ତତସ୍ତଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରୌ ସତତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ। କାନନଂ ତୌ ଵିଵିଶତୁଃ ସୀତଯା ସହ ରାଘଵୌ
ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଜଣ ସଦା ସହଯାତ୍ରୀ, ସୀତା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵନଂ ଘୋରଂ ବହୁପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମମ୍। ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମେକାନ୍ତେ ଚୀରମାଲାପରିଷ୍କୃତମ୍
ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏକ ଏକାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚୀରମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ର ତାପସମାସୀନଂ ମଲପଙ୍କଜଧାରିଣମ୍। ରାମଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵିଧିଵତ୍ ତପୋଧନମଭାଷତ
ସେଠାରେ ତାପସୀ ଜୀବନର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମଳ ଓ ମାଟିରେ ଲିପ୍ତ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ରାମୋଽହମସ୍ମି ଭଗଵନ୍ ଭଵନ୍ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ। ତନ୍ମାଭିଵଦ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହର୍ଷେ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ
ମୁଁ ରାମ, ଭଗବନ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି। ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାର୍ଷି, ସତ୍ୟବୀର, ମୋତେ କିଛି କହନ୍ତୁ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସତ୍ଯଭୃତାଂ ଵର। ଆଶ୍ରମୋଽଯଂ ତ୍ଵଯାଽଽକ୍ରାନ୍ତଃ ସନାଥ ଇଵ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏବେ ନାଥପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣସ୍ତ୍ଵାମେଵ ନାରୋହେଽହଂ ମହାଯଶଃ। ଦେଵଲୋକମିତୋ ଵୀର ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହୀତଲେ
ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ। ଏଠାରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ମୁଁ ଯାଇନାହିଁ।
ଚିତ୍ରକୂଟମୁପାଦାଯ ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋଽସି ମେ ଶ୍ରୁତଃ। ଇହୋପଯାତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରହି ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଏଠାକୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି।
ଉପାଗମ୍ଯ ଚ ମେ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। ସର୍ଵାଲ୍ଁ ଲୋକାଞ୍ଜିତାନାହ ମମ ପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା
ମହାଦେବ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କହିଲେ — ମୋର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ପକ୍ଷରେ ହୋଇଛି।
ତେଷୁ ଦେଵର୍ଷିଜୁଷ୍ଟେଷୁ ଜିତେଷୁ ତପସା ମଯା। ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଵିହରସ୍ଵ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏଠି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ କରିଛି, ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠି ବସିବାକୁ ପାରିବା।
ତମୁଗ୍ରତପସଂ ଦୀପ୍ତଂ ମହର୍ଷିଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାତ୍ମଵାନ୍ ରାମୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମିଵ ଵାସଵଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସତ୍ୟବାଦୀ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଯଂ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅଜୟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଏହି କାନନରେ ଏକ ନିବାସ ଚାହେଁ।
ଭଵାନ୍ ସର୍ଵତ୍ର କୁଶଲଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ଆଖ୍ଯାତଂ ଶରଭଙ୍ଗେନ ଗୌତମେନ ମହାତ୍ମନା
ଆପଣ ସମସ୍ତ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଏହି କଥା ମୋତେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମ କହିଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ମହର୍ଷିର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅବ୍ରଵୀନ୍ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁତଃ
ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସାରା ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାର୍ଷି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଅଯମେଵାଶ୍ରମୋ ରାମ ଗୁଣଵାନ୍ ରମ୍ଯତାମିତି। ଋଷିସଂଘାନୁଚରିତଃ ସଦା ମୂଲଫଲୈର୍ଯୁତଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସଦା ଋଷିମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି, ଏଠି ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଭାବ ନାହିଁ।
ଇମମାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ମୃଗସଂଘା ମହୀଯସଃ। ଅହତ୍ଵା ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଲୋଭଯିତ୍ଵାକୁତୋଭଯାଃ
ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ହରିଣ ଦଳ ଆସି, ଲୋଭ ଦେଇ କିନ୍ତୁ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ନାନ୍ଯୋ ଦୋଷୋ ଭଵେଦତ୍ର ମୃଗେଭ୍ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଧି ଵୈ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ
ଏଠି ହରିଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଧୀରୋ ଵିଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ। ତାନହଂ ସୁମହାଭାଗ ମୃଗସଂଘାନ୍ ସମାଗତାନ୍
ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ରାମ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି କହିଲେ, 'ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଆସିଥିବା ହରିଣ ଦଳକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।'
ହନ୍ଯାଂ ନିଶିତଧାରେଣ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା। ଭଵାଂସ୍ତତ୍ରାଭିଷଜ୍ଯେତ କିଂ ସ୍ଯାତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରତରଂ ତତଃ
'ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ବାଣରେ ମୁଁ ସେମାନୋକୁ ମାରିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣ ସେଠାରେ ସେମାନୋକୁ ଚିକିତ୍ସା କରିଦେବେ, ତେବେ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ କଣ ହେବ?'
ଏତସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ଵାସଂ ଚିରଂ ତୁ ନ ସମର୍ଥଯେ। ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵୋପରମଂ ରାମଃ ସଂଧ୍ଯାମୁପାଗମତ୍
'ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।' ଏପରି କହି ରାମ ଚୁପ ହେଲେ ଓ ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଅନ୍ଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ତତ୍ର ଵାସମକଲ୍ପଯତ୍ । ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ଯାଶ୍ରମେ ରମ୍ଯେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେଠି ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି, ସେ ସୁନ୍ଦର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତତଃ ଶୁଭଂ ତାପସଯୋଗ୍ଯମନ୍ନଂ ସ୍ଵଯଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଭ୍ଯାମ୍। ତାଭ୍ଯାଂ ସୁସତ୍କୃତ୍ଯ ଦଦୌ ମହାତ୍ମା ସଂଧ୍ଯାନିଵୃତ୍ତୌ ରଜନୀଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନିଜେ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସଂଧ୍ୟା ସମାପ୍ତି ପରେ ରାତି ଆସିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ତାପସ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ରାମସ୍ତୁ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନାଭିପୂଜିତଃ। ପରିଣାମ୍ଯ ନିଶାଂ ତତ୍ର ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରତ୍ଯବୁଧ୍ଯତ
ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠି ରାତି କଟାଇ ପ୍ରଭାତେ ଉଠିଲେ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚ ଯଥାକାଲଂ ରାଘଵଃ ସହ ସୀତଯା। ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସୁଶୀତେନ ତୋଯେନୋତ୍ପଲଗନ୍ଧିନା
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଘବ ସୀତା ସହିତ ଉଠି, ପଦ୍ମଗନ୍ଧିତ ଶୀତଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧି କଲେ।
ଅଥ ତେଽଗ୍ନିଂ ସୁରାଂଶ୍ଚୈଵ ଵୈଦେହୀ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। କାଲ୍ଯଂ ଵିଧିଵଦଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତପସ୍ଵିଶରଣେ ଵନେ
ତାପରେ ସେମାନେ, ତାପସମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଥିବା ଏହି କାନନରେ, ସକାଳେ ବିଧିମତ ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଉଦଯନ୍ତଂ ଦିନକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଗତକଲ୍ମଷାଃ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗମ୍ଯେଦଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ସେମାନେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ସୁଖୋଷିତାଃ ସ୍ମ ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵଯା ପୂଜ୍ଯେନ ପୂଜିତାଃ। ଆପୃଚ୍ଛାମଃ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମୋ ମୁନଯସ୍ତ୍ଵରଯନ୍ତି ନଃ
ମହାନ୍ଭାବ, ଆପଣଙ୍କର ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନରେ ଆମେ ବହୁତ ସୁଖରେ ରହିଲୁ। ବିଦାୟ ନେଉଛୁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି।
ତ୍ଵରାମହେ ଵଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କୃତ୍ସ୍ନମାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍। ଋଷୀଣାଂ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍
ଆମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର ଋଷିମାନେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମଃ ସହୈଭିର୍ମୁନିପୁଂଗଵୈଃ। ଧର୍ମନିତ୍ଯୈସ୍ତପୋଦାନ୍ତୈର୍ଵିଶିଖୈରିଵ ପାଵକୈଃ
ଏହି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ତପଃଶୀଳୀ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ନିୟତ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶଳା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ତାଵଦିଚ୍ଛାମହେ ଗନ୍ତୁମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚରଣୌ ମୁନେଃ। ଵଵନ୍ଦେ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୀତଯା ସହ ରାଘଵଃ
‘ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ’ ବୋଲି କହି, ରାମ, ସଉମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ସହିତ ମୁନିଙ୍କର ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ।