ଦୁ:ଶୀଲ: କାମଵୃତ୍ତୋ ଵା ଧନୈଵା ପରିଵର୍ଜିତ: । ସ୍ତ୍ରୀଣାମାର୍ଯସ୍ଵଭାଵାନାଂ ପରମଂ ଦୈଵତଂ ପତି: ।। ୨.୧୧୭.
ପତି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, କାମପରାୟଣ କିମ୍ବା ଧନହୀନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଦର୍ଶ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ।
ନାତୋ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ପଶ୍ଯାମି ବାନ୍ଧଵଂ ଵିମୃଶନ୍ତ୍ଯହମ୍ । ସର୍ଵତ୍ରଯୋଗ୍ଯଂ ଵୈଦେହି ତପ:କୃତମିଵାଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୨.୧୧୭.
ହେ ବୈଦେହୀ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କଲେ ମୁଁ ପତିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମୀୟ କେହି ଦେଖୁନାହିଁ; ସେ ସବୁଠାରେ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯେପରି ତପସ୍ୟାର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ।
ନ ତ୍ଵେନମଵଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୁଣଦୋଷମସତ୍ସ୍ତ୍ରିଯ: । କାମଵକ୍ତଵ୍ଯହୃଦଯା ଭର୍ତୃନାଥା ଶ୍ଚରନ୍ତି ଯା: ।। ୨.୧୧୭.
କିନ୍ତୁ ଅଧମ ନାରୀମାନେ ପତିର ଗୁଣ ଅଥବା ଦୋଷ ବୁଝି ପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କେବଳ କାମନାରେ ରହିଥାଏ ଓ ସେମାନେ ପତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଘୁରିବାକୁ ଥାଆନ୍ତି ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯଯଶଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମଭ୍ରଂଶଂ ଚ ମୈଥିଲି । ଅକାର୍ଯଵଶମାପନ୍ନା: ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯା: ଖଲୁ ତଦ୍ଵିଧା: ।। ୨.୧୧୭.
ମୈଥିଳୀ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପମାନ ଓ ଧର୍ମରୁ ପତନ ପାଆନ୍ତି।
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାସ୍ତୁ ଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟଲୋକପରାଵରା: । ସ୍ତ୍ରିଯ: ସ୍ଵଗ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥା ଧର୍ମକୃତସ୍ତଥା ।। ୨.୧୧୭.
ତୁମ ପରି ଗୁଣବତୀ ଓ ଜଗତର ଭଲମନେଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ତଦେଵମେନଂ ତ୍ଵମନୁଵ୍ରତା ସତୀ ପତିଵ୍ରତାନାଂ ସମଯାନୁଵର୍ତିନୀ । ଭଵସ୍ଵ ଭର୍ତ୍ତୁ: ସହଧର୍ମଚାରିଣୀ ଯଶଶ୍ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ତତ: ସମାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୨.୧୧୭.
ଏହିପରି, ତୁମେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିଙ୍କ ସହ ଧର୍ମରେ ସାଥି ହେଉ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାନ ଓ ଧର୍ମ ଦୁଇଟି ଲାଭ କରିପାରିବ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଦଶୋତ୍ତରଶତତମ: ସର୍ଗ:
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣରେ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ଆଦିକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ସତରଏ ଶତ ଏବଂ ସତରଏ ସର୍ଗର ଶେଷ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଦଶଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ସା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତା ଵୈଦେହୀ ତ୍ଵନସୂଯା ଽନସୂଯଯା । ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଵଚୋ ମନ୍ଦଂ ପ୍ରଵକ୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୨.୧୧୮.
ଏପରି ଅନସୂୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇରଷ୍ୟା ନଥିବା ବୈଦେହୀ ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୃଦୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନୈତଦାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯମାର୍ଯାଯା ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵମନୁଭାଷସେ । ଵିଦିତଂ ତୁ ମମାପ୍ଯେତଦ୍ଯଥା ନାର୍ଯ୍ଯା: ପତିର୍ଗୁରୁ: ।। ୨.୧୧୮.
ମହିଳାମଣି, ଆପଣ ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେଁ, ନାରୀ ପାଇଁ ପତି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁରୁ।
ଯଦ୍ଯପ୍ଯେଷ ଭଵେଦ୍ଭର୍ତା ମମାର୍ଯେ ଵୃତ୍ତଵର୍ଜିତ: । ଅଦ୍ଵୈଧମୁପଚର୍ତଵ୍ଯସ୍ତଥାପ୍ଯେଷ ମଯା ଭଵେତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମହିଳାମଣି, ଯଦି ମୋର ପତି ଭଲ ଚରିତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
କିଂ ପୁନର୍ଯୋ ଗୁଣ: ଶ୍ଲାଘ୍ଯ: ସାନୁକ୍ରୋଶୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯ: । ସ୍ଥିରାନୁରାଗୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତୃଵତ୍ପିତୃଵତ୍ପ୍ରିଯ: ।। ୨.୧୧୮.
ତେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗୁଣବାନ୍, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଦୟାଳୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା, ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମାତାପିତା ପରି ପ୍ରିୟ, ସେଠି ତ କିଏ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହିବ ନାହିଁ?
ଯାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଵର୍ତ୍ତତେ ରାମ: କୌସଲ୍ଯାଯାଂ ମହାବଲ: । ତାମେଵ ନୃପନାରୀଣାମନ୍ଯାସାମପି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨.୧୧୮.
ମହାବଳୀ ରାମ ଯେପରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ରାଜମହିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଦର କରନ୍ତି।
ସକୃଦ୍ଦୃଷ୍ଟାସ୍ଵପି ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନୃପେଣ ନୃପଵତ୍ସଲ: । ମାତୃଵଦ୍ଵର୍ତ୍ତତେ ଵୀରୋ ମାନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ରାଜା ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ କେବଳ ଏକଥର ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀର ମାନ୍ୟତା ଛାଡ଼ି, ମାତା ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଆଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଜନଂ ଵନମେଵଂ ଭଯାଵହମ୍ । ସମାହିତଂ ମେ ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵା ଚ ହୃଦଯେ ତଦ୍ଧୃତଂ ମହତ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବାବେଳେ, ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଦେଇଥିବା ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ମୋ ହୃଦୟରେ ଗଢ଼ି ରହିଛି।
ପାଣିପ୍ରଦାନକାଲେ ଚ ଯତ୍ପୁରା ତ୍ଵଗ୍ନିସନ୍ନିଧୌ । ଅନୁଶିଷ୍ଟା ଜନନ୍ଯା ଽସ୍ମି ଵାକ୍ଯଂ ତଦପି ମେ ଧୃତମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ବିବାହ ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ମୋ ମାଆଁ ଯେଉଁ କଥା ଶିଖାଇଥିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମନେ ରଖିଛି।
ନଵୀକୃତଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵାକ୍ଯୈସ୍ତେ ଧର୍ମଚାରିଣି । ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଣାନ୍ନାର୍ଯ୍ଯାସ୍ତପୋ ନାନ୍ଯଦ୍ଵିଧୀଯତେ ।। ୨.୧୧୮.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳା, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ମୋ ମନରେ ପୁନିଥରେ ଉତ୍ସାହ ଜଗାଇଛି। ନାରୀ ପାଇଁ ପତିସେବା ଠାରୁ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କିଛି ନାହିଁ।
ସାଵିତ୍ରୀ ପତିଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ । ତଥାଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଯାତା ତ୍ଵଂ ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଯା ଦିଵମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵରିଷ୍ଠା ସର୍ଵନାରୀଣାମେଷା ଚ ଦିଵି ଦେଵତା । ରୋହିଣୀ ନ ଵିନା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମପି ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବୀ ସମାନ। ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂଵିଧାଶ୍ଚ ପ୍ରଵରା: ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭର୍ତୃଦୃଢଵ୍ରତା: । ଦେଵଲୋକେ ମହୀଯନ୍ତେ ପୁଣ୍ଯେନ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମର ପୁଣ୍ୟରେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଽନସୂଯା ସଂହୃଷ୍ଟା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋକ୍ତଂ ସୀତଯା ଵଚ: । ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଚୋଵାଚ ମୈଥିଲୀଂ ହର୍ଷଯନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୨.୧୧୮.
ତାପରେ ଅନସୂୟା, ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ।
ନିଯମୈର୍ଵିଵିଧୈରାପ୍ତଂ ତପୋ ହି ମହଦସ୍ତି ମେ । ତତ୍ସଂଶ୍ରିତ୍ଯ ବଲଂ ସୀତେ ଛନ୍ଦଯେ ତ୍ଵାଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ।। ୨.୧୧୮.
ନାନା ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସରି ମୁଁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଲାଭ କରିଛି, ହେ ସୀତା, ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ତୁମକୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଉପପନ୍ନଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ଚ ଵଚନଂ ତଵ ମୈଥିଲି । ପ୍ରୀତା ଚାସ୍ମ୍ଯୁଚିତଂ କିଂ ତେ କରଵାଣି ବ୍ରଵୀହି ମେ ।। ୨.୧୧୮.
ମୈଥିଳୀ, ତୁମ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଏବଂ ମନମୋହକ। ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି—କହ, ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁଠିକ କାମ ମୁଁ କରିପାରିବି, ସେ କହିଦିଅ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତା ମନ୍ଦଵିସ୍ମଯା କୃତମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ସୀତା ତପୋବଲସମନ୍ଵିତାମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସେ ଲୋକର କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଥିବା ସୀତା ହଳୁକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, 'ହେଉଛି' ବୋଲି କହିଲେ।
ସା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତା ଧର୍ମଜ୍ଞା ତଯା ପ୍ରୀତତରା ଽଭଵତ୍ । ସଫଲଂ ଚ ପ୍ରହର୍ଷଂ ତେ ହନ୍ତ ସୀତେ କରୋମ୍ଯହମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସେ ଅଧିକ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ସୀତେ, ତୁମ ଆନନ୍ଦର ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି।'
ଇଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵରଂ ମାଲ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରମାଭରଣାନି ଚ । ଅଙ୍ଗରାଗଂ ଚ ଵୈଦେହି ମହାର୍ହଂ ଚାନୁଲେପନମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଠି ଦେଖ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଗହଣା, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗରାଗ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉଙ୍ଗୁଳି ଅଛି, ହେ ବୈଦେହୀ।
ମଯା ଦତ୍ତମିଦଂ ସୀତେ ତଵ ଗାତ୍ରାଣି ଶୋଭଯେତ୍ । ଅନୁରୂପମସଂକ୍ଲିଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨.୧୧୮.
ସୀତେ, ଏହି ଉପହାର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ତୁମ ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେବ। ଏହା ଯଥାଯଥିକ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ସଦା ଏଭଳି ରହିବ।
ଅଙ୍ଗରାଗେଣ ଦିଵ୍ଯେନ ଲିପ୍ତାଙ୍ଗୀ ଜନକାତ୍ମଜେ । ଶୋଭଯିଷ୍ଯସି ଭର୍ତ୍ତାରଂ ଯଥା ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇ, ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶୋଭା ଦେବ, ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସା ଵସ୍ତ୍ରମଙ୍ଗରାଗଂ ଚ ଭୂଷଣାନି ସ୍ରଜସ୍ତଥା । ମୈଥିଲୀ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପ୍ରୀତିଦାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ମୈଥିଳୀ ସେଇ ବସ୍ତ୍ର, ଅଙ୍ଗରାଗ, ଗହଣା ଏବଂ ମାଳା—ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରେମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତତ୍ ସୀତା ପ୍ରୀତିଦାନଂ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଶ୍ଲିଷ୍ଟାଞ୍ଜଲିପୁଟା ତତ୍ର ସମୁପାସ୍ତ ତପୋଧନାମ୍ ।। ୨.୧୧୮.
ସୀତା ସେଇ ପ୍ରେମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ହାତ ଜୋଡି ତାହାଁଠାରେ ଦଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ।
ତଥା ସୀତାସୁପାସୀନାମନସୂଯା ଦୃଢଵ୍ରତା । ଵଚନଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମାରେଭେ କାଞ୍ଚିତ୍ ପ୍ରିଯକଥାମନୁ ।। ୨.୧୧୮.
ଏଭଳି ସୀତା ସମ୍ମାନରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅନସୂୟା ଏକ ପ୍ରିୟ କଥା ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆଗେଲେ।