thumb|ସପ୍ତଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ତୁ ଗତେ ଵିଷ୍ଣୌ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଉଵାଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନିଦମ୍ ॥୧-୧୭-
ବିଷ୍ଣୁ ତା ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଯାଇଥିଲେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ସତ୍ଯସଂଧସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ନୋ ହିତୈଷିଣଃ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ସହାଯାନ୍ ବଲିନଃ ସୃଜଧ୍ଵଂ କାମରୂପିଣଃ ॥୧-୧୭-
'ଏହି ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବାନ ରାଜା, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଚାହେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ରୂପ ନେଇପାରିବା ମିତ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର।'
ମାଯାଵିଦଶ୍ଚ ଶୂରାଂଶ୍ଚ ଵାଯୁଵେଗସମାନ୍ ଜଵେ । ନଯଜ୍ଞାନ୍ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ ॥୧-୧୭-
'ସେମାନେ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୂର୍ଯ୍ୟବାନ, ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ, ନୀତିରେ ଦକ୍ଷ, ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉନ୍।'
ଅସଂହାର୍ଯାନୁପାଯଜ୍ଞାନ୍ ଦିଵ୍ଯସଂହନନାନ୍ଵିତାନ୍ । ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଗୁଣସମ୍ପନ୍ନାନମୃତପ୍ରାଶନାନିଵ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି, ଅଜଣା ହାରିବା ଉପାୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ନେଇଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବୀୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଗୁଣ ଥିଲା, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଅମୃତ ପିଇଥିବା ପରି।
ଅପ୍ସରସ୍ସୁ ଚ ମୁଖ୍ଯାସୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୀଣାଂ ତନୂଷୁ ଚ । ଯକ୍ଷପନ୍ନଗକନ୍ଯାସୁ ଋକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରୀଷୁ ଚ ॥୧-୧୭-
ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ଋକ୍ଷ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
କିନ୍ନରୀଣାଂ ଚ ଗାତ୍ରେଷୁ ଵାନରୀଣାଂ ତନୂଷୁ ଚ । ସୃଜଧ୍ଵଂ ହରିରୂପେଣ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ ॥୧-୧୭-
କିନ୍ନରୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଓ ବାନରୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ, ତମେ ବାନର ଆକାରରେ ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା।
ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵ ମଯା ସୃଷ୍ଟୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ଋକ୍ଷ ପୁଙ୍ଗଵଃ । ଜୃମ୍ଭମାଣସ୍ଯ ସହସା ମମ ଵକ୍ରାତ୍ ଅଜାଯତ ॥୧-୧୭-
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ନାମକ ଋକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ସେ ମୋ ହାଁ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ତେ ତଥୋକ୍ତା ଭଗଵତା ତତ୍ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଶାସନମ୍ । ଜନଯାମାସୁରେଵଂ ତେ ପୁତ୍ରାନ୍ ଵାନରରୂପିଣଃ ॥୧-୧୭-
ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଓ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ସେମାନେ ବାନର ଆକାରରେ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗାଃ । ଚାରଣାଶ୍ଚ ସୁତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ସସୃଜୁର୍ଵନଚାରିଣଃ ॥୧-୧୭-
ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିଶୟ ଶୂର ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଭମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵାଲିନମାତ୍ମଜମ୍ । ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଜନଯାମାସ ତପନସ୍ତପତାଂ ଵରଃ ॥୧-୧୭-
ଇନ୍ଦ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମୁଖ୍ୟ ବାଲୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ ତାରଂ ନାମ ମହାକପିମ୍ । ସର୍ଵଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତମନୁତ୍ତମମ୍ ॥୧-୧୭-
ବୃହସ୍ପତି ତାରା ନାମକ ମହାବାନର, ସମସ୍ତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଧନଦସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵାନରୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵଜନଯନ୍ନଲଂ ନାମ ମହାକପିମ୍ ॥୧-୧୭-
ଧନଦ କୁବେରଙ୍କ ପୁଅ ଗନ୍ଧମାଦନ ନାମକ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାନର; ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳ ନାମକ ମହାବାନରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ପାଵକସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନୀଲୋଽଗ୍ନିସଦୃଶପ୍ରଭଃ । ତେଜସା ଯଶସା ଵୀର୍ଯାଦତ୍ଯରିଚ୍ଯତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥୧-୧୭-
ପାବକ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ନୀଳ ନାମକ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାନର, ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକିଥିଲେ; ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ରୂପଦ୍ରଵିଣସମ୍ପନ୍ନାଵଶ୍ଵିନୌ ରୂପସମ୍ମତୌ । ମୈନ୍ଦଂ ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ଚୈଵ ଜନଯାମାସତୁଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥୧-୧୭-
ଆଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ, ରୂପ ଓ ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ନିଜେ ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଦୁଇ ବାନରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରୂପରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଵରୁଣୋ ଜନଯାମାସ ସୁଷେଣଂ ନାମ ଵାନରମ୍ । ଶରଭଂ ଜନଯାମାସ ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ତୁ ମହାବଲଃ ॥୧-୧୭-
ବରୁଣ ଶୁଷେଣ ନାମକ ବାନରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ପର୍ଜନ୍ୟ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶରଭ ନାମକ ବାନରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ମାରୁତସ୍ଯୌରସଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ନାମ ଵାନରଃ । ଵଜ୍ରସଂହନନୋପେତୋ ଵୈନତେଯସମୋ ଜଵେ ॥୧-୧୭-
ମାରୁତଙ୍କ ଅସଳ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ, ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ ଦେହ ନେଇଥିଲେ; ଗରୁଡ ପରି ତୀବ୍ର ଗତି ଥିଲା।
ଅପ୍ରମେଯବଲା ଵୀରା ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ କାମରୂପିଣଃ । ତେ ଗଜାଚଲସଂକାଶା ଵପୁଷ୍ମନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ ॥୧-୧୭-
ଏହି ଶୂରମାନେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ନେଇଥିଲେ, ଇଚ୍ଛାମତା ଆକାର ନେଇପାରିଥିଲେ; ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦେହରେ ଚମକିଥିଲେ।
ଋକ୍ଷଵାନରଗୋପୁଚ୍ଛାଃ କ୍ଷିପ୍ରମେଵାଭିଜଜ୍ଞିରେ । ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଯଦ୍ରୂପଂ ଵେଷୋ ଯଶ୍ଚ ପରାକ୍ରମଃ ॥୧-୧୭-
ଋକ୍ଷ, ବାନର ଓ ଗୋପୁଛ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଆକାର, ଅପରିଚୟ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ସେହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଅଜାଯତ ସମଂ ତେନ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ । ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲୀଷୁ ଚୋତ୍ପନ୍ନାଃ କିଂଚିଦୁନ୍ନତଵିକ୍ରମାଃ ॥୧-୧୭-
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଆକାରରେ ଏକା ଏକା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷମତାରେ ଅଧିକ ଥିଲେ।
ଋକ୍ଷୀଷୁ ଚ ତଥା ଜାତା ଵାନରାଃ କିନ୍ନରୀଷୁ ଚ । ଦେଵା ମହର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଯକ୍ଷା ଯଶସ୍ଵିନଃ ॥୧-୧୭-
ଋକ୍ଷୀ ଓ କିନ୍ନରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାନରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଦେବତା, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଯକ୍ଷମାନେ,
ନାଗାଃ କିମ୍ପୁରୁଷାଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗାଃ । ବହଵୋ ଜନଯାମାସୁର୍ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ ॥୧-୧୭-
ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଉରଗମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଚାରଣାଶ୍ଚ ସୁତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ସସୃଜୁର୍ଵନଚାରିଣଃ । ଵାନରାନ୍ ସୁମହାକାଯାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵୈ ଵନଚାରିଣଃ ॥୧-୧୭-
ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି ବିର ଏବଂ ବନରେ ଘୁରୁଥିବା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଦେହୀ ବାନର, ଏବଂ ସବୁଠି ବନରେ ବସିଥିଲେ ।
ଅପ୍ସରସ୍ସୁ ଚ ମୁଖ୍ଯାସୁ ତଥା ଵିଦ୍ଯାଧରୀଷୁ ଚ । ନାଗକନ୍ଯାସୁ ଚ ତଦା ଗନ୍ଧର୍ଵୀଣାଂ ତନୂଷୁ ଚ । କାମରୂପବଲୋପେତା ଯଥାକାମଵିଚାରିଣଃ ॥୧-୧୭-
ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗକନ୍ୟା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେପରି ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିଥିଲେ ।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲସଦୃଶା ଦର୍ପେଣ ଚ ବଲେନ ଚ । ଶିଲାପ୍ରହରଣାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ପାଦପଯୋଧିନଃ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗର୍ବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ପରି ଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ପାଥରକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ । ଵିଚାଲଯେଯୁଃ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାନ୍ ଭେଦଯେଯୁଃ ସ୍ଥିରାନ୍ ଦ୍ରୁମାନ୍ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନଖ ଓ ଦାଁତକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ, ପାହାଡ଼କୁ କମ୍ପାଇପାରୁଥିଲେ ଏବଂ ମଜବୁତ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରୁଥିଲେ ।
କ୍ଷୋଭଯେଯୁଶ୍ଚ ଵେଗେନ ସମୁଦ୍ରଂ ସରିତାଂ ପତିମ୍ । ଦାରଯେଯୁଃ କ୍ଷିତିଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାମାପ୍ଲଵେଯୁର୍ମହାର୍ଣଵାନ୍ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍କଳିତ କରିପାରୁଥିଲେ, ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ଫାଟିଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲାଂଘିଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ ।
ନଭସ୍ତଲଂ ଵିଶେଯୁଶ୍ଚ ଗୃହ୍ଣୀଯୁରପି ତୋଯଦାନ୍ । ଗୃହ୍ଣୀଯୁରପି ମାତଙ୍ଗାନ୍ ମତ୍ତାନ୍ ପ୍ରଵ୍ରଜତୋ ଵନେ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁଥିଲେ, ମେଘକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବନରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ ।
ନର୍ଦମାନାଂଶ୍ଚ ନାଦେନ ପାତଯେଯୁର୍ଵିହଙ୍ଗମାନ୍ । ଈଦୃଶାନାଂ ପ୍ରସୂତାନି ହରୀଣାଂ କାମରୂପିଣାମ୍ ॥୧-୧୭-
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ ଧ୍ୱନିରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମାଟିକୁ ଫେଲାଇଦେଉଥିଲେ; ଏମିତି ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।
ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଯୂଥପାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତେ ପ୍ରଧାନେଷୁ ଯୂଥେଷୁ ହରୀଣାଂ ହରିଯୂଥପାଃ ॥୧-୧୭-
ସେହି ବେଳେ ଶତେ ଶତେ ହଜାର ହଜାର ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ ।