ଏଵଂ ରାଜର୍ଷଯ: ସର୍ଵେ ପ୍ରତୀତା ରାଜନନ୍ଦନ । ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ରାହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତରଂ ନରକାତ୍ ପ୍ରଭୋ ।। ୨.୧୦୭.
ଏଭଳି ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଛନ୍ତି, ରାଜପୁତ୍ର। ତେଣୁ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ନରକରୁ ବଞ୍ଚାଅ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛ ଭରତ ପ୍ରକୃତୀରନୁରଞ୍ଜଯ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତୋ ଵୀର ସହ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭି: ।। ୨.୧୦୭.
ଭରତ, ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ମନ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଯାଅ।
ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମହମପ୍ଯଵିଲମ୍ବଯନ୍ । ଆଭ୍ଯାଂ ତୁ ସହିତୋ ରାଜନ୍ ଵୈଦେହ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ।। ୨.୧୦୭.
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ଏହି ଦୁଇଜଣ—ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ରାଜା।
ତ୍ଵଂ ରାଜା ଭରତ ଭଵ ସ୍ଵଯଂ ନରାଣାଂ ଵନ୍ଯାନାମହମପି ରାଜରାଣ୍ମୃଗାଣାମ୍ । ଗଚ୍ଛତ୍ଵଂ ପୁରଵରମଦ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟ: ସଂହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵହମପି ଦଣ୍ଡକାନ୍ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯେ ।। ୨.୧୦୭.
ଭରତ, ତୁମେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ରାଜା ହେଅ। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ରାଜା ହେବି। ତୁମେ ଆଜି ଆନନ୍ଦରେ ସହରକୁ ଯାଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ଛାଯାଂ ତେ ଦିନକରଭା: ପ୍ରବାଧମାନଂ ଵର୍ଷତ୍ରଂ ଭରତ କରୋତୁ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶୀତାମ୍ । ଏତେଷାମହମପି କାନନଦ୍ରୁମାଣାଂ ଛାଯାଂ ତାମତି ଶଯିନୀଂ ସୁଖୀ ଶ୍ରଯିଷ୍ଯେ ।। ୨.୧୦୭.
ଭରତ, ବର୍ଷାକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଠଣ୍ଡା ଛାୟା ଦିଅ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନଙ୍କ ଘନ ଛାୟାରେ ସୁଖରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବି।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ: କୁଶଲମତିସ୍ତୁ ତେ ସହାଯ: ସୌମିତ୍ରିର୍ମମ ଵିଦିତ: ପ୍ରଧାନମିତ୍ରମ୍ । ଚତ୍ଵାରସ୍ତନଯଵରା ଵଯଂ ନରେନ୍ଦ୍ରଂ ସତ୍ଯସ୍ଥଂ ଭରତ ଚରାମ ମା ଵିଷାଦମ୍ ।। ୨.୧୦୭.
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତୁମର ଦକ୍ଷ ସହଯୋଗୀ ହେବେ, ଓ ସୌମିତ୍ରି ମୋ ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ମୋତେ ଜଣା। ଆମେ ଚାରିଜଣ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ରାଜାଙ୍କ ପଥରେ ଚଲିବା। ଭରତ, ଦୁଃଖ କରନି।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତୋତ୍ତରଶତତମ: ସର୍ଗ:
ଏହିପରି ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ୧୦୭ତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ତଂ ଭରତଂ ଜାବାଲିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ: । ଉଵାଚ ରାମଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମାପେତମିଦଂ ଵଚ: ।। ୨.୧୦୮.
ଭରତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାବାଲି ଧର୍ମର ବିପରୀତ ଏହି କଥା ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସାଧୁ ରାଘଵ ମାଭୂତ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିରେଵଂ ନିରର୍ଥିକା । ପ୍ରାକୃତସ୍ଯ ନରସ୍ଯେଵ ହ୍ଯାର୍ଯବୁଦ୍ଧେର୍ମନସ୍ଵିନ: ।। ୨.୧୦୮.
ଭଲ କହିଲ, ରାଘବ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ମନ ଏଭଳି ଅର୍ଥହୀନ ନ ହେଉ। ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ମନବଳ ଥିବା ଜଣେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ନୁହଁ।
କ: କସ୍ଯ ପୁରୁଷୋ ବନ୍ଧୁ: କିମାପ୍ଯଂ କସ୍ଯ କେନଚିତ୍ । ଯଦେକୋ ଜାଯତେ ଜନ୍ତୁରେକ ଏଵ ଵିନଶ୍ଯତି ।। ୨.୧୦୮.
କିଏ କାହାର ସତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କୀୟ? କିଏ କାହାର କ'ଣ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏକା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ତସ୍ମାନ୍ମାତା ପିତା ଚେତି ରାମ ସଜ୍ଜେତଯୋ ନର: । ଉନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚିଦ୍ଧି କସ୍ଯଚିତ୍ ।। ୨.୧୦୮.
ତେଣୁ, ରାମ, ଯେଉଁ ଲୋକ ମା' ବାପା କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ପାଗଳ ବୋଲି ଗଣାଯିବ। କାହାର କାହା ସତ୍ୟ ନାହିଁ।
ଯଥା ଗ୍ରାମାନ୍ତରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ ନର: କଶ୍ଚିତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ଵସେତ୍ । ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଚ ତମାଵାସଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠେତାପରେ ଽହନି ।। ୨.୧୦୮.
ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଗାଁକୁ ଯାଏ, କିଛିଦିନ ଏଠାରେ ରହି, ପରେ ଆଉ ଦିନ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଏ,
ଏଵମେଵ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପିତା ମାତା ଗୃହଂ ଵସୁ । ଆଵାସମାତ୍ରଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଜ୍ଜନା: ।। ୨.୧୦୮.
ସେପରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାପା, ମା' ଓ ଘର କେବଳ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆଶ୍ରୟ। ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ପିତ୍ର୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ ନାର୍ହସି ନରୋତ୍ତମ । ଆସ୍ଥାତୁଂ କାପଥଂ ଦୁ:ଖଂ ଵିଷମଂ ବହୁକଣ୍ଟକମ୍ ।। ୨.୧୦୮.
ତୁମେ ବାପାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ, କଠିନ ଓ କଣ୍ଟକରେ ଭରିଥିବା ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ।
ସମୃଦ୍ଧାଯାମଯୋଧ୍ଯାଯାମାତ୍ମାନମଭିଷେଚଯ । ଏକଵେଣୀ ଧରା ହି ତ୍ଵାଂ ନଗରୀ ସମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ।। ୨.୧୦୮.
ସମୃଦ୍ଧ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କର। ଏକ ଚୁଟି ଧରିଥିବା ସହର ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।
ରାଜଭୋଗାନନୁଭଵନ୍ ମହାର୍ହାନ୍ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ । ଵିହର ତ୍ଵମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଯଥା ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ।। ୨.୧୦୮.
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ରାଜସିକ ଭୋଗବିଲାସ ଉପଭୋଗ କର, ଯେଉଁଠି ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ନ ତେ କଶ୍ଚିଦ୍ଦଶରଥସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚନ । ଅନ୍ଯୋ ରାଜା ତ୍ଵମନ୍ଯ: ସ ତସ୍ମାତ୍ କୁରୁ ଯଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୨.୧୦୮.
ତୁମେ ଦଶରଥଙ୍କ ନୁହଁ, ଓ ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନୁହଁ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠିଏ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି କର।
ବୀଜମାତ୍ରଂ ପିତା ଜନ୍ତୋ: ଶୁକ୍ଲଂ ରୁଧିରମେଵ ଚ । ସଂଯୁକ୍ତମୃତୁମନ୍ମାତ୍ରା ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଜନ୍ମ ତତ୍ ।। ୨.୧୦୮.
ପିତା କେବଳ ଜନ୍ମର ବୀଜ ମାତ୍ର; ଧଳା ଓ ରକ୍ତ ରସ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ମାଆଙ୍କ ଗର୍ଭ ସହ ଏହା ମିଶିଲେ, ଏଠାରେ ମଣିଷର ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ଗତ: ସ ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ର ତେନ ଵୈ । ପ୍ରଵୃତ୍ତିରେଷା ମର୍ତ୍ତ୍ଯାନାଂ ତ୍ଵଂ ତୁ ମିଥ୍ଯା ଵିହନ୍ଯସେ ।। ୨.୧୦୮.
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ; ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ସାଧାରଣ ପଥ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖ କରୁଛ।
ଅର୍ଥଧର୍ମପରା ଯେ ଯେ ତାଂସ୍ତାନ୍ ଶୋଚାମି ନେତରାନ୍ । ତେ ହି ଦୁ:ଖମିହ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିନାଶଂ ପ୍ରେତ୍ଯ ଭେଜିରେ ।। ୨.୧୦୮.
ଯେମାନେ ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଅଧିକ ମାନନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ନୁହଁ; କାରଣ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପରେ ନଶ୍ୱରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟକା ପିତୃଦୈଵତ୍ଯମିତ୍ଯଯଂ ପ୍ରସୃତୋ ଜନ: । ଅନ୍ନସ୍ଯୋପଦ୍ରଵଂ ପଶ୍ଯ ମୃତୋ ହି କିମଶିଷ୍ଯତି ।। ୨.୧୦୮.
ଲୋକମାନେ ଅଷ୍ଟକା କ୍ରିୟାକୁ ପିତୃଦେବତା ପାଇଁ ଭାବି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦେଖ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଣିଷ କଣ ଖାଇପାରିବ, ଖାଲି ପଚିଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ା?
ଯଦି ଭୁକ୍ତମିହାନ୍ଯେନ ଦେହମନ୍ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି । ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵସତ: ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନ ତତ୍ ପଥ୍ଯଶନଂ ଭଵେତ୍ ।। ୨.୧୦୮.
ଯଦି ଏଠାରେ ଜଣେ ଯାହା ଖାଏ, ତାହା ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦେହକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଥାନ୍ତା, ତେବେ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିହେବ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାହା ଉପଯୋଗୀ ଖାଦ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଦାନସଂଵନନା ହ୍ଯେତେ ଗ୍ରନ୍ଥା ମେଧାଵିଭି: କୃତା: । ଯଜସ୍ଵ ଦେହି ଦୀକ୍ଷସ୍ଵ ତପସ୍ତପ୍ଯସ୍ଵ ସନ୍ତ୍ଯଜ ।। ୨.୧୦୮.
ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କେବଳ ଦାନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ରଚନା କରିଛନ୍ତି—'ଯଜ୍ଞ କର, ଦାନ ଦେ, ଦୀକ୍ଷା ନେ, ତପସ୍ୟା କର, ବିରକ୍ତି ଧର'।
ସ ନାସ୍ତି ପରମିତ୍ଯେଵ କୁରୁ ବୁଦ୍ଧିଂ ମହାମତେ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଯତ୍ତଦାତିଷ୍ଠ ପରୋକ୍ଷଂ ପୃଷ୍ଠତ: କୁରୁ ।। ୨.୧୦୮.
ତେଣୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଭାବନାକୁ ମନରେ ରଖ—'ଏଠାରେ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ'; ଯାହା ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖିପାରିବ, ତାହାକୁ ଅନୁସର, ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ, ତାହାକୁ ପଛକୁ ରଖ।
ସ ତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକନିଦର୍ଶିନୀମ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭରତେନ ପ୍ରସାଦିତ: ।। ୨.୧୦୮.
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗତି ବୁଝିପାରିବା ଏହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଗରେ ରଖି, ତୁମେ ଭରତଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତତମ: ସର୍ଗ:
ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପବିତ୍ର ରାମାୟଣର ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶଏ ଆଠ ନମ୍ବର ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
thumb|ନଵାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଜାବାଲେସ୍ତୁ ଵଚ: ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମ: ସତ୍ଯାତ୍ମନାଂ ଵର: । ଉଵାଚ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚାଵିପନ୍ନଯା ।। ୨.୧୦୯.
ଜାବାଲିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରାମ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭଵାନ୍ ମେ ପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଵଚନଂ ଯଦିହୋକ୍ତଵାନ୍ । ଅକାର୍ଯ୍ଯଂ କାର୍ଯ୍ଯସଙ୍କାଶମପଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯସମ୍ମିତମ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଆପଣ ମୋର ପ୍ରୀତି ଓ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଯେ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଦେଖିବାକୁ କାମ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକେବାରେ ଠିକ୍ ନୁହଁ।
ନିର୍ମର୍ଯାଦସ୍ତୁ ପୁରୁଷ: ପାପାଚାରସମନ୍ଵିତ: । ମାନଂ ନ ଲଭତେ ସତ୍ସୁ ଭିନ୍ନଚାରିତ୍ରଦର୍ଶନ: ।। ୨.୧୦୯.
ଯିଏ ନିୟମ ନ ମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଭଙ୍ଗ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ସେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଉନାହିଁ।
କୁଲୀନମକୁଲୀନଂ ଵା ଵୀରଂ ପୁରୁଷମାନିନମ୍ । ଚାରିତ୍ରମେଵ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତି ଶୁଚିଂ ଵା ଯଦି ଵା ଽଶୁଚିମ୍ ।। ୨.୧୦୯.
ଯେଉଁଠି ଲୋକ କୁଳୀନ କିମ୍ବା ଅକୁଳୀନ, ବୀର କିମ୍ବା ଅହଂକାରୀ ଯେହେଉଁ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରାଏ, ସେ ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ଯେଉଁ ହେଉନ୍ତୁ।