ପରା ତ୍ଵତ୍ତୋ ଗତିର୍ଵୀର ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୋପପଦ୍ଯତେ। ପରିପାଲଯ ନଃ ସର୍ଵାନ୍ ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯୋ ନୃପାତ୍ମଜ
ହେ ବୀର, ପୃଥିବୀରେ ତୁମ୍ଭା ଛାଡ଼ି ଆମେ ଆଉ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ପାଉନାହିଁ। ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ରାଜପୁତ୍ର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ତାପସାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍। ଇଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵାନେଵ ତପସ୍ଵିନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତାପସମାନେଠାରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ନୈଵମର୍ହଥ ମାଂ ଵକ୍ତୁମାଜ୍ଞାପ୍ଯୋଽହଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍। କେଵଲେନ ସ୍ଵକାର୍ଯେଣ ପ୍ରଵେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଵନଂ ମଯା
ମୁଁ ତୁମେମାନେଠାରୁ ଏପରି ଆଜ୍ଞା ନେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୋର ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ଵିପ୍ରକାରମପାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭଵତାମିମମ୍। ପିତୁସ୍ତୁ ନିର୍ଦେଶକରଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହମିଦଂ ଵନମ୍
ତୁମେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଯେ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗୁଛ, ତାହା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ପିତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ଭଵତାମର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମାଗତୋଽହଂ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ତସ୍ଯ ମେଽଯଂ ଵନେ ଵାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାଫଲଃ
ତୁମେମାନଙ୍କର କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ସଯୋଗକ୍ରମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ମୋର ଅରଣ୍ୟବାସ ବଡ଼ ଫଳଦାୟକ ହେବ।
ତପସ୍ଵିନାଂ ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ରାକ୍ଷସାନ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଵୀର୍ଯମୃଷଯଃ ସଭ୍ରାତୁର୍ମେ ତପୋଧନାଃ
ମୁଁ ଚାହେଁ ତାପସମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିବାକୁ। ମୋ ଭାଇ ସହିତ ତାପସମାନେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ଚାପି ତପୋଧନାନାଂ ଧର୍ମେ ଧୃତାତ୍ମା ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ। ତପୋଧନୈଶ୍ଚାପି ସହାର୍ଯଦତ୍ତଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମେଵାଭିଜଗାମ ଵୀରଃ
ତାପସମାନେଠାରେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତାପସମାନେଙ୍କ ସହ ଏଗିଯାଇ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
thumb|ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ରାମସ୍ତୁ ସହିତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ଚ ପରଂତପଃ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ଜଗାମ ସହ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଶତ୍ରୁମାରକ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ସୀତା ସହିତ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ନଦୀସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବହୂଦକାଃ। ଦଦର୍ଶ ଵିମଲଂ ଶୈଲଂ ମହାମେରୁମିଵୋନ୍ନତମ୍
ଅନେକ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି ଏବଂ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଟି, ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମହାମେରୁ ପରି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା।
ତତସ୍ତଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରୌ ସତତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ। କାନନଂ ତୌ ଵିଵିଶତୁଃ ସୀତଯା ସହ ରାଘଵୌ
ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଜଣ ସଦା ସହଯାତ୍ରୀ, ସୀତା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵନଂ ଘୋରଂ ବହୁପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମମ୍। ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମେକାନ୍ତେ ଚୀରମାଲାପରିଷ୍କୃତମ୍
ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏକ ଏକାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚୀରମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ର ତାପସମାସୀନଂ ମଲପଙ୍କଜଧାରିଣମ୍। ରାମଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵିଧିଵତ୍ ତପୋଧନମଭାଷତ
ସେଠାରେ ତାପସୀ ଜୀବନର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମଳ ଓ ମାଟିରେ ଲିପ୍ତ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ରାମୋଽହମସ୍ମି ଭଗଵନ୍ ଭଵନ୍ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ। ତନ୍ମାଭିଵଦ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହର୍ଷେ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମ
ମୁଁ ରାମ, ଭଗବନ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି। ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାର୍ଷି, ସତ୍ୟବୀର, ମୋତେ କିଛି କହନ୍ତୁ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସତ୍ଯଭୃତାଂ ଵର। ଆଶ୍ରମୋଽଯଂ ତ୍ଵଯାଽଽକ୍ରାନ୍ତଃ ସନାଥ ଇଵ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏବେ ନାଥପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣସ୍ତ୍ଵାମେଵ ନାରୋହେଽହଂ ମହାଯଶଃ। ଦେଵଲୋକମିତୋ ଵୀର ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହୀତଲେ
ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ। ଏଠାରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ମୁଁ ଯାଇନାହିଁ।
ଚିତ୍ରକୂଟମୁପାଦାଯ ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋଽସି ମେ ଶ୍ରୁତଃ। ଇହୋପଯାତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରହି ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଏଠାକୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି।
ଉପାଗମ୍ଯ ଚ ମେ ଦେଵୋ ମହାଦେଵଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। ସର୍ଵାଲ୍ଁ ଲୋକାଞ୍ଜିତାନାହ ମମ ପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା
ମହାଦେବ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କହିଲେ — ମୋର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ପକ୍ଷରେ ହୋଇଛି।
ତେଷୁ ଦେଵର୍ଷିଜୁଷ୍ଟେଷୁ ଜିତେଷୁ ତପସା ମଯା। ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଵିହରସ୍ଵ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏଠି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ କରିଛି, ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠି ବସିବାକୁ ପାରିବା।
ତମୁଗ୍ରତପସଂ ଦୀପ୍ତଂ ମହର୍ଷିଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାତ୍ମଵାନ୍ ରାମୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମିଵ ଵାସଵଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସତ୍ୟବାଦୀ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଯଂ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅଜୟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଏହି କାନନରେ ଏକ ନିବାସ ଚାହେଁ।
ଭଵାନ୍ ସର୍ଵତ୍ର କୁଶଲଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ଆଖ୍ଯାତଂ ଶରଭଙ୍ଗେନ ଗୌତମେନ ମହାତ୍ମନା
ଆପଣ ସମସ୍ତ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଏହି କଥା ମୋତେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମ କହିଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ମହର୍ଷିର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ଅବ୍ରଵୀନ୍ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁତଃ
ରାମଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସାରା ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାର୍ଷି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଅଯମେଵାଶ୍ରମୋ ରାମ ଗୁଣଵାନ୍ ରମ୍ଯତାମିତି। ଋଷିସଂଘାନୁଚରିତଃ ସଦା ମୂଲଫଲୈର୍ଯୁତଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସଦା ଋଷିମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି, ଏଠି ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଭାବ ନାହିଁ।
ଇମମାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ମୃଗସଂଘା ମହୀଯସଃ। ଅହତ୍ଵା ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଲୋଭଯିତ୍ଵାକୁତୋଭଯାଃ
ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ହରିଣ ଦଳ ଆସି, ଲୋଭ ଦେଇ କିନ୍ତୁ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ନାନ୍ଯୋ ଦୋଷୋ ଭଵେଦତ୍ର ମୃଗେଭ୍ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଧି ଵୈ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ
ଏଠି ହରିଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଧୀରୋ ଵିଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ। ତାନହଂ ସୁମହାଭାଗ ମୃଗସଂଘାନ୍ ସମାଗତାନ୍
ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ରାମ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି କହିଲେ, 'ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଆସିଥିବା ହରିଣ ଦଳକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।'
ହନ୍ଯାଂ ନିଶିତଧାରେଣ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା। ଭଵାଂସ୍ତତ୍ରାଭିଷଜ୍ଯେତ କିଂ ସ୍ଯାତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରତରଂ ତତଃ
'ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ବାଣରେ ମୁଁ ସେମାନୋକୁ ମାରିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣ ସେଠାରେ ସେମାନୋକୁ ଚିକିତ୍ସା କରିଦେବେ, ତେବେ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ କଣ ହେବ?'
ଏତସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ଵାସଂ ଚିରଂ ତୁ ନ ସମର୍ଥଯେ। ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵୋପରମଂ ରାମଃ ସଂଧ୍ଯାମୁପାଗମତ୍
'ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।' ଏପରି କହି ରାମ ଚୁପ ହେଲେ ଓ ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଅନ୍ଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ତତ୍ର ଵାସମକଲ୍ପଯତ୍ । ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ଯାଶ୍ରମେ ରମ୍ଯେ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ସେଠି ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି, ସେ ସୁନ୍ଦର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବାସ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।