ଅର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ପ୍ରତପନ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯମନ୍ତରିକ୍ଷଗତଂ ରଥମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ସେଇ ରଥଟି କେତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୋଭାମୟ! ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଚଳିଛି।
ଯେ ହଯାଃ ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ପୁରା ଶକ୍ରସ୍ଯ ନଃ ଶ୍ରୁତାଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ ଇମେ ହରଯୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୁରୁହୂତଙ୍କ ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଶକ୍ରଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଶୁଣିଥିଲୁ, ଏହିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳିଛନ୍ତି।
ଇମେ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯଭିତୋ ଦିଶମ୍। ଶତଂ ଶତଂ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ଯୁଵାନଃ ଖଡ୍ଗପାଣଯଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ବାଘ ପରି ଦିଶୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ଯୁବକ, କଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ତଳୱାର ଧରିଛନ୍ତି।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣଵିପୁଲୋରସ୍କାଃ ପରିଘାଯତବାହଵଃ। ଶୋଣାଂଶୁଵସନାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଇଵ ଦୁରାସଦାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଛାତି ବଡ଼ ଓ ଚଉଡ଼ା, ବାହୁ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି ମଜବୁତ। ସମସ୍ତେ ଲାଲ ଆଭାରେ ଶୋଭିତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ।
ଉରୋଦେଶେଷୁ ସର୍ଵେଷାଂ ହାରା ଜ୍ଵଲନସଂନିଭାଃ। ରୂପଂ ବିଭ୍ରତି ସୌମିତ୍ରେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଵାର୍ଷିକମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ହାର ଅଛି। ହେ ସୌମିତ୍ରି, ସେମାନେ ସବୁଠି ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ ପରି ଦିଶୁଛନ୍ତି।
ଏତଦ୍ଧି କିଲ ଦେଵାନାଂ ଵଯୋ ଭଵତି ନିତ୍ଯଦା। ଯଥେମେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ଦେବମାନେ ସଦା ଏହିପରି ବୟସରେ ରହନ୍ତି। ଯେପରି ଏହି ବାଘ ପରି ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଇହୈଵ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମୁହୂର୍ତଂ ତିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଯାଵଜ୍ଜାନାମ୍ଯହଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ କ ଏଷ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ରଥେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଓ ବୈଦେହୀ ଏଠି ଅଳ୍ପ ସମୟ ରୁହ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବି କିଏ ଏହି ତେଜସ୍ବୀ ରଥରେ ଅଛନ୍ତି।
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୌମିତ୍ରିମିହୈଵ ସ୍ଥୀଯତାମିତି। ଅଭିଚକ୍ରାମ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଶରଭଙ୍ଗାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ 'ଏଠି ରୁହ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରି, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ସମଭିଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାମଂ ଶଚୀପତିଃ। ଶରଭଙ୍ଗମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵିବୁଧାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇହୋପଯାତ୍ଯସୌ ରାମୋ ଯାଵନ୍ମାଂ ନାଭିଭାଷତେ। ନିଷ୍ଠାଂ ନଯତ ତାଵତ୍ ତୁ ତତୋ ମାଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି
ଏହିଠାରେ ରାମ ଆସୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ସହ କଥା ହେଉନାହାନ୍ତି, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ନିଷ୍ଠାରେ ନେଇଯାଅ। ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ।
ଜିତଵନ୍ତଂ କୃତାର୍ଥଂ ହି ତଦାହମଚିରାଦିମମ୍। କର୍ମ ହ୍ଯନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହଦନ୍ଯୈଃ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ମୁଁ ଜିତିଛି ଓ ନିଜ କାମ ସାଧିଛି, ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଯିବି। ଏହି ରାମଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅଥ ଵଜ୍ରୀ ତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମାନଯିତ୍ଵା ଚ ତାପସମ୍। ରଥେନ ହଯଯୁକ୍ତେନ ଯଯୌ ଦିଵମରିଂଦମଃ
ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାପସଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଯାତେ ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ରାଘଵଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସୀନଂ ଶରଭଙ୍ଗମୁପାଗମତ୍
ସହସ୍ରନୟନ ଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ଚ ସଂଗୃହ୍ଯ ରାମଃ ସୀତା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ନିଷେଦୁସ୍ତଦନୁଜ୍ଞାତା ଲବ୍ଧଵାସା ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ରହିବା ସ୍ଥାନ ଓ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲା।
ତତଃ ଶକ୍ରୋପଯାନଂ ତୁ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ରାଘଵଃ। ଶରଭଙ୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାପରେ ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ଶରଭଙ୍ଗ ସମସ୍ତ କଥା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ମାମେଷ ଵରଦୋ ରାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନିନୀଷତି। ଜିତମୁଗ୍ରେଣ ତପସା ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମକୃତାତ୍ମଭିଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅହଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵର୍ତମାନମଦୂରତଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯାତିଥିମ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ତୁମେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଅଛ ଜାଣି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇନଥିଲି।
ତ୍ଵଯାହଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଧାର୍ମିକେଣ ମହାତ୍ମନା। ସମାଗମ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ରିଦିଵଂ ଚାଵରଂ ପରମ୍
ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା, ତୁମ ସହିତ ମୋର ମିଳନ ହେବା ପରେ ମୁଁ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ଅକ୍ଷଯା ନରଶାର୍ଦୂଲ ଜିତା ଲୋକା ମଯା ଶୁଭାଃ। ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯାଶ୍ଚ ନାକପୃଷ୍ଠ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମାମକାନ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ରହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ। ଋଷିଣା ଶରଭଙ୍ଗେନ ରାଘଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ରାଘବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଲ୍ଁ ଲୋକାନ୍ ମହାମୁନେ। ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ
ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବି; ମୁଁ ଏଠି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ଥାନିରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ।
ରାଘଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନ ଵୈ। ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ଶରଭଙ୍ଗ ପୁଣି ଏକଥା କହିଲେ।
ଇହ ରାମ ମହାତେଜାଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ। ଵସତ୍ଯରଣ୍ଯେ ନିଯତଃ ସ ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯତି
ହେ ରାମ, ଏଠି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାମକ ଋଷି ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମରେ ବସନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳ କରିବେ।
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତପସ୍ଵିନମ୍। ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ସ ତେ ଵାସଂ ଵିଧାସ୍ଯତି
ତୁମେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ, ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାଅ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ବସବାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ଇମାଂ ମନ୍ଦାକିନୀଂ ରାମ ପ୍ରତିସ୍ରୋତାମନୁଵ୍ରଜ। ନଦୀଂ ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଂ ତତସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯସି
ହେ ରାମ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ତାର ବିପରୀତ ଧାରାରେ ଅନୁସରଣ କର; ଏହି ନଦୀ ଫୁଲ ଏବଂ ତାରା ବହିନେଇଯାଏ, ତାପରେ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଏଷ ପନ୍ଥା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯ ତାତ ମାମ୍। ଯାଵଜ୍ଜହାମି ଗାତ୍ରାଣି ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏହି ହେଉଛି ପଥ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମୋତେ ଦେଖ, ପ୍ରିୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସାପ ନିଜ ପୁରୁଣା ଚାମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
ତତୋଽଗ୍ନିଂ ସ ସମାଧାଯ ହୁତ୍ଵା ଚାଜ୍ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍
ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଘୃତ ହୋମ କରି, ତେଜସ୍ୱୀ ଶରଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ ରୋମାଣି କେଶାଂଶ୍ଚ ତଦା ଵହ୍ନିର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚଂ ତଦସ୍ଥୀନି ଯଚ୍ଚ ମାଂସଂ ଚ ଶୋଣିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଲୋମ, କେଶ, ପୁରୁଣା ଚାମ, ଅସ୍ଥି, ମାଂସ ଏବଂ ରକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦହିଗଲା।
ସ ଚ ପାଵକସଂକାଶଃ କୁମାରଃ ସମପଦ୍ଯତ। ଉତ୍ଥାଯାଗ୍ନିଚଯାତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛରଭଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯରୋଚତ
ତାପରେ ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୁବକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଠି ଶରଭଙ୍ଗ ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଲୋକାନାହିତାଗ୍ନୀନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦେଵାନାଂ ଚ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ଯରୋହତ
ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ, ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।