କ୍ଷାତ୍ऺତ୍ରଂ ଧର୍ମମହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ହ୍ଯଧର୍ମଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ । କ୍ଷୁଦ୍ରୈର୍ନୃଶଂସୈର୍ଲୁବ୍ଧୈଶ୍ଚ ସେଵିତଂ ପାପକର୍ମଭି: ।। ୨.୧୦୯.
ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ଏବଂ ଖରାପ ଲୋକ, ନିଷ୍ଠୁର, ଲୋଭୀ ଓ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସେହି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
କାଯେନ କୁରୁତେ ପାପଂ ମନସା ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ଚ । ଅନୃତଂ ଜିହ୍ଵଯା ଚାହ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ପାତକମ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଦେହରେ ପାପ କରିବା, ମନରେ ଖରାପ ବିଚାର କରିବା, ଓ ଜିଭାରେ ଅସତ୍ୟ କହିବା—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ ପାପ ଦେଇଥାଏ।
ଭୂମି: କୀର୍ତ୍ତିର୍ଯଶୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀ: ପୁରୁଷଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ହି । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଂ ଚାନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ସତ୍ଯମେଵ ଭଜେତ ତତ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଭୂମି, କୀର୍ତ୍ତି, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—ସେହିପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ସଦା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହ୍ଯନାର୍ଯମେଵ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦ୍ଭଵାନଵଧାର୍ଯ୍ଯ ମାମ୍ । ଆହ ଯୁକ୍ତିକରୈର୍ଵାକ୍ଯୈରିଦଂ ଭଦ୍ରଂ କୁରୁଷ୍ଵ ହ ।। ୨.୧୦୯.
ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ନିଜକୁ ଅବହେଳା କରିବାକୁ କହନ୍ତି, ତେବେ ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅଛି, ସେହିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅନାର୍ଯ୍ୟତା ଥାଏ; ତଥାପି ଆପଣ ଯୁକ୍ତିସମ୍ମତ କଥା କହିଛନ୍ତି—ଏହି କଥା କରନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି।
କଥଂ ହ୍ଯହଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଵନଵାସମିମଂ ଗୁରୌ । ଭରତସ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ଵଚୋ ହିତ୍ଵା ଗୁରୋର୍ଵଚ: ।। ୨.୧୦୯.
ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଏହି ବନବାସ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ତେବେ କିପରି ମୁଁ ଭରତଙ୍କ ଆବଦ୍ଧକୁ ମାନିପାରିବି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଛାଡ଼ିକି?
ସ୍ଥିରା ମଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ପ୍ରହୃଷ୍ଯମାଣା ସା ଦେଵୀ କୈକେଯୀ ଚାଭଵତ୍ତଦା ।। ୨.୧୦୯.
ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲି, ସେହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼ ଥିଲା; ସେ ସମୟରେ ଦେବୀ କୈକେୟୀ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
ଵନଵାସଂ ଵସନ୍ନେଵଂ ଶୁଚିର୍ନିଯତଭୋଜନ: । ମୂଲୈ: ପୁଷ୍ପୈ: ଫଲୈ: ପୁଣ୍ଯୈ: ପିତଽନ୍ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯନ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ମୁଁ ଏଭଳି ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଯମିତ ଭୋଜନ ଅନୁସରଣ କରି, ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେଇଁ।
ସନ୍ତୁଷ୍ଟପଞ୍ଚଵର୍ଗୋ ଽହଂ ଲୋକଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯେ । ଅକୁହ: ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନସ୍ସନ୍ କାର୍ଯ୍ଯାକାର୍ଯ୍ଯଵିଚକ୍ଷଣ: ।। ୨.୧୦୯.
ମୁଁ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି, ଜୀବନର ଯାତ୍ରା ଚାଲାଏ, କୌଟିଲ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିବେକ ସହିତ କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟ ବିଚାର କରେ।
କର୍ମଭୂମିମିମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ କର୍ମ ଯଚ୍ଛୁଭମ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲଭାଗିନ: ।। ୨.୧୦୯.
ଏହି କର୍ମଭୂମିକୁ ପାଇଁ, ଯେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍, ତାହା କରିବା ଦରକାର; ଏହି କର୍ମର ଫଳ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୋମ ଦେବତା ପାଆନ୍ତି।
ଶତଂ କ୍ରତୂନାମାହୃତ୍ଯ ଦେଵରାଟ୍ ତ୍ରିଦିଵଙ୍ଗତ: । ତପାଂସ୍ଯୁଗ୍ରାଣି ଚାସ୍ଥାଯ ଦିଵଂ ଯାତା ମହର୍ଷଯ: ।। ୨.୧୦୯.
ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଶତ କୃତୁ କରି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣ: ପୁନରୁଗ୍ରତେଜା ନିଶମ୍ଯ ତନ୍ନାସ୍ତିକଵାକ୍ଯହେତୁମ୍ । ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ନୃପତେସ୍ତନୂଜୋ ଵିଗର୍ହମାଣୋ ଵଚନାନି ତସ୍ଯ ।। ୨.୧୦୯.
ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ, ନାସ୍ତିକ ଭାବରେ କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ତାହାର କଥା ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ।
ସତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ପରାକ୍ରମଂ ଚ ଭୂତାନୁକମ୍ପାଂ ପ୍ରିଯଵାଦିତାଞ୍ଚ । ଦ୍ଵିଜାତିଦେଵାତିଥିପୂଜନଂ ଚ ପନ୍ଥାନମାହୁସ୍ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ସନ୍ତ: ।। ୨.୧୦୯.
ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା, ମିଠା କଥା କହିବା, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନ—ଏହି ସବୁକୁ ନେଇ ସଜ୍ଜନମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗର ପଥ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ତେନୈଵମାଜ୍ଞାଯ ଯଥାଵଦର୍ଥମେକୋଦଯଂ ସମ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଵିପ୍ରା: । ଧର୍ମଂ ଚରନ୍ତ: ସକଲଂ ଯଥାଵତ୍ କାଂକ୍ଷନ୍ତି ଲୋକାଗମମପ୍ରମତ୍ତା: ।। ୨.୧୦୯.
ଏହିପରି ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ନିଷ୍ଠା ଧରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ନିଷ୍ଠାରେ ଚାଲି, ସତତା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ନିନ୍ଦାମ୍ଯହଂ କର୍ମ ପିତୁ: କୃତଂ ତଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵାମଗୃହ୍ଣାଦ୍ଵିଷମସ୍ଥବୁଦ୍ଧିମ୍ । ବୁଦ୍ଧ୍ଯାନଯୈଵଂଵିଧଯା ଚରନ୍ତଂ ସୁନାସ୍ତିକଂ ଧର୍ମପଥାଦପେତମ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କର ସେହି କର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରେଁ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମରେ ଥିଲା; ଏପରି ଭାବରେ ଚାଲିଥିବା, ନିଜର ଧାରଣାରେ ନାସ୍ତିକ ଥିବା ଲୋକ ଧର୍ମପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ।
ଯଥା ହି ଚୋର: ସ ତଥା ହି ବୁଦ୍ଧସ୍ତଥାଗତଂ ନାସ୍ତିକମତ୍ର ଵିଦ୍ଧି । ତସ୍ମାଦ୍ଧି ଯ: ଶଙ୍କ୍ଯତମ: ପ୍ରଜାନାଂ ନ ନାସ୍ତିକେନାଭିମୁଖୋ ବୁଧ: ସ୍ଯାତ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଯେପରି ଚୋର, ସେପରି ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକ; ଏଠାରେ ନାସ୍ତିକତାକୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ଜାଣ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ନାସ୍ତିକ ସବୁଠାରୁ ସନ୍ଦେହଜନକ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜନା: ପୂର୍ଵତରେ ଵରାଶ୍ଚ ଶୁଭାନି କର୍ମାଣି ବହୂନି ଚକ୍ରୁ: । ଜିତ୍ଵା ସଦେମଂ ଚ ପରଞ୍ଚ ଲୋକଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜା: ସ୍ଵସ୍ତି ହୁତଂ କୃତଂ ଚ ।। ୨.୧୦୯.
ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମମାନେ ବହୁତ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହୋମ ଓ ଯଜ୍ଞ ସତ୍ୟରେ ଶୁଭ।
ଧର୍ମେ ରତା: ସତ୍ପୁରୁଷୈ: ସମେତାସ୍ତେଜସ୍ଵିନୋ ଦାନଗୁଣପ୍ରଧାନା: । ଅହିଂସକା ଵୀତମଲାଶ୍ଚ ଲୋକେ ଭଵନ୍ତି ପୂଜ୍ଯା ମୁନଯ: ପ୍ରଧାନା: ।। ୨.୧୦୯.
ଧର୍ମରେ ରତ, ସଜ୍ଜନମାନେ ସହିତ ଏକତା, ତେଜସ୍ୱୀ, ଦାନ ଓ ଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ, ଅହିଂସକ ଓ ଦୋଷରହିତ—ଏପରି ମୁନିମାନେ ଲୋକରେ ପ୍ରମୁଖ ଓ ପୂଜ୍ୟ।
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଵଚନଂ ସରୋଷଂ ରାମଂ ମହାତ୍ମାନମଦୀନସତ୍ତ୍ଵମ୍ । ଉଵାଚ ତଥ୍ଯଂ ପୁନରାସ୍ତିକଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଵଚ: ସାନୁନଯଂ ଚ ଵିପ୍ର: ।। ୨.୧୦୯.
ଏପରି କ୍ରୋଧରେ ଥିବା ମହାତ୍ମା ଓ ଅଦୂର୍ବଳ ମନ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜେ ସତ୍ୟ, ଆସ୍ଥା ଓ କୃପା ସହିତ ପୁନି କହିଲେ।
ନ ନାସ୍ତିକାନାଂ ଵଚନଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ ନ ନାସ୍ତିକୋଽହଂ ନ ଚ ନାସ୍ତି କିଞ୍ଚନ। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ କାଲଂ ପୁନରାସ୍ତିକୋଽଭଵଂ ଭଵେଯ କାଲେ ପୁନରେଵ ନାସ୍ତିକଃ।।୨.୧୦୯.
ମୁଁ ନାସ୍ତିକଙ୍କ କଥା କହୁନି; ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ନୁହେଁ, କିଛି ନାହିଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସମୟ ଦେଖି ମୁଁ ପୁନି ଆସ୍ଥାବାନ୍ ହେଲି; ଆଉ ଏକ ସମୟରେ ପୁନି ନାସ୍ତିକ ହେଇପାରିବି।
ସ ଚାପି କାଲୋ ଽଯମୁପାଗତ: ଶନୈର୍ଯଥା ମଯା ନାସ୍ତିକଵାଗୁଦୀରିତା । ନିଵର୍ତ୍ତନାର୍ଥଂ ତଵ ରାମ କାରଣାତ୍ ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ତୁ ମଯୈତଦୀରିତମ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଏବେ ସେହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେପରି ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ଭାବରେ କଥା କହିଥିଲି; କିନ୍ତୁ, ରାମ, ତୁମକୁ ଫେରାଇବା ଓ ତୁମ ଦୟା ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଥିଲି।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ନଵୋତ୍ତରଶତତମ: ସର୍ଗ:
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଆଦି କାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକଶ ନବତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
thumb|ଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାଯ ରାମଂ ତଂ ଵସିଷ୍ଠ: ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ଜାବାଲିରପି ଜାନୀତେ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ଗତାଗତିମ୍ ।। ୨.୧୧୦.
ରାମଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—'ଜାବାଲି ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂସାରର ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟ ବୁଝନ୍ତି।'
ନିଵର୍ତ୍ତଯିତୁକାମସ୍ତୁ ତ୍ଵାମେତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନ୍ । ଇମାଂ ଲୋକସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଲୋକନାଥ ନିବୋଧ ମେ ।। ୨.୧୧୦.
ତୁମକୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ଏବେ, ହେ ସଂସାରର ନାଥ, ଏହି ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ସର୍ଵଂ ସଲିଲମେଵାସୀତ୍ ପୃଥିଵୀ ଯତ୍ର ନିର୍ମିତା । ତତ: ସମଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଦୈଵତୈ: ସହ । ସ ଵରାହସ୍ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୋଜ୍ଜହାର ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ।। ୨.୧୧୦.
ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରଥମେ ପାଣି ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀ ତିଆରି ହେଲା; ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅସୃଜଚ୍ଚ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ସହ ପୁତ୍ରୈ: କୃତାତ୍ମଭି: । ଆକାଶପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ନିତ୍ଯ ଅଵ୍ଯଯ: ।। ୨.୧୧୦.
ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶାଶ୍ୱତ, ଅବିନାଶୀ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ତସ୍ମାନ୍ମରୀଚି: ସଂଜଜ୍ଞେ ମରୀଚେ: କାଶ୍ଯପ: ସୁତ: ।। ୨.୧୧୦.
ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମରୀଚିଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ କାଶ୍ୟପ ହେଲେ।
ଵିଵସ୍ଵାନ୍ କାଶ୍ଯପାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ସୁତ: । ସ ତୁ ପ୍ରଜାପତି: ପୂର୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତୁ ମନୋ: ସୁତ: ।। ୨.୧୧୦.
କାଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିବସ୍ୱାନ୍ଙ୍କ ପୁଅ ମନୁ ହେଲେ। ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଥିଲେ।
ଯସ୍ଯେଯଂ ପ୍ରଥମଂ ଦତ୍ତା ସମୃଦ୍ଧା ମନୁନା ମହୀ । ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜାନଂ ଵିଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକମ୍ ।। ୨.୧୧୦.
ଏହି ଶ୍ରୀମୟୀ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଥମେ ମନୁ ଯେଉଁଠାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଅୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା ବୋଲି ଜାଣ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ସୁତ: ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁକ୍ଷିରେଵେତି ଵିଶ୍ରୁତ: । କୁକ୍ଷେରଥାତ୍ମଜୋ ऺଵୀରୋ ଵିକୁକ୍ଷିରୁଦପଦ୍ଯତ ।। ୨.୧୧୦.
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁକ୍ଷି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। କୁକ୍ଷିଙ୍କଠାରୁ ବୀର ପୁଅ ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵିକୁକ୍ଷେସ୍ତୁ ମହାତେଜା ବାଣ: ପୁତ୍ର: ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ବାଣସ୍ଯ ତୁ ମହାବାହୁରନରଣ୍ଯୋ ମହାଯଶା: ।। ୨.୧୧୦.
ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତାପୀ ବାଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବାଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନରଣ୍ୟ ହେଲେ।