ତଦାସୀନସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ କଥାସଂସକ୍ତଚେତସଃ। ତଂ ଦେଶଂ ରାକ୍ଷସୀ କାଚିଦାଜଗାମ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେ ସମୟରେ, ରାମ କଥାରେ ମନ ଲଗାଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।
ସା ତୁ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଭଗିନୀ ରାମମାସାଦ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ତ୍ରିଦଶୋପମମ୍
ସେ ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କର ଭଉଣୀ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ସେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ସଦୃଶ ଦେଖିଲା।
ଦୀପ୍ତାସ୍ଯଂ ଚ ମହାବାହୁଂ ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍। ଗଜଵିକ୍ରାନ୍ତଗମନଂ ଜଟାମଣ୍ଡଲଧାରିଣମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଆଖି, ହାତୀ ପରି ଚାଲିବା ଚାଳ ଏବଂ ଜଟା ବାନ୍ଧା ଦେଖିଲା।
ସୁକୁମାରଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ପାର୍ଥିଵଵ୍ଯଞ୍ଜନାନ୍ଵିତମ୍। ରାମମିନ୍ଦୀଵରଶ୍ଯାମଂ କଂଦର୍ପସଦୃଶପ୍ରଭମ୍
ସେ ଦେଖିଲା ରାମ ମୃଦୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜସିକ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ନୀଳ କମଳ ଭଳି କଳା ଏବଂ କାମଦେବ ପରି ଚମକୁଥିବା।
ବଭୂଵେନ୍ଦ୍ରୋପମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସୀ କାମମୋହିତା। ସୁମୁଖଂ ଦୁର୍ମୁଖୀ ରାମଂ ଵୃତ୍ତମଧ୍ଯଂ ମହୋଦରୀ
ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀ ଅତିଚେଷ୍ଟାରେ ଭରିଗଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁ କୁବ୍ରୁତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସୁନ୍ଦର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଚକ୍ର ମୋଟା ଥିଲା, ପେଟ ବଡ଼।
ଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ଵିରୂପାକ୍ଷୀ ସୁକେଶଂ ତାମ୍ରମୂର୍ଧଜା। ପ୍ରିଯରୂପଂ ଵିରୂପା ସା ସୁସ୍ଵରଂ ଭୈରଵସ୍ଵନା
ତାଙ୍କର ଆଖି ବିକୃତ ଥିଲା, ରାମଙ୍କ ଆଖି ବଡ଼ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କର କେଶ ରଙ୍ଗିନ ଥିଲା, ରାମଙ୍କ କେଶ ଶୋଭାଦାୟକ। ସେ ଅସୁନ୍ଦର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମ ଆକର୍ଷକ। ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ମଧୁର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର।
ତରୁଣଂ ଦାରୁଣା ଵୃଦ୍ଧା ଦକ୍ଷିଣଂ ଵାମଭାଷିଣୀ। ନ୍ଯାଯଵୃତ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ପ୍ରିଯମପ୍ରିଯଦର୍ଶନା
ସେ ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କଠୋର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୃଦୁ କଥା କହୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଖରାପ ଥିଲା, ରାମ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ। ସେ ଦେଖିବାକୁ ଅସୁନ୍ଦର, ରାମ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଶରୀରଜସମାଵିଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସୀ ରାମମବ୍ରଵୀତ୍। ଜଟୀ ତାପସଵେଷେଣ ସଭାର୍ଯଃ ଶରଚାପଧୃକ୍
ଦେହିକ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା— 'ତୁମେ ଜଟା ଧାରିଛ, ତାପସ ପରି ପିନ୍ଧିଛ, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଧନୁଷ-ବାଣ ଧରିଛ...'
ଆଗତସ୍ତ୍ଵମିମଂ ଦେଶଂ କଥଂ ରାକ୍ଷସସେଵିତମ୍। କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ତତ୍ତ୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ କିପରି ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥିବା ଦେଶକୁ ଆସିଛ? ତୁମର ଏଠାରେ ଆସିବାର କାରଣ କ'ଣ? ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ଶୂର୍ପଣଖ୍ଯା ପରଂତପଃ। ଋଜୁବୁଦ୍ଧିତଯା ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଏପରି ଭାବେ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସେ ନିଜର ସରଳ ମନରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆସୀଦ୍ ଦଶରଥୋ ନାମ ରାଜା ତ୍ରିଦଶଵିକ୍ରମଃ। ତସ୍ଯାହମଗ୍ରଜଃ ପୁତ୍ରୋ ରାମୋ ନାମ ଜନୈଃ ଶ୍ରୁତଃ
ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେବତାମାନେ ପରି। ମୁଁ ସେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ପୁଅ, ଲୋକେ ମୋତେ ରାମ କୁହନ୍ତି।
ଭ୍ରାତାଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ଯଵୀଯାନ୍ ମାମନୁଵ୍ରତଃ। ଇଯଂ ଭାର୍ଯା ଚ ଵୈଦେହୀ ମମ ସୀତେତି ଵିଶ୍ରୁତା
ଏହା ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ, ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେ ସଦା ମୋ ପଛରେ ରହେ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଭଲି ପରିଚିତ ଭାଇଦେହୀ, ଯାହାକୁ ସୀତା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ତ୍ଵାଂ ତୁ ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କାସି କସ୍ଯ ଵା। ତ୍ଵଂ ହି ତାଵନ୍ମନୋଜ୍ଞାଙ୍ଗୀ ରାକ୍ଷସୀ ପ୍ରତିଭାସି ମେ
ମୁଁ ତ ତୁମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ତୁମେ କାହାର, କିଏ, କାହା ପାଖରେ ଅଛ? ତୁମେ ମୋତେ ରାକ୍ଷସୀ ଭଳି ଲାଗୁଛ, ଯଦିଓ ତୁମ ରୂପ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ଇହ ଵା କିଂନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵମାଗତା ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ସାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସୀ ମଦନାର୍ଦିତା
ତୁମେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ—ଏହାର ସତ୍ୟ କାରଣ କହ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାମନାରେ ଦୁଃଖିତ ରାକ୍ଷସୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ରାମ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଚନଂ ମମ। ଅହଂ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ
ରାମ, ମୋର କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମୋର ନାମ ଶୂର୍ପଣଖା, ମୁଁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ଯେଉଁଠି ଭଲି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ।
ଅରଣ୍ଯଂ ଵିଚରାମୀଦମେକା ସର୍ଵଭଯଂକରା। ରାଵଣୋ ନାମ ମେ ଭ୍ରାତା ଯଦି ତେ ଶ୍ରୋତ୍ରମାଗତଃ
ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ଘୁରୁଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଛି। ମୋର ଭାଇ ରାବଣ, ସମ୍ଭବତଃ ତୁମେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିବ।
ଵୀରୋ ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରୋ ଯଦି ତେ ଶ୍ରୋତ୍ରମାଗତଃ। ପ୍ରଵୃଦ୍ଧନିଦ୍ରଶ୍ଚ ସଦା କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ
ସେ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ସମ୍ଭବତଃ ତୁମେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ। ତାଙ୍କ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସଦା ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ରହନ୍ତି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନ ତୁ ରାକ୍ଷସଚେଷ୍ଟିତଃ। ପ୍ରଖ୍ଯାତଵୀର୍ଯୌ ଚ ରଣେ ଭ୍ରାତରୌ ଖରଦୂଷଣୌ
ବିଭୀଷଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋର ଭାଇ ଖର ଓ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂର।
ତାନହଂ ସମତିକ୍ରାନ୍ତାଂ ରାମ ତ୍ଵାପୂର୍ଵଦର୍ଶନାତ୍। ସମୁପେତାସ୍ମି ଭାଵେନ ଭର୍ତାରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି, ରାମ, ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମନରେ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଭାବେ ତୁମକୁ ପତି ବାନ୍ଧିବାକୁ ଆସିଛି।
ଅହଂ ପ୍ରଭାଵସମ୍ପନ୍ନା ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦବଲଗାମିନୀ। ଚିରାଯ ଭଵ ଭର୍ତା ମେ ସୀତଯା କିଂ କରିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିପାରେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ପତି ହେବା—ସୀତା ସହ କ'ଣ କରିବ?
ଵିକୃତା ଚ ଵିରୂପା ଚ ନ ସେଯଂ ସଦୃଶୀ ତଵ। ଅହମେଵାନୁରୂପା ତେ ଭାର୍ଯାରୂପେଣ ପଶ୍ଯ ମାମ୍
ସେ ବିକୃତ ଓ କୁରୂପ, ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମାତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମୋତେ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖ।
ଇମାଂ ଵିରୂପାମସତୀଂ କରାଲାଂ ନିର୍ଣତୋଦରୀମ୍। ଅନେନ ସହ ତେ ଭ୍ରାତ୍ରା ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ମାନୁଷୀମ୍
ଏହି କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଚାପି ପେଟ ଥିବା ମହିଳା—ମୁଁ ତାକୁ ତୁମ ଭାଇ ସହିତ ଖାଇଦେବି।
ତତଃ ପର୍ଵତଶୃଙ୍ଗାଣି ଵନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପଶ୍ଯନ୍ ସହ ମଯା କାମୀ ଦଣ୍ଡକାନ୍ ଵିଚରିଷ୍ଯସି
ତାପରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଇଚ୍ଛାରେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି ଘୁରିବା।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଦିରେକ୍ଷଣାମ୍। ଇଦଂ ଵଚନମାରେଭେ ଵକ୍ତୁଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ହସିଲେ ଏବଂ ମଦରେ ମତ ନୟନ ଥିବା ତାକୁ ଦେଖି, ନିପୁଣ ଭାବେ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଅଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ।
ତାଂ ତୁ ଶୂର୍ପଣଖାଂ ରାମଃ କାମପାଶାଵପାଶିତାମ୍। ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସ୍ମିତପୂର୍ଵମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଶୂର୍ପଣଖା କାମନାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃଦୁ ହସି ସହ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କୃତଦାରୋଽସ୍ମି ଭଵତି ଭାର୍ଯେଯଂ ଦଯିତା ମମ। ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ତୁ ନାରୀଣାଂ ସୁଦୁଃଖା ସସପତ୍ନତା
ମୁଁ ଆଗରୁ ବିବାହିତ, ଏହି ମୋର ପ୍ରିୟା ଜଣେ ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ। ତୁମ ପରି ଜଣେ ନାରୀ ପାଇଁ ସହଧର୍ମିଣୀ ଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର କଥା।
ଅନୁଜସ୍ତ୍ଵେଷ ମେ ଭ୍ରାତା ଶୀଲଵାନ୍ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ଶ୍ରୀମାନକୃତଦାରଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏହା ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ, ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶିଳବାନ୍, ଦେଖିବାକୁ ଭଲ, ମହିମାଶାଳୀ ଏବଂ ଅବିବାହିତ।
ଅପୂର୍ଵୀ ଭାର୍ଯଯା ଚାର୍ଥୀ ତରୁଣଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ଅନୁରୂପଶ୍ଚ ତେ ଭର୍ତା ରୂପସ୍ଯାସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଯୁବକ, ଦେଖିବାକୁ ଆକର୍ଷକ, ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଜଣେ ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ଖୋଜୁଛି, ତୁମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହ ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ହେବ।
ଏନଂ ଭଜ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଭର୍ତାରଂ ଭ୍ରାତରଂ ମମ। ଅସପତ୍ନା ଵରାରୋହେ ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋର ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ହେବ, ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭା।