କିଂ ପୁନର୍ଯୋ ଗୁଣ: ଶ୍ଲାଘ୍ଯ: ସାନୁକ୍ରୋଶୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯ: । ସ୍ଥିରାନୁରାଗୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତୃଵତ୍ପିତୃଵତ୍ପ୍ରିଯ: ।। ୨.୧୧୮.
ତେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗୁଣବାନ୍, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଦୟାଳୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା, ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମାତାପିତା ପରି ପ୍ରିୟ, ସେଠି ତ କିଏ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହିବ ନାହିଁ?
ଯାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଵର୍ତ୍ତତେ ରାମ: କୌସଲ୍ଯାଯାଂ ମହାବଲ: । ତାମେଵ ନୃପନାରୀଣାମନ୍ଯାସାମପି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨.୧୧୮.
ମହାବଳୀ ରାମ ଯେପରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ରାଜମହିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଦର କରନ୍ତି।
ସକୃଦ୍ଦୃଷ୍ଟାସ୍ଵପି ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନୃପେଣ ନୃପଵତ୍ସଲ: । ମାତୃଵଦ୍ଵର୍ତ୍ତତେ ଵୀରୋ ମାନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ରାଜା ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ କେବଳ ଏକଥର ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀର ମାନ୍ୟତା ଛାଡ଼ି, ମାତା ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଜନଂ ଵନମେଵଂ ଭଯାଵହମ୍ । ସମାହିତଂ ମେ ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵା ଚ ହୃଦଯେ ତଦ୍ଧୃତଂ ମହତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବାବେଳେ, ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଦେଇଥିବା ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ମୋ ହୃଦୟରେ ଗଢ଼ି ରହିଛି।
ପାଣିପ୍ରଦାନକାଲେ ଚ ଯତ୍ପୁରା ତ୍ଵଗ୍ନିସନ୍ନିଧୌ । ଅନୁଶିଷ୍ଟା ଜନନ୍ଯା ଽସ୍ମି ଵାକ୍ଯଂ ତଦପି ମେ ଧୃତମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ବିବାହ ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ମୋ ମାଆଁ ଯେଉଁ କଥା ଶିଖାଇଥିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମନେ ରଖିଛି।
ନଵୀକୃତଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵାକ୍ଯୈସ୍ତେ ଧର୍ମଚାରିଣି । ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଣାନ୍ନାର୍ଯ୍ଯାସ୍ତପୋ ନାନ୍ଯଦ୍ଵିଧୀଯତେ ।। ୨.୧୧୮.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳା, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ମୋ ମନରେ ପୁନିଥରେ ଉତ୍ସାହ ଜଗାଇଛି। ନାରୀ ପାଇଁ ପତିସେବା ଠାରୁ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କିଛି ନାହିଁ।
ସାଵିତ୍ରୀ ପତିଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ । ତଥାଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଯାତା ତ୍ଵଂ ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଯା ଦିଵମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵରିଷ୍ଠା ସର୍ଵନାରୀଣାମେଷା ଚ ଦିଵି ଦେଵତା । ରୋହିଣୀ ନ ଵିନା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମପି ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବୀ ସମାନ। ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂଵିଧାଶ୍ଚ ପ୍ରଵରା: ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭର୍ତୃଦୃଢଵ୍ରତା: । ଦେଵଲୋକେ ମହୀଯନ୍ତେ ପୁଣ୍ଯେନ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମର ପୁଣ୍ୟରେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଽନସୂଯା ସଂହୃଷ୍ଟା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋକ୍ତଂ ସୀତଯା ଵଚ: । ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଚୋଵାଚ ମୈଥିଲୀଂ ହର୍ଷଯନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୨.୧୧୮.
ତାପରେ ଅନସୂୟା, ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ।
ନିଯମୈର୍ଵିଵିଧୈରାପ୍ତଂ ତପୋ ହି ମହଦସ୍ତି ମେ । ତତ୍ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ବଲଂ ସୀତେ ଛନ୍ଦଯେ ତ୍ଵାଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। ୨.୧୧୮.
ନାନା ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସରି ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଲାଭ କରିଛି, ହେ ସୀତା, ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ତୁମକୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଉପପନ୍ନଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ଚ ଵଚନଂ ତଵ ମୈଥିଲି । ପ୍ରୀତା ଚାସ୍ମ୍ଯୁଚିତଂ କିଂ ତେ କରଵାଣି ବ୍ରଵୀହି ମେ ।। ୨.୧୧୮.
ମୈଥିଳୀ, ତୁମ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଏବଂ ମନମୋହକ। ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି—କହ, ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକ କାମ ମୁଁ କରିପାରିବି, ସେ କହିଦିଅ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତା ମନ୍ଦଵିସ୍ମଯା କୃତମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ସୀତା ତପୋବଲସମନ୍ଵିତାମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ଲୋକର କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଥିବା ସୀତା ହଳୁକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, 'ହେଉଛି' ବୋଲି କହିଲେ।
ସା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତା ଧର୍ମଜ୍ଞା ତଯା ପ୍ରୀତତରା ଽଭଵତ୍ । ସଫଲଂ ଚ ପ୍ରହର୍ଷଂ ତେ ହନ୍ତ ସୀତେ କରୋମ୍ଯହମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସେ ଅଧିକ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ସୀତେ, ତୁମ ଆନନ୍ଦର ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି।'
ଇଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵରଂ ମାଲ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରମାଭରଣାନି ଚ । ଅଙ୍ଗରାଗଂ ଚ ଵୈଦେହି ମହାର୍ହଂ ଚାନୁଲେପନମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଠି ଦେଖ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଗହଣା, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗରାଗ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉଙ୍ଗୁଳି ଅଛି, ହେ ବୈଦେହୀ।
ମଯା ଦତ୍ତମିଦଂ ସୀତେ ତଵ ଗାତ୍ରାଣି ଶୋଭଯେତ୍ । ଅନୁରୂପମସଂକ୍ଲିଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨.୧୧୮.
ସୀତେ, ଏହି ଉପହାର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ତୁମ ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେବ। ଏହା ଯଥାଯଥିକ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ସଦା ଏଭଳି ରହିବ।
ଅଙ୍ଗରାଗେଣ ଦିଵ୍ଯେନ ଲିପ୍ତାଙ୍ଗୀ ଜନକାତ୍ମଜେ । ଶୋଭଯିଷ୍ଯସି ଭର୍ତ୍ତାରଂ ଯଥା ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇ, ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶୋଭା ଦେବ, ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସା ଵସ୍ତ୍ରମଙ୍ଗରାଗଂ ଚ ଭୂଷଣାନି ସ୍ରଜସ୍ତଥା । ମୈଥିଲୀ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପ୍ରୀତିଦାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମୈଥିଳୀ ସେଇ ବସ୍ତ୍ର, ଅଙ୍ଗରାଗ, ଗହଣା ଏବଂ ମାଳା—ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରେମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତତ୍ ସୀତା ପ୍ରୀତିଦାନଂ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଶ୍ଲିଷ୍ଟାଞ୍ଜଲିପୁଟା ତତ୍ର ସମୁପାସ୍ତ ତପୋଧନାମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସୀତା ସେଇ ପ୍ରେମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ହାତ ଜୋଡି ତାହାଁଠାରେ ଦଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ।
ତଥା ସୀତାସୁପାସୀନାମନସୂଯା ଦୃଢଵ୍ରତା । ଵଚନଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମାରେଭେ କାଞ୍ଚିତ୍ ପ୍ରିଯକଥାମନୁ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ସୀତା ସମ୍ମାନରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅନସୂୟା ଏକ ପ୍ରିୟ କଥା ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆଗେଲେ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ କିଲ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵମନେନ ଯଶସ୍ଵିନା । ରାଘଵେଣେତି ମେ ସୀତେ କଥା ଶ୍ରୁତିମୁପାଗତା ।। ୨.୧୧୮.
ହେ ସୀତେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି ଯେ, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂବରରେ ଜିତା ହୋଇଥିଲ।
ତାଂ କଥାଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵିସ୍ତରେଣ ଚ ମୈଥିଲି । ଯଥାନୁଭୂତଂ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୨.୧୧୮.
ମୈଥିଳୀ, ମୁଁ ସେଇ କଥାଟିକୁ ସବୁଠାରୁ ଖୁଲାସାରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମେ ଯେପରି ଅନୁଭବ କରିଥିଲ, ସେଇଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ କହ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ସୀତା ତାଂ ତତୋ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଵୈ କଥଯାମାସ ତାଂ କଥାମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସୀତା ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳାଙ୍କୁ 'ଶୁଣ' ବୋଲି କହି, ସେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମିଥିଲାଧିପତିର୍ଵୀରୋ ଜନକୋ ନାମ ଧର୍ମଵିତ୍ । କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେ ହ୍ଯଭିରତୋ ନ୍ଯାଯତ: ଶାସ୍ତି ମେଦିନୀମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମିଥିଲାର ଶୂରବୀର ରାଜା ଜନକ ନାମକ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ଏବଂ ରାଜଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଦେଶ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗଲହସ୍ତସ୍ଯ କର୍ଷତ: କ୍ଷେତ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ । ଅହଂ କିଲୋତ୍ଥିତା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଜଗତୀଂ ନୃପତେ: ସୁତା ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ନିଜ ହାତରେ ହାଳ ଧରି କ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, କହାଯାଏ ଯେ, ମୁଁ ଭୂମି ଭେଦି ବାହାରିଲି, ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ।
ସ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରପତିର୍ମୁଷ୍ଟିଵିକ୍ଷେପତତ୍ପର: । ପାଂସୁକୁଣ୍ଠିତସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଜନକୋ ଵିସ୍ମିତୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମୁଁ ଧୂଳିରେ ଢାକା ଏବଂ ମାଟି ଛିଅଁଡ଼ିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଜନକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଗଲେ।
ଅନପତ୍ଯେନ ଚ ସ୍ନେହାଦଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଯମ୍ । ମମେଯଂ ତନଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ନେହୋ ମଯି ନିପାତିତ: ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ସମୟରେ ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନେହରେ ମୋତେ ନିଜ ଆଂକ ଉପରେ ଉଠାଇ, 'ଏହି ମୋ ଝିଅ' ବୋଲି କହି, ମୋପରେ ଅପାର ସ୍ନେହ ଦେଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଵାଗୁକ୍ତା ପ୍ରତି ମା ଽମାନୁଷୀ କିଲ । ଏଵମେତନ୍ନରପତେ ଧର୍ମେଣ ତନଯା ତଵ ।। ୨.୧୧୮.
ଏବଂ ଆକାଶରୁ ମାନବ ନୁହେଁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା, 'ଏହିପରି ହେଉଛି, ରାଜନ୍; ଧର୍ମରେ ଏହା ତୁମ ଝିଅ।'
ତତ: ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପିତା ମେ ମିଥିଲାଧିପ: । ଅଵାପ୍ତୋ ଵିପୁଲାମୃଦ୍ଧିଂ ମାମଵାପ୍ଯ ନରାଧିପ: ।। ୨.୧୧୮.
ତାପରେ, ମୋ ପିତା ମିଥିଲାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ମୋତେ ପାଇ ଅନେକ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ଦତ୍ତା ଚାସ୍ମୀଷ୍ଟଵଦ୍ଦେଵ୍ଯୈ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯୈ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣା । ତଯା ସମ୍ଭାଵିତା ଚାସ୍ମି ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ମାତୃସୌହୃଦାତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମୋତେ ଏହି ମହିଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ଜେଷ୍ଠା ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜଣେ ମହିଳା। ତାଙ୍କର ମାତୃସ୍ନେହ ଓ ମାତୃମୂଳକ ସମ୍ପର୍କରେ, ମୁଁ ଆଦର ଓ ସ୍ନେହ ପାଇଥିଲି।