ଜିତଵନ୍ତଂ କୃତାର୍ଥଂ ହି ତଦାହମଚିରାଦିମମ୍। କର୍ମ ହ୍ଯନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହଦନ୍ଯୈଃ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ମୁଁ ଜିତିଛି ଓ ନିଜ କାମ ସାଧିଛି, ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଯିବି। ଏହି ରାମଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଥ ଵଜ୍ରୀ ତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମାନଯିତ୍ଵା ଚ ତାପସମ୍। ରଥେନ ହଯଯୁକ୍ତେନ ଯଯୌ ଦିଵମରିଂଦମଃ
ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାପସଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଯାତେ ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ରାଘଵଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସୀନଂ ଶରଭଙ୍ଗମୁପାଗମତ୍
ସହସ୍ରନୟନ ଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ଚ ସଂଗୃହ୍ଯ ରାମଃ ସୀତା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ନିଷେଦୁସ୍ତଦନୁଜ୍ଞାତା ଲବ୍ଧଵାସା ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ରହିବା ସ୍ଥାନ ଓ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲା।
ତତଃ ଶକ୍ରୋପଯାନଂ ତୁ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ରାଘଵଃ। ଶରଭଙ୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାପରେ ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ଶରଭଙ୍ଗ ସମସ୍ତ କଥା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ମାମେଷ ଵରଦୋ ରାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନିନୀଷତି। ଜିତମୁଗ୍ରେଣ ତପସା ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମକୃତାତ୍ମଭିଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅହଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵର୍ତମାନମଦୂରତଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯାତିଥିମ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ତୁମେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଅଛ ଜାଣି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇନଥିଲି।
ତ୍ଵଯାହଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଧାର୍ମିକେଣ ମହାତ୍ମନା। ସମାଗମ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ରିଦିଵଂ ଚାଵରଂ ପରମ୍
ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା, ତୁମ ସହିତ ମୋର ମିଳନ ହେବା ପରେ ମୁଁ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ଅକ୍ଷଯା ନରଶାର୍ଦୂଲ ଜିତା ଲୋକା ମଯା ଶୁଭାଃ। ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯାଶ୍ଚ ନାକପୃଷ୍ଠ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମାମକାନ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ରହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ। ଋଷିଣା ଶରଭଙ୍ଗେନ ରାଘଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ରାଘବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଲ୍ଁ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବି; ମୁଁ ଏଠି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ଥାନିରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ।
ରାଘଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନ ଵୈ। ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ଶରଭଙ୍ଗ ପୁଣି ଏକଥା କହିଲେ।
ଇହ ରାମ ମହାତେଜାଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଵସତ୍ଯରଣ୍ଯେ ନିଯତଃ ସ ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯତି
ହେ ରାମ, ଏଠି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାମକ ଋଷି ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମରେ ବସନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳ କରିବେ।
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତପସ୍ଵିନମ୍। ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ସ ତେ ଵାସଂ ଵିଧାସ୍ଯତି
ତୁମେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ, ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାଅ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ବସବାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ଇମାଂ ମନ୍ଦାକିନୀଂ ରାମ ପ୍ରତିସ୍ରୋତାମନୁଵ୍ରଜ। ନଦୀଂ ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଂ ତତସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯସି
ହେ ରାମ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ତାର ବିପରୀତ ଧାରାରେ ଅନୁସରଣ କର; ଏହି ନଦୀ ଫୁଲ ଏବଂ ତାରା ବହିନେଇଯାଏ, ତାପରେ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଏଷ ପନ୍ଥା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯ ତାତ ମାମ୍। ଯାଵଜ୍ଜହାମି ଗାତ୍ରାଣି ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏହି ହେଉଛି ପଥ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମୋତେ ଦେଖ, ପ୍ରିୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସାପ ନିଜ ପୁରୁଣା ଚାମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
ତତୋଽଗ୍ନିଂ ସ ସମାଧାଯ ହୁତ୍ଵା ଚାଜ୍ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍
ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଘୃତ ହୋମ କରି, ତେଜସ୍ୱୀ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ ରୋମାଣି କେଶାଂଶ୍ଚ ତଦା ଵହ୍ନିର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚଂ ତଦସ୍ଥୀନି ଯଚ୍ଚ ମାଂସଂ ଚ ଶୋଣିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଲୋମ, କେଶ, ପୁରୁଣା ଚାମ, ଅସ୍ଥି, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦହିଗଲା।
ସ ଚ ପାଵକସଂକାଶଃ କୁମାରଃ ସମପଦ୍ଯତ। ଉତ୍ଥାଯାଗ୍ନିଚଯାତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛରଭଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯରୋଚତ
ତାପରେ ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୁବକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଠି ଶରଭଙ୍ଗ ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଲୋକାନାହିତାଗ୍ନୀନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦେଵାନାଂ ଚ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ଯରୋହତ
ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ପୁଣ୍ଯକର୍ମା ଭୁଵନେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ ପିତାମହଂ ସାନୁଚରଂ ଦଦର୍ଶ ହ। ପିତାମହଶ୍ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ନନନ୍ଦ ସୁସ୍ଵାଗତମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ସହଚରମାନେ ସହିତ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
thumb|ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛଅଟିଏ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ଶରଭଙ୍ଗେ ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ମୁନିସଙ୍ଘାଃ ସମାଗତାଃ। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ରାମଂ ଜ୍ଵଲିତତେଜସମ୍
ଶରଭଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବା ପରେ, ବହୁ ସନ୍ତମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଵୈଖାନସା ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଲା ମରୀଚିପାଃ। ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟାଶ୍ଚ ବହଵଃ ପତ୍ରାହାରାଶ୍ଚ ତାପସାଃ
ସେଠାରେ ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳ, ମରୀଚିପ, ଅନେକ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟ ଓ ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ତାପସମାନେ ଥିଲେ।
ଦନ୍ତୋଲୂଖଲିନଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵୋନ୍ମଜ୍ଜକାଃ ପରେ। ଗାତ୍ରଶଯ୍ଯା ଅଶଯ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥୈଵାନଵକାଶିକାଃ
ଅନେକ ମୁନି ଦାନ୍ତକୁ ଉଲୁଖଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, କେହି ଜଳରେ ଡୁବି ରହୁଥିଲେ, କେହି ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୋଇନଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସୁଥିଲେ।
ମୁନଯଃ ସଲିଲାହାରା ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ତଥାପରେ। ଆକାଶନିଲଯାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନଃ
କିଛି ମୁନି ପାଣି ଖାଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, କିଛି ବାୟୁ ଖାଇଥିଲେ, କିଛି ଆକାଶରେ ବସୁଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ତଥୋର୍ଧ୍ଵଵାସିନୋ ଦାନ୍ତାସ୍ତଥାଽଽର୍ଦ୍ରପଟଵାସସଃ। ସଜପାଶ୍ଚ ତପୋନିଷ୍ଠାସ୍ତଥା ପଞ୍ଚତପୋଽନ୍ଵିତାଃ
କିଛି ମୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିଲେ, କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, କିଛି ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ଜପ କରିଥିଲେ, କିଛି କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ପଞ୍ଚତପ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ।
ଅଭିଗମ୍ଯ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ରାମଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଊଚୁଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞମୃଷିସଙ୍ଘାଃ ସମାଗତାଃ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଏହି ମୁନିମାନେ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମବିଦ୍ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ମହାରଥଃ। ପ୍ରଧାନଶ୍ଚାପି ନାଥଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ମଘଵାନିଵ
ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବିର ରଥୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଘବାନଙ୍କ ପରି।
ଵିଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯଶସା ଵିକ୍ରମେଣ ଚ। ପିତୃଵ୍ରତତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲଃ
ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ପିତାପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।