ଅଥ ପଞ୍ଚଵଟୀଂ ଗଚ୍ଛନ୍ନନ୍ତରା ରଘୁନନ୍ଦନଃ। ଆସସାଦ ମହାକାଯଂ ଗୃଧ୍ରଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ମହାଭାଗୌ ଵନସ୍ଥଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ମେନାତେ ରାକ୍ଷସଂ ପକ୍ଷିଂ ବ୍ରୁଵାଣୌ କୋ ଭଵାନିତି
ସେଉଁଠାରେ ବସିଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ ଏହା ଶାୟଦ ରାକ୍ଷସ ରୂପୀ ପକ୍ଷୀ ଅଟେ, ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?'
ତତୋ ମଧୁରଯା ଵାଚା ସୌମ୍ଯଯା ପ୍ରୀଣଯନ୍ନିଵ। ଉଵାଚ ଵତ୍ସ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଵଯସ୍ଯଂ ପିତୁରାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ସେ, ମଧୁର ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥାରେ, ମାନେ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ, କହିଲେ, 'ବାପା, ମୋତେ ତୁମ ବାପାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।'
ସ ତଂ ପିତୃସଖଂ ମତ୍ଵା ପୂଜଯାମାସ ରାଘଵଃ। ସ ତସ୍ଯ କୁଲମଵ୍ଯଗ୍ରମଥ ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାମ ଚ
ତାଙ୍କୁ ବାପାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଭାବି, ରାଘବ ଆଦର କଲେ; ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁଲମାତ୍ମାନମେଵ ଚ। ଆଚଚକ୍ଷେ ଦ୍ଵିଜସ୍ତସ୍ମୈ ସର୍ଵଭୂତସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା।
ପୂର୍ଵକାଲେ ମହାବାହୋ ଯେ ପ୍ରଜାପତଯୋଽଭଵନ୍। ତାନ୍ ମେ ନିଗଦତଃ ସର୍ଵାନାଦିତଃ ଶୃଣୁ ରାଘଵ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆରମ୍ଭରୁ କହୁଛି, ରାଘବ, ଶୁଣ।
କର୍ଦମଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ଵିକୃତସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍। ଶେଷଶ୍ଚ ସଂଶ୍ରଯଶ୍ଚୈଵ ବହୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ କର୍ଦ୍ଦମ, ତାପରେ ବିକୃତ, ଏହା ପରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ ଓ ବହୁପୁତ୍ର ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ସ୍ଥାଣୁର୍ମରୀଚରତ୍ରିଶ୍ଚ କ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ମହାବଲଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚାଙ୍ଗିରାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଚେତାଃ ପୁଲହସ୍ତଥା
ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି ଓ ମହାବଳୀ କ୍ରତୁ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତାସ ଓ ପୁଲହା।
ଦକ୍ଷୋ ଵିଵସ୍ଵାନପରୋଽରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ଚ ରାଘଵ। କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ମହାତେଜାସ୍ତେଷାମାସୀଚ୍ଚ ପଶ୍ଚିମଃ
ଡକ୍ଷ, ବିବସ୍ବାନ, ଅପରା, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ହେ ରାଘବ, ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ କଶ୍ୟପ, ସେମାନଙ୍କ ଶେଷ ଥିଲେ।
ପ୍ରଜାପତେସ୍ତୁ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ବଭୂଵୁରିତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ଷଷ୍ଟିର୍ଦୁହିତରୋ ରାମ ଯଶସ୍ଵିନ୍ଯୋ ମହାଯଶଃ
ପ୍ରଜାପତି ଡକ୍ଷଙ୍କର ସଠିଏ ଝିଅ ଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାନାମୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କଶ୍ଯପଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତାସାମଷ୍ଟୌ ସୁମଧ୍ଯମାଃ। ଅଦିତିଂ ଚ ଦିତିଂ ଚୈଵ ଦନୂମପି ଚ କାଲକାମ୍
କଶ୍ୟପ ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠଜଣ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମ କଟିବଳୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ ଓ କାଳକା।
ତାମ୍ରାଂ କ୍ରୋଧଵଶାଂ ଚୈଵ ମନୁଂ ଚାପ୍ଯନଲାମପି। ତାସ୍ତୁ କନ୍ଯାସ୍ତତଃ ପ୍ରୀତଃ କଶ୍ଯପଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା; ଏପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, କଶ୍ୟପ ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।
ପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭର୍ତୄନ୍ ଵୈ ଜନଯିଷ୍ଯଥ ମତ୍ସମାନ୍। ଅଦିତିସ୍ତନ୍ମନା ରାମ ଦିତିଶ୍ଚ ଦନୁରେଵ ଚ
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଦିତି, ଦିତି ଓ ଦନୁ ତୁମ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତିନି ଜଗତର ଅଧିପତି ପୁଅମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ରାମ।
କାଲକା ଚ ମହାବାହୋ ଶେଷାସ୍ତ୍ଵମନସୋଽଭଵନ୍। ଅଦିତ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦରିଂଦମ
ଓ ବଳଶାଳୀ, କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଅଦିତିଠାରୁ ତେତିସି ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ପରଂତପ। ଦିତିସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ତାତ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଅଦିତିଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦିତି ଯଶସ୍ୱୀ ଦୈତ୍ୟ ପୁଅମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ନରକଂ କାଲକଂ ଚୈଵ କାଲକାପି ଵ୍ଯଜାଯତ। କ୍ରୌଞ୍ଚୀଂ ଭାସୀଂ ତଥା ଶ୍ଯେନୀଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀଂ ତଥା ଶୁକୀମ୍
ନରକ ଓ କାଳକ ଏବଂ କାଳକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ତାମ୍ରା ତୁ ସୁଷୁଵେ କନ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚୈତା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ। ଉଲୂକାଞ୍ଜନଯତ୍ କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ଭାସୀ ଭାସାନ୍ ଵ୍ଯଜାଯତ
ତାମ୍ରା ପଞ୍ଚଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲୁକ (ପାଉଁଚା) ଜନ୍ମାଇଲେ, ଭାସୀ ଭାସ (ବକ) ଜନ୍ମାଇଲେ।
ଶ୍ଯେନୀ ଶ୍ଯେନାଂଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯଜାଯତ ସୁତେଜସଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ତୁ ହଂସାଂଶ୍ଚ କଲହଂସାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର (ଶାଳିକା) ଜନ୍ମାଇଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କଲହଂସ ଜନ୍ମାଇଲେ।
ଚକ୍ରଵାକାଂଶ୍ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵିଜଜ୍ଞେ ସାପି ଭାମିନୀ। ଶୁକୀ ନତାଂ ଵିଜଜ୍ଞେ ତୁ ନତାଯାଂ ଵିନତା ସୁତା
ସେ ଉଜ୍ୱଳା ମହିଳା ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମାଇଲେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଶୁକୀ ନତାକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ନତାଠାରୁ ଭିନତା ଜନ୍ମିଲେ।
ଦଶ କ୍ରୋଧଵଶା ରାମ ଵିଜଜ୍ଞେଽପ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵାଃ। ମୃଗୀଂ ଚ ମୃଗମନ୍ଦାଂ ଚ ହରୀଂ ଭଦ୍ରମଦାମପି
ହେ ରାମ, ତାଙ୍କ ରୋଷରୁ ଦଶଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ; ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ ଓ ଭଦ୍ରମଦା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ମାତଙ୍ଗୀମଥ ଶାର୍ଦୂଲୀଂ ଶ୍ଵେତାଂ ଚ ସୁରଭୀଂ ତଥା। ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଂ ସୁରସାଂ କଦ୍ରୁକାମପି
ତାପରେ ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା ଓ ସୁରଭୀ ଜନ୍ମିଲେ; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଅପତ୍ଯଂ ତୁ ମୃଗାଃ ସର୍ଵେ ମୃଗ୍ଯା ନରଵରୋତ୍ତମ। ଋକ୍ଷାଶ୍ଚ ମୃଗମନ୍ଦାଯାଃ ସୃମରାଶ୍ଚମରାସ୍ତଥା
ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ମୃଗ ମୃଗୀଙ୍କର ସନ୍ତାନ; ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ଭାଲୁ ଓ ସ୍ରମରା, ଚମରାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵିରାଵତୀଂ ନାମ ଜଜ୍ଞେ ଭଦ୍ରମଦା ସୁତାମ୍। ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵୈରାଵତଃ ପୁତ୍ରୋ ଲୋକନାଥୋ ମହାଗଜଃ
ତାପରେ ଭଦ୍ରମଦା ଇରାବତୀ ନାମକ ଜିଅକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ମହାଗଜ ଏଇରାବତ।
ହର୍ଯାଶ୍ଚ ହରଯୋଽପତ୍ଯଂ ଵାନରାଶ୍ଚ ତପସ୍ଵିନଃ। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲାଶ୍ଚ ଶାର୍ଦୂଲୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଂଶ୍ଚାଜନଯତ୍ ସୁତାନ୍
ହରୀଠାରୁ ବାନର ଓ ତପସ୍ୱୀ ବାନରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଶାର୍ଦୂଳୀଠାରୁ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ (ଲଙ୍ଗୁର) ଓ ବାଘ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ମାତଙ୍ଗ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଥ ମାତଙ୍ଗା ଅପତ୍ଯଂ ମନୁଜର୍ଷଭ। ଦିଶାଗଜଂ ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ଵେତା ଵ୍ଯଜନଯତ୍ ସୁତମ୍
ତାପରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାତଙ୍ଗୀଠାରୁ ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ୱେତା ଦିଗ୍ଗଜକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ।
ତତୋ ଦୁହିତରୌ ରାମ ସୁରଭିର୍ଦ୍ଵେ ଵ୍ଯଜାଯତ। ରୋହିଣୀଂ ନାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ତାପରେ, ହେ ରାମ, ସୁରଭୀ ଦୁଇଟି ଝିଅକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ରୋହିଣୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧର୍ବୀ।
ରୋହିଣ୍ଯଜନଯଦ୍ ଗାଵୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ଵାଜିନଃ ସୁତାନ୍। ସୁରସାଜନଯନ୍ନାଗାନ୍ ରାମ କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାନ୍
ରୋହିଣୀ ଗାଈମାନେକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ; ସୁରସା ସାପମାନେକୁ ଓ କଦ୍ରୁ ନାଗମାନେକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ରାମ।
ମନୁର୍ମନୁଷ୍ଯାଞ୍ଜନଯତ୍ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ ଵୈଶ୍ଯାନ୍ ଶୂଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ମନୁଜର୍ଷଭ
ମନୁ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମାନବମାନେର ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ମୁଖତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଜାତା ଉରସଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତଥା। ଊରୁଭ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଵୈଶ୍ଯାଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରା ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଛାତିଠାରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟ ଓ ପାଦଠାରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ବୋଲି ଶ୍ରୁତି କହେ।
ସର୍ଵାନ୍ ପୁଣ୍ଯଫଲାନ୍ ଵୃକ୍ଷାନନଲାପି ଵ୍ଯଜାଯତ। ଵିନତା ଚ ଶୁକୀପୌତ୍ରୀ କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ସୁରସାସ୍ଵସା
ଅନଳା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛମାନେକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ; ଶୁକୀଙ୍କ ନାତି ଭିନତା ଓ ସୁରସାଙ୍କ ଭଉଣୀ କଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।