ଇତି ରାମେଣ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ରାକ୍ଷସୀ କାମମୋହିତା। ଵିସୃଜ୍ଯ ରାମଂ ସହସା ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆସୁରୀ ଅତିଚେଷ୍ଟା ରେ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ହଠାତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଅସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯ ତେ ଯୁକ୍ତା ଭାର୍ଯାହଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ। ମଯା ସହ ସୁଖଂ ସର୍ଵାନ୍ ଦଣ୍ଡକାନ୍ ଵିଚରିଷ୍ଯସି
ଓ ସୁନ୍ଦର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ, ମୋ ସହ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିବ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରୀ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ। ତତଃ ଶୂର୍ପନଖୀଂ ସ୍ମିତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଯୁକ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାକ୍ୟ କୁଶଳ ସୌମିତ୍ରି ହସି ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କଥଂ ଦାସସ୍ଯ ମେ ଦାସୀ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମିଚ୍ଛସି। ସୋଽହମାର୍ଯେଣ ପରଵାନ୍ ଭ୍ରାତ୍ରା କମଲଵର୍ଣିନି
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଦାସ, ତୁମେ କିପରି ଦାସୀ ହୋଇ ମୋର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ମୋ ମହାନ ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଓ କମଳ ରଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦରୀ।
ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥସ୍ଯ ସିଦ୍ଧାର୍ଥା ମୁଦିତାମଲଵର୍ଣିନୀ। ଆର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଭାର୍ଯା ଭଵ ଯଵୀଯସୀ
ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ତୁମେ ମୋର ଆଦର୍ଶ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ସଫଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ।
ଏତାଂ ଵିରୂପାମସତୀଂ କରାଲାଂ ନିର୍ଣତୋଦରୀମ୍। ଭାର୍ଯାଂ ଵୃଦ୍ଧାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ୍ଵାମେଵୈଷ ଭଜିଷ୍ଯତି
ଏହି ବୃଦ୍ଧ, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଥୋଲ ଉଦର ଥିବା ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବ।
କୋ ହି ରୂପମିଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଵରଵର୍ଣିନି। ମାନୁଷୀଷୁ ଵରାରୋହେ କୁର୍ଯାଦ୍ ଭାଵଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଓ ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗର ନାରୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଉପରେ ମନ ଦେଇପାରିବ?
ଇତି ସା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୋକ୍ତା କରାଲା ନିର୍ଣତୋଦରୀ। ମନ୍ଯତେ ତଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ପରିହାସାଵିଚକ୍ଷଣା
ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୟଙ୍କର ଥୋଲ ଉଦର ଥିବା ଆସୁରୀ, ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଥିବାରୁ, ସେଇ କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବିଲା।
ସା ରାମଂ ପର୍ଣଶାଲାଯାମୁପଵିଷ୍ଟଂ ପରଂତପମ୍। ସୀତଯା ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷମବ୍ରଵୀତ୍ କାମମୋହିତା
କାମେ ମତିହରା ହୋଇ, ସେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ରାମଙ୍କୁ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାରେ ସୀତା ସହ ବସିଥିବାବେଳେ ନିକଟକୁ ଗଲା।
ଇମାଂ ଵିରୂପାମସତୀଂ କରାଲାଂ ନିର୍ଣତୋଦରୀମ୍। ଵୃଦ୍ଧାଂ ଭାର୍ଯାମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ନ ମାଂ ତ୍ଵଂ ବହୁ ମନ୍ଯସେ
ଏହି ବୃଦ୍ଧ, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଥୋଲ ଉଦର ଥିବା ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀକୁ ଧରି ରହିଛ, ତେଣୁ ମୋତେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହଁ।
ଅଦ୍ଯେମାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଯତସ୍ତଵ ମାନୁଷୀମ୍। ତ୍ଵଯା ସହ ଚରିଷ୍ଯାମି ନିଃସପତ୍ନା ଯଥାସୁଖମ୍
ଆଜି ମୁଁ ତୋର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏହି ମାନବୀକୁ ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ତୋତେ ସହ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷୀମଲାତସଦୃଶେକ୍ଷଣା। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ମହୋଲ୍କା ରୋହିଣୀମିଵ
ଏଭଳି କହି, ମୃଗଶାବ ନୟନ ଏବଂ ବେଳି ଦଳ ସଦୃଶ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରୋହିଣୀ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲା।
କ୍ରୂରୈରନାର୍ଯୈଃ ସୌମିତ୍ରେ ପରିହାସଃ କଥଂଚନ। ନ କାର୍ଯଃ ପଶ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ କଥଂଚିତ୍ ସୌମ୍ଯ ଜୀଵତୀମ୍
ଓ ସୌମିତ୍ରି, କ୍ରୁର ଏବଂ ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ କେବେ ବି ହସିମଜାକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୃଦୁ ହୃଦୟ ଥିବା, ଯେପରି ହେଉ, ଭଲଭାବେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖ।
ଇମାଂ ଵିରୂପାମସତୀମତିମତ୍ତାଂ ମହୋଦରୀମ୍। ରାକ୍ଷସୀଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଵିରୂପଯିତୁମର୍ହସି
ଓ ପୁରୁଷ ସିଂହ, ଏହି କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ମତିହୀନ, ବଡ଼ ଉଦର ଥିବା ରାକ୍ଷସୀକୁ ତୁମେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ କୁରୁପ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତସ୍ଯାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାମସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଖଡ୍ଗଂ ଚିଚ୍ଛେଦ କର୍ଣନାସେ ମହାବଲଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ।
ନିକୃତ୍ତକର୍ଣନାସା ତୁ ଵିସ୍ଵରଂ ସା ଵିନଦ୍ଯ ଚ। ଯଥାଗତଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଘୋରା ଶୂର୍ପଣଖା ଵନମ୍
କାନ ଓ ନାକ କଟାଯିବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଯେପଥେ ଆସିଥିଲେ ସେଇପଥେ ପୁଣି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ସା ଵିରୂପା ମହାଘୋରା ରାକ୍ଷସୀ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତା। ନନାଦ ଵିଵିଧାନ୍ ନାଦାନ୍ ଯଥା ପ୍ରାଵୃଷି ତୋଯଦଃ
ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିକୃତ ହୋଇ, ଶୂର୍ପଣଖା ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍କାର କରି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ସା ଵିକ୍ଷରନ୍ତୀ ରୁଧିରଂ ବହୁଧା ଘୋରଦର୍ଶନା। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବାହୂ ଗର୍ଜନ୍ତୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଵନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶରୀରରୁ ବହୁ ଭାବରେ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା, ଦୁଇହାତ ଧରି ଗର୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସା ରାକ୍ଷସସଙ୍ଘସଂଵୃତଂ ଖରଂ ଜନସ୍ଥାନଗତଂ ଵିରୂପିତା। ଉପେତ୍ଯ ତଂ ଭ୍ରାତରମୁଗ୍ରତେଜସଂ ପପାତ ଭୂମୌ ଗଗନାଦ୍ ଯଥାଶନିଃ
ତାପରେ, ବିକୃତ ଦେହ ନେଇ, ଶୂର୍ପଣଖା ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିବା ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଆକାଶରୁ ବିଜୁଳି ପଡ଼ିବାଭଳି ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ସଭାର୍ଯଂ ଭଯମୋହମୂର୍ଚ୍ଛିତା ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଘଵମାଗତଂ ଵନମ୍। ଵିରୂପଣଂ ଚାତ୍ମନି ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତା ଶଶଂସ ସର୍ଵଂ ଭଗିନୀ ଖରସ୍ଯ ସା
ସେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା, ଦେହ ବିକୃତ ହୋଇ, ଭୟ, ମୋହ ଓ ଅଚେତନତାରେ ଆବୃତ, ଏହି ସବୁ ଘଟଣା—ରାମ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିବା, ଏବଂ ନିଜ ଦେହ ବିକୃତ ହେବା—ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖରଙ୍କୁ କହିଲେ।
thumb|ଏକୋନଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକୋନଉନ୍ନିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତାଂ ତଥା ପତିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରୂପାଂ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତାମ୍। ଭଗିନୀଂ କ୍ରୋଧସଂତପ୍ତଃ ଖରଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରାକ୍ଷସଃ
ଏଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ବିକୃତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଭଉଣୀକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ଖର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତାଵଦାଖ୍ଯାହି ପ୍ରମୋହଂ ଜହି ସମ୍ଭ୍ରମମ୍। ଵ୍ଯକ୍ତମାଖ୍ଯାହି କେନ ତ୍ଵମେଵଂରୂପା ଵିରୂପିତା
ଉଠ, ଏବେ ସବୁ କଥା କହ; ଭୟ ଓ ମୋହ ଛାଡ଼; ସ୍ପଷ୍ଟ କହ କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବିକୃତ କରିଛି।
କଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପମାସୀନମାଶୀଵିଷମନାଗସମ୍। ତୁଦତ୍ଯଭିସମାପନ୍ନମଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରେଣ ଲୀଲଯା
କିଏ ଏମିତି ଅବିବେକରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ କଳା ସାପକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପରେ ଛୁଇଁଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ବେପରୁଆ ଭାବେ ଅପାୟକୁ ଡାକିଛି?
କାଲପାଶଂ ସମାସଜ୍ଯ କଣ୍ଠେ ମୋହାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯତେ। ଯସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଯ ପୀତଵାନ୍ ଵିଷମୁତ୍ତମମ୍
କିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ମଧ୍ୟ ମୋହରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଛି, ଏବଂ ଆଜି ତୁମ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଷ ପିଇଛି?
ବଲଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନା କାମଗା କାମରୂପିଣୀ। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ନୀତା ତ୍ଵଂ କେନାନ୍ତକସମାଗତା
ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେଉଁଠି ଚାଲିପାର, ଯେଉଁଠି ରୂପ ବଦଳାଇପାର; ତୁମକୁ କିଏ ଏପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ନେଇଆସିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଛି?
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୂତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। କୋଽଯମେଵଂ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିରୂପାଂ ଚକାର ହ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, କିମ୍ବା ମହାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବିକୃତ କରିପାରିଛି?
ନହି ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଲୋକେ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ମମ ଵିପ୍ରିଯମ୍। ଅମରେଷୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପାକଶାସନମ୍
ମୁଁ ଏହି ସଂସାରରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନି ଯେ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ; ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅଦ୍ଯାହଂ ମାର୍ଗଣୈଃ ପ୍ରାଣାନାଦାସ୍ଯେ ଜୀଵିତାନ୍ତଗୈଃ। ସଲିଲେ କ୍ଷୀରମାସକ୍ତଂ ନିଷ୍ପିବନ୍ନିଵ ସାରସଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋର କାଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବି, ଯେପରି ହଂସ ଜଳରୁ ଦୁଧ ଖାଇଯାଏ।
ନିହତସ୍ଯ ମଯା ସଂଖ୍ଯେ ଶରସଂକୃତ୍ତମର୍ମଣଃ। ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ କସ୍ଯ ମେଦିନୀ ପାତୁମିଚ୍ଛତି
ମୋର କାଣ୍ଡରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଫେନା ହୋଇ ବହୁଥିବା କାହାର ରକ୍ତକୁ ଏ ଭୂମି ପିଇବାକୁ ଚାହିଁବ?