ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଲ୍ଁ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବି; ମୁଁ ଏଠି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ଥାନିରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ।
ରାଘଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନ ଵୈ। ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ଶରଭଙ୍ଗ ପୁଣି ଏକଥା କହିଲେ।
ଇହ ରାମ ମହାତେଜାଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଵସତ୍ଯରଣ୍ଯେ ନିଯତଃ ସ ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯତି
ହେ ରାମ, ଏଠି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାମକ ଋଷି ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମରେ ବସନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳ କରିବେ।
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତପସ୍ଵିନମ୍। ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ସ ତେ ଵାସଂ ଵିଧାସ୍ଯତି
ତୁମେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ, ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାଅ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ବସବାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ଇମାଂ ମନ୍ଦାକିନୀଂ ରାମ ପ୍ରତିସ୍ରୋତାମନୁଵ୍ରଜ। ନଦୀଂ ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଂ ତତସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯସି
ହେ ରାମ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ତାର ବିପରୀତ ଧାରାରେ ଅନୁସରଣ କର; ଏହି ନଦୀ ଫୁଲ ଏବଂ ତାରା ବହିନେଇଯାଏ, ତାପରେ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଏଷ ପନ୍ଥା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯ ତାତ ମାମ୍। ଯାଵଜ୍ଜହାମି ଗାତ୍ରାଣି ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏହି ହେଉଛି ପଥ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମୋତେ ଦେଖ, ପ୍ରିୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସାପ ନିଜ ପୁରୁଣା ଚାମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
ତତୋଽଗ୍ନିଂ ସ ସମାଧାଯ ହୁତ୍ଵା ଚାଜ୍ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍
ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଘୃତ ହୋମ କରି, ତେଜସ୍ୱୀ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ ରୋମାଣି କେଶାଂଶ୍ଚ ତଦା ଵହ୍ନିର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚଂ ତଦସ୍ଥୀନି ଯଚ୍ଚ ମାଂସଂ ଚ ଶୋଣିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଲୋମ, କେଶ, ପୁରୁଣା ଚାମ, ଅସ୍ଥି, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦହିଗଲା।
ସ ଚ ପାଵକସଂକାଶଃ କୁମାରଃ ସମପଦ୍ଯତ। ଉତ୍ଥାଯାଗ୍ନିଚଯାତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛରଭଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯରୋଚତ
ତାପରେ ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୁବକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଠି ଶରଭଙ୍ଗ ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଲୋକାନାହିତାଗ୍ନୀନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦେଵାନାଂ ଚ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ଯରୋହତ
ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ପୁଣ୍ଯକର୍ମା ଭୁଵନେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ ପିତାମହଂ ସାନୁଚରଂ ଦଦର୍ଶ ହ। ପିତାମହଶ୍ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ନନନ୍ଦ ସୁସ୍ଵାଗତମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ସହଚରମାନେ ସହିତ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
thumb|ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛଅଟିଏ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ଶରଭଙ୍ଗେ ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମୁନିସଙ୍ଘାଃ ସମାଗତାଃ। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ରାମଂ ଜ୍ଵଲିତତେଜସମ୍
ଶରଭଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବା ପରେ, ବହୁ ସନ୍ତମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଵୈଖାନସା ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଲା ମରୀଚିପାଃ। ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟାଶ୍ଚ ବହଵଃ ପତ୍ରାହାରାଶ୍ଚ ତାପସାଃ
ସେଠାରେ ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ ଓ ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ତାପସମାନେ ଥିଲେ।
ଦନ୍ତୋଲୂଖଲିନଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵୋନ୍ମଜ୍ଜକାଃ ପରେ। ଗାତ୍ରଶଯ୍ଯା ଅଶଯ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥୈଵାନଵକାଶିକାଃ
ଅନେକ ମୁନି ଦାନ୍ତକୁ ଉଲୁଖଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, କେହି ଜଳରେ ଡୁବି ରହୁଥିଲେ, କେହି ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୋଇନଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସୁଥିଲେ।
ମୁନଯଃ ସଲିଲାହାରା ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ତଥାପରେ। ଆକାଶନିଲଯାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନଃ
କିଛି ମୁନି ପାଣି ଖାଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, କିଛି ବାୟୁ ଖାଇଥିଲେ, କିଛି ଆକାଶରେ ବସୁଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ତଥୋର୍ଧ୍ଵଵାସିନୋ ଦାନ୍ତାସ୍ତଥାଽଽର୍ଦ୍ରପଟଵାସସଃ। ସଜପାଶ୍ଚ ତପୋନିଷ୍ଠାସ୍ତଥା ପଞ୍ଚତପୋଽନ୍ଵିତାଃ
କିଛି ମୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, କିଛି ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ଜପ କରିଥିଲେ, କିଛି କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ପଞ୍ଚତପ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ରାମଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଊଚୁଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞମୃଷିସଙ୍ଘାଃ ସମାଗତାଃ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଏହି ମୁନିମାନେ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମବିଦ୍ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ମହାରଥଃ। ପ୍ରଧାନଶ୍ଚାପି ନାଥଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ମଘଵାନିଵ
ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବିର ରଥୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଘବାନଙ୍କ ପରି।
ଵିଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଶସା ଵିକ୍ରମେଣ ଚ। ପିତୃଵ୍ରତତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲଃ
ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତ୍ଵାମାସାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍। ଅର୍ଥିତ୍ଵାନ୍ନାଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତଚ୍ଚ ନଃ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ବଡ଼ ଆତ୍ମା, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଓ ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଉଥିବା ରାମ, ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ଆମ ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ ଦୟାକରି ଖ୍ମା କର।
ଅଧର୍ମଃ ସୁମହାନ୍ ନାଥ ଭଵେତ୍ ତସ୍ଯ ତୁ ଭୂପତେଃ। ଯୋ ହରେଦ୍ ବଲିଷଡ୍ଭାଗଂ ନ ଚ ରକ୍ଷତି ପୁତ୍ରଵତ୍
ହେ ରକ୍ଷକ, ଯେ ରାଜା ଜନସାଧାରଣରୁ ଛଅଂଶ ଭାଗ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଅମାନଙ୍କ ପରି ରକ୍ଷା କରେନାହିଁ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ ହୁଏ।
ଯୁଞ୍ଜାନଃ ସ୍ଵାନିଵ ପ୍ରାଣାନ୍ ପ୍ରାଣୈରିଷ୍ଟାନ୍ ସୁତାନିଵ। ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ ସଦା ରକ୍ଷନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵିଷଯଵାସିନଃ
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଭଳି, କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରେ, ସେଠି ଏକ ସତ୍ୟ ରାଜା ହୁଏ।
ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତୀଂ ରାମ କୀର୍ତିଂ ସ ବହୁଵାର୍ଷିକୀମ୍। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ର ଚାପି ମହୀଯତେ
ଏମିତି ରାଜା, ରାମ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ଓ ସେଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଯତ୍ କରୋତି ପରଂ ଧର୍ମଂ ମୁନିର୍ମୂଲଫଲାଶନଃ। ତତ୍ର ରାଜ୍ଞଶ୍ଚତୁର୍ଭାଗଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରକ୍ଷତଃ
ଯେ ତାପସ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ ମିଳେ, ଯେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସୋଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୂଯିଷ୍ଠୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଗଣୋ ମହାନ୍। ତ୍ଵନ୍ନାଥୋଽନାଥଵଦ୍ ରାମ ରାକ୍ଷସୈର୍ହନ୍ଯତେ ଭୃଶମ୍
ଏହି ବଡ଼ ବନବାସୀ ତାପସମାନେ, ଅଧିକାଂଶ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମର ରକ୍ଷା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନାଥ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ମାରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ପଶ୍ଯ ଶରୀରାଣି ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ହତାନାଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରୈର୍ବହୂନାଂ ବହୁଧା ଵନେ
ଆସ, ଏହି ଅନେକ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେହ ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ବନରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି।
ପମ୍ପାନଦୀନିଵାସାନାମନୁମନ୍ଦାକିନୀମପି। ଚିତ୍ରକୂଟାଲଯାନାଂ ଚ କ୍ରିଯତେ କଦନଂ ମହତ୍
ପମ୍ପା ନଦୀ, ଅନୁମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ହେଉଛି।
ଏଵଂ ଵଯଂ ନ ମୃଷ୍ଯାମୋ ଵିପ୍ରକାରଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍। କ୍ରିଯମାଣଂ ଵନେ ଘୋରଂ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଭୀମକର୍ମଭିଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ବନରେ ତାପସମାନଙ୍କ ଉପରେ କରୁଥିବା ଆମେ ସହିପାରୁନାହିଁ।
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣାର୍ଥଂ ଚ ଶରଣ୍ଯଂ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ। ପରିପାଲଯ ନୋ ରାମ ଵଧ୍ଯମାନାନ୍ ନିଶାଚରୈଃ
ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ହେ ରାମ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।