗ୍ମୁସ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ଘନା ଵାତେରିତା ଇଵ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ମିଳି, ସେ ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଚଲିଗଲେ, ଯେମିତି ପବନେ ଚାଲୁଥିବା ମେଘ।
thumb|ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ବିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖା ଘୋରା ରାଘଵାଶ୍ରମମାଗତା। ରାକ୍ଷସାନାଚଚକ୍ଷେ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ସହ ସୀତଯା
ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ସେ ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କହିଲା।
ତେ ରାମଂ ପର୍ଣଶାଲାଯାମୁପଵିଷ୍ଟଂ ମହାବଲମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ସୀତଯା ସାର୍ଧଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାପି ସେଵିତମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ମହାବଳୀ ରାମ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵଃ ଶ୍ରୀମାନାଗତାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଭ୍ରାତରଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍
ସେ ଶୂର୍ପଣଖା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, କହିଲେ—