ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଯଂ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅଜୟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଏହି କାନନରେ ଏକ ନିବାସ ଚାହେଁ।
ଭଵାନ୍ ସର୍ଵତ୍ର କୁଶଲଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ଆଖ୍ଯାତଂ ଶରଭଙ୍ଗେନ ଗୌତମେନ ମହାତ୍ମନା
ଆପଣ ସମସ୍ତ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଏହି କଥା ମୋତେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମ କହିଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ମହର୍ଷିର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅବ୍ରଵୀନ୍ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁତଃ
ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସାରା ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାର୍ଷି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଅଯମେଵାଶ୍ରମୋ ରାମ ଗୁଣଵାନ୍ ରମ୍ଯତାମିତି। ଋଷିସଂଘାନୁଚରିତଃ ସଦା ମୂଲଫଲୈର୍ଯୁତଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସଦା ଋଷିମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି, ଏଠି ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଭାବ ନାହିଁ।
ଇମମାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ମୃଗସଂଘା ମହୀଯସଃ। ଅହତ୍ଵା ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଲୋଭଯିତ୍ଵାକୁତୋଭଯାଃ
ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ହରିଣ ଦଳ ଆସି, ଲୋଭ ଦେଇ କିନ୍ତୁ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ନାନ୍ଯୋ ଦୋଷୋ ଭଵେଦତ୍ର ମୃଗେଭ୍ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଧି ଵୈ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ
ଏଠି ହରିଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଧୀରୋ ଵିଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ। ତାନହଂ ସୁମହାଭାଗ ମୃଗସଂଘାନ୍ ସମାଗତାନ୍
ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ରାମ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି କହିଲେ, 'ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଆସିଥିବା ହରିଣ ଦଳକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।'
ହନ୍ଯାଂ ନିଶିତଧାରେଣ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା। ଭଵାଂସ୍ତତ୍ରାଭିଷଜ୍ଯେତ କିଂ ସ୍ଯାତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରତରଂ ତତଃ
'ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ବାଣରେ ମୁଁ ସେମାନୋକୁ ମାରିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣ ସେଠାରେ ସେମାନୋକୁ ଚିକିତ୍ସା କରିଦେବେ, ତେବେ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ କଣ ହେବ?'
ଏତସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ଵାସଂ ଚିରଂ ତୁ ନ ସମର୍ଥଯେ। ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵୋପରମଂ ରାମଃ ସଂଧ୍ଯାମୁପାଗମତ୍
'ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।' ଏପରି କହି ରାମ ଚୁପ ହେଲେ ଓ ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଅନ୍ଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ତତ୍ର ଵାସମକଲ୍ପଯତ୍ । ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ଯାଶ୍ରମେ ରମ୍ଯେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେଠି ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି, ସେ ସୁନ୍ଦର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତତଃ ଶୁଭଂ ତାପସଯୋଗ୍ଯମନ୍ନଂ ସ୍ଵଯଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଭ୍ଯାମ୍। ତାଭ୍ଯାଂ ସୁସତ୍କୃତ୍ଯ ଦଦୌ ମହାତ୍ମା ସଂଧ୍ଯାନିଵୃତ୍ତୌ ରଜନୀଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନିଜେ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସଂଧ୍ୟା ସମାପ୍ତି ପରେ ରାତି ଆସିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ତାପସ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ରାମସ୍ତୁ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନାଭିପୂଜିତଃ। ପରିଣାମ୍ଯ ନିଶାଂ ତତ୍ର ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରତ୍ଯବୁଧ୍ଯତ
ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠି ରାତି କଟାଇ ପ୍ରଭାତେ ଉଠିଲେ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚ ଯଥାକାଲଂ ରାଘଵଃ ସହ ସୀତଯା। ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସୁଶୀତେନ ତୋଯେନୋତ୍ପଲଗନ୍ଧିନା
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଘବ ସୀତା ସହିତ ଉଠି, ପଦ୍ମଗନ୍ଧିତ ଶୀତଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧି କଲେ।
ଅଥ ତେଽଗ୍ନିଂ ସୁରାଂଶ୍ଚୈଵ ଵୈଦେହୀ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। କାଲ୍ଯଂ ଵିଧିଵଦଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତପସ୍ଵିଶରଣେ ଵନେ
ତାପରେ ସେମାନେ, ତାପସମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଏହି କାନନରେ, ସକାଳେ ବିଧିମତ ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଉଦଯନ୍ତଂ ଦିନକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଗତକଲ୍ମଷାଃ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗମ୍ଯେଦଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ସୁଖୋଷିତାଃ ସ୍ମ ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵଯା ପୂଜ୍ଯେନ ପୂଜିତାଃ। ଆପୃଚ୍ଛାମଃ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମୋ ମୁନଯସ୍ତ୍ଵରଯନ୍ତି ନଃ
ମହାନ୍ଭାବ, ଆପଣଙ୍କର ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନରେ ଆମେ ବହୁତ ସୁଖରେ ରହିଲୁ। ବିଦାୟ ନେଉଛୁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି।
ତ୍ଵରାମହେ ଵଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କୃତ୍ସ୍ନମାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍। ଋଷୀଣାଂ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍
ଆମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର ଋଷିମାନେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମଃ ସହୈଭିର୍ମୁନିପୁଂଗଵୈଃ। ଧର୍ମନିତ୍ଯୈସ୍ତପୋଦାନ୍ତୈର୍ଵିଶିଖୈରିଵ ପାଵକୈଃ
ଏହି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ତପଃଶୀଳୀ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ନିୟତ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶଳା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ତାଵଦିଚ୍ଛାମହେ ଗନ୍ତୁମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚରଣୌ ମୁନେଃ। ଵଵନ୍ଦେ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୀତଯା ସହ ରାଘଵଃ
‘ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ’ ବୋଲି କହି, ରାମ, ସଉମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ସହିତ ମୁନିଙ୍କର ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ତୌ ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତୌ ଚରଣାଵୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମୁନିପୁଂଗଵଃ। ଗାଢମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ସସ୍ନେହମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସମୟରେ, ମହାମୁନି ସେମାନେଁକୁ ଉଠାଇଲେ, ଭଲପାଇବାରେ ଭାଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅରିଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ପନ୍ଥାନଂ ରାମ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ସୀତଯା ଚାନଯା ସାର୍ଧଂ ଛାଯଯେଵାନୁଵୃତ୍ତଯା
ରାମ, ସଉମିତ୍ରି ଓ ଏହି ସୀତା, ଯିଏ ଛାୟା ଭଳି ସହ ଚାଲିଛି, ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ତୁମେ ଆଗକୁ ଯାଅ।
ପଶ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ରମ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍। ଏଷାଂ ତପସ୍ଵିନାଂ ଵୀର ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ବୀର, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର, ସେମାନେଁକର ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ଦେଖ।
ସୁପ୍ରାଜ୍ଯଫଲମୂଲାନି ପୁଷ୍ପିତାନି ଵନାନି ଚ। ପ୍ରଶସ୍ତମୃଗଯୂଥାନି ଶାନ୍ତପକ୍ଷିଗଣାନି ଚ
ତୁମେ ଦେଖିବା ଉତ୍ତମ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ, ଉତ୍ତମ ମୃଗ ଦଳ ଓ ଶାନ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ।
ଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜଖଣ୍ଡାନି ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାନି ଚ। କାରଣ୍ଡଵଵିକୀର୍ଣାନି ତଟାକାନି ସରାଂସି ଚ
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଦଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା ସରୋବର ଓ ପୋଖରୀ ଦେଖିବ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ଦୃଷ୍ଟିରମ୍ଯାଣି ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ରମଣୀଯାନ୍ଯରଣ୍ଯାନି ମଯୂରାଭିରୁତାନି ଚ
ତୁମେ ଦେଖିବ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ର ଝରଣା, ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ରମଣୀୟ ଜଙ୍ଗଲ।
ଗମ୍ଯତାଂ ଵତ୍ସ ସୌମିତ୍ରେ ଭଵାନପି ଚ ଗଚ୍ଛତୁ। ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନରେଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ବେଟା, ଯାଅ; ସଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ। ସବୁ ଦେଖି ଆଉଥରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବାକୁ ଭୁଲିବା ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ମୁନିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରସ୍ଥାତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ମୁନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ବିଦାୟ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତଃ ଶୁଭତରେ ତୂଣୀ ଧନୁଷୀ ଚାଯତେକ୍ଷଣା। ଦଦୌ ସୀତା ତଯୋର୍ଭ୍ରାତ୍ରୋଃ ଖଡ୍ଗୌ ଚ ଵିମଲୌ ତତଃ
ତାପରେ ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସୀତା, ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ତୁଣୀ, ଧନୁଷ ଓ ଦୁଇଟି ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର ଦେଲେ।
ଆବଧ୍ଯ ଚ ଶୁଭେ ତୂଣୀ ଚାପେ ଚାଦାଯ ସସ୍ଵନେ। ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଵାଶ୍ରମାଦ୍ ଗନ୍ତୁମୁଭୌ ତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ସୁନ୍ଦର ତୁଣୀ ବାନ୍ଧି, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇଁଜଣ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।