ଯାନି ମାଲ୍ଯାନି ଦେଵେଷୁ ଯାନି ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ । ପ୍ରଯାଗେ ତାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ତେଜସା ।। ୨.୯୧.
ଦେବତାମାନେ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ଯେଉଁ ମାଳା ଦେଖାଯାଏ, ସେଇ ମାଳାମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତପୋବଳରେ ପ୍ରୟାଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବିଲ୍ଵା ମାର୍ଦଙ୍ଗିକା ଆସନ୍ ଶମ୍ଯାଗ୍ରାହା ଵିଭୀତକା: । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାନର୍ତ୍ତକାଶ୍ଚାସନ୍ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ବିଲ୍ବ, ମାର୍ଦ୍ଦଙ୍ଗିକ, ଶମ୍ୟାଗ୍ରାହ, ବିଭୀତକ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତତ: ସରଲତାଲାଶ୍ଚ ତିଲକା ନକ୍ତମାଲକା: । ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ସମ୍ପେତୁ: କୁବ୍ଜା ଭୂତ୍ଵାଥ ଵାମନା: ।। ୨.୯୧.
ତାପରେ ସରଳ, ତାଳ, ତିଳକ ଓ ନକ୍ତମାଳ ଗଛମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଆସିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କୁଞ୍ଚିତ ଓ ଠିଆ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଶିଂଶୁପାମଲକୀଜମ୍ବ୍ଵୋ ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା: କାନନେଷୁ ତା: । ମାଲତୀ ମଲ୍ଲିକା ଜାତିର୍ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା: କାନନେ ଲତା: ।। ୨.୯୧.
ଶିଂଶୁପା, ଆମଳକୀ, ଜାମୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ, ମାଳତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଯାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ପ୍ରମଦାଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମେ ଽଵଦନ୍ । ସୁରା: ସୁରାପା: ପିବତ ପାଯସଂ ଚ ବୁଭୁକ୍ଷିତା: । ମାଂସାନି ଚ ସୁମେଧ୍ଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯନ୍ତାଂ ଯାଵଦିଚ୍ଛଥ ।। ୨.୯୧.
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେବତାମାନେ ରୂପବତୀ ମହିଳାର ଆକାର ଧରି, ମଧୁପାନ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯେଉଁମାନେ ଚାହାଁଛ, ପିଅ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଖାଅ।'
ଉଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସ୍ନାପଯନ୍ତି ସ୍ମ ନଦୀତୀରେଷୁ ଵଲ୍ଗୁଷୁ । ଅପ୍ଯେକମେକଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରମଦା: ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟ ଚ ।। ୨.୯୧.
ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟରେ, ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଜଣୀ ମହିଳା ଏକାଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନହାଇଁ ଓ ଅନୁଲେପନ କରୁଥିଲେ।
ସଂଵାହନ୍ତ୍ଯ: ସମାପେତୁର୍ନାର୍ଯୋ ରୁଚିରଲୋଚନା: । ପରିମୃଜ୍ଯ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପାଯଯନ୍ତି ଵରାଙ୍ଗନା: ।। ୨.୯୧.
ଆକର୍ଷକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଏକାଏକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମସାଜ୍ ଓ ପୋଛିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ।
ହଯାନ୍ ଗଜାନ୍ ଖରାନୁଷ୍ଟ୍ରାଂସ୍ତଥୈଵ ସୁରଭେ: ସୁତାନ୍ । ଅଭୋଜଯନ୍ ଵାହନପାସ୍ତେଷାଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଯଥାଵିଧି ।। ୨.୯୧.
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଉଠ ଓ ସୁରଭିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଯାନବାହନମାନେ ନିଜ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ପାଉଥିଲେ।
ଇକ୍ଷୂଂଶ୍ଚ ମଧୁଲାଜାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ଵାହନାନ୍ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରଯୋଧାନାଂ ଚୋଦଯନ୍ତୋ ମହାବଲା: ।। ୨.୯୧.
ଏମାନେ ଯାନବାହନମାନେକୁ ଇଖୁ ଓ ମଧୁମିଶ୍ରିତ ଧାନ୍ୟ ଖୁଆଉଥିଲେ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶୂରବୀରମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।
ନାଶ୍ଵବନ୍ଧୋ ଽଶ୍ଵମାଜାନାନ୍ନ ଗଜଂ କୁଞ୍ଜରଗ୍ରହ: । ମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତମୁଦିତା ନମୂ: ସା ତତ୍ର ସମ୍ବଭୌ ।। ୨.୯୧.
ଏଠାରେ କେହି ଘୋଡ଼ା ବାନ୍ଧୁନଥିଲେ, କେହି ହାତୀକୁ ଧରି ରଖୁନଥିଲେ; ମଦମସ୍ତ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଲୋକମାନେ କେହି ବନ୍ଦନା କରୁନଥିଲେ—ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତର୍ପିତା: ସର୍ଵକାମୈସ୍ତେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନରୂଷିତା: । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁକ୍ତା: ସୈନ୍ଯା ଵାଚମୁଦୈରଯନ୍ ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ସେନାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ।
ନୈଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ନ ଗମିଷ୍ଯାମ ଦଣ୍ଡକାନ୍ । କୁଶଲଂ ଭରତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରାମସ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥା ସୁଖମ୍ ।। ୨.୯୧.
'ଆମେ ଆଉ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବୁନାହିଁ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବୁନାହିଁ; ଭରତଙ୍କ ଭଲ ହେଉ, ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ରହୁନ୍ତୁ।'
ଇତି ପାଦାତଯୋଧାଶ୍ଚ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାରୋହ ବନ୍ଧକା: । ଅନାଥାସ୍ତଂ ଵିଧିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵାଚମେତାମୁଦୈରଯନ୍ ।। ୨.୯୧.
ଏପରି ଭାଗ୍ୟ ପାଇ, ପଦାତି, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଚାଳକ, ରଥୀ ଓ ସେବକମାନେ ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଵିନେଦୁସ୍ତେ ନରାସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶ: । ଭରତସ୍ଯାନୁଯାତାର: ସ୍ଵର୍ଗୋଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୨.୯୧.
ହଜାର-ହଜାର ପୁରୁଷ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, 'ଏହିଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଛି!' ବୋଲି କହି, ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ସ୍ମ ହସନ୍ତି ସ୍ମ ଗାଯନ୍ତି ସ୍ମ ଚ ସୈନିକା: । ସମନ୍ତାତ୍ ପରିଧାଵନ୍ତି ମାଲ୍ଯୋପେତା: ସହସ୍ରଶ: ।। ୨.୯୧.
ସେନାର ସେନାମାନେ ହସୁଥିଲେ, ନାଚୁଥିଲେ, ଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ମଣିଷ ମାଳା ପିନ୍ଧି ସବୁଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତଵତାଂ ତେଷାଂ ତଦନ୍ନମମୃତୋପମମ୍ । ଦିଵ୍ଯାନୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯାଂସ୍ତାନଭଵଦ୍ଭକ୍ଷଣେ ମତି: ।। ୨.୯୧.
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ସେହି ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କର ମନ ଆଉ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲା।
ପ୍ରେଷ୍ଯାଶ୍ଚେଷ୍ଟ୍ଯଶ୍ଚ ଵଧ୍ଵଶ୍ଚ ବଲସ୍ଥାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶ: । ବଭୂଵୁସ୍ऺତେ ଭୃଶଂ ଦୃପ୍ତା: ସର୍ଵେ ଚାହତଵାସସ: ।। ୨.୯୧.
ଦାସ-ଦାସୀ, ମହିଳାମାନେ ଏବଂ ସେନାରେ ଥିବା ହଜାର-ହଜାର ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
କୁଞ୍ଜରାଶ୍ଚ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଗୋଶ୍ଵାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣ: । ବଭୂଵୁ: ସୁଭୃତାସ୍ତତ୍ର ନାନ୍ଯୋ ହ୍ଯନ୍ଯମକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୨.୯୧.
ହାତୀ, ଉଠ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲେ; କାହାର କିଛି ଅଭାବ ନଥିଲା।
ନାଶୁକ୍ଲଵାସାସ୍ତତ୍ରାସୀତ୍ କ୍ଷୁଧିତୋ ମଲିନୋ ଽପି ଵା । ରଜସା ଧ୍ଵସ୍ତକେଶୋ ଵା ନର: କଶ୍ଚିଦଦୃଶ୍ଯତ ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ କେହି ମେଲା ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିନଥିଲେ, କିମ୍ବା କେହି ଭୁକ୍ତିଆ, ମେଲା କିମ୍ବା ଧୂଳିରେ ଚୁଲି ଖରାପ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ଦେଖାଯାଇନଥିଲେ।
ଆଜୈଶ୍ଚାପି ଚ ଵାରାହୈର୍ନିଷ୍ଠାନଵରସଞ୍ଚଯୈ: । ଫଲନିର୍ଯୂହସଂସିଦ୍ଧୈ: ସୂପୈର୍ଗନ୍ଧରସାନ୍ଵିତୈ: ।। ୨.୯୧.
ଏଠି ଛାଗ ଓ ବନଶୂକର ମାଂସର ଭଲ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ଫଳର ରସରୁ ବନା ମଧୁର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ସୂପ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ପୁଷ୍ପଧ୍ଵଜଵତୀ: ପୂର୍ଣା: ଶୁକ୍ଲସ୍ଯାନ୍ନସ୍ଯ ଚାଭିତ: । ଦଦୃଶୁର୍ଵିସ୍ମିତାସ୍ତତ୍ର ନରା ଲୌହୀ: ସହସ୍ରଶ: ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଲୋହାର ଭାଡ଼ା, ଫୁଲର ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ଧଳା ଚାଉଳର ଢେର ଭରିଥିବା, ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ଵନପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ କୂପା: ପାଯସକର୍ଦମା: । ତାଶ୍ଚ କାମଦୁଘା ଗାଵୋ ଦ୍ରୁମାଶ୍ଚାସନ୍ ମଧୁସ୍ରୁତ: ।। ୨.୯୧.
ବନ ପାଖରେ ଦୁଧ ଓ ଚାଉଳର ମିଶ୍ରଣରେ ଭରିଥିବା କୁଆଁ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଗାଈ ଓ ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଗଛ ଥିଲା।
ଵାପ୍ଯୋ ମୈରେଯପୂର୍ଣାଶ୍ଚ ମୃଷ୍ଟମାଂସଚଯୈର୍ଵୃତା: । ପ୍ରତପ୍ତପିଠରୈଶ୍ଚାପି ମାର୍ଗମାଯୂରକୌକ୍କୁଟୈ: ।। ୨.୯୧.
ମଦରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ଭଲ ଭାବେ ରାନ୍ଧା ମାଂସର ଢେର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାସ୍ତା ପାଖରେ ତାଜା ମୟୂର ଓ ବନମୁର୍ଗୀର ଖାଦ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ପାତ୍ରୀଣାଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ସ୍ଥାଲୀନାଂ ନିଯୁତାନି ଚ । ନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ ପାତ୍ରାଣି ଶାତକୁମ୍ଭମଯାନି ଚ ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଥାଳି, ଦଶ-ଦଶ ହଜାର ହାଣ୍ଡି ଓ କୋଟି-କୋଟି ସୁନାର ଭାଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ୍ଥାଲ୍ଯ: କୁମ୍ଭ୍ଯ: କରମ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଧିପୂର୍ଣା: ସୁସଂସ୍କୃତା: । ଯୌଵନସ୍ଥସ୍ଯ ଗୌରସ୍ଯ କପିତ୍ଥସ୍ଯ ସୁଗନ୍ଧିନ: ।। ୨.୯୧.
ଯୁବ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଗାଈ ଓ କପିଥ୍ଥ ଫଳର ଦହିରେ ଭରିଥିବା ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଥାଳି, ଘଡ଼ା ଓ ଡିଶ ଥିଲା।
ହ୍ରଦା: ପୂର୍ଣା ରସାଲସ୍ଯ ଦଘ୍ନ: ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଚାପରେ । ବଭୂଵୁ: ପାଯସସ୍ଯାନ୍ଯେ ଶର୍କରାଯାଶ୍ଚ ସଞ୍ଚଯା: ।। ୨.୯୧.
ମିଠା ଆମ୍ବର ରସରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ମୋଟା ଧଳା ଦୁଧରେ ଭରିଥିବା ଅନ୍ୟ ପୋଖରୀ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ପୋଖରୀରେ ଖିର ଓ ଚିନିର ଢେର ଥିଲା।
କଲ୍କାଂଶ୍ଚୂର୍ଣକଷାଯାଂଶ୍ଚ ସ୍ନାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦଦୃଶୁର୍ଭାଜନସ୍ଥାନି ତୀର୍ଥେଷୁ ସରିତାଂ ନରା: ।। ୨.୯୧.
ନଦୀ ପାରେ ମଣିଷମାନେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଔଷଧି ଲେପ, ଗୁଣ୍ଡ, କଢ଼ା ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାଡ଼ାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଶୁକ୍ଲାନଂଶୁମତଶ୍ଚାପି ଦନ୍ତଧାଵନସଞ୍ଚଯାନ୍ । ଶୁକ୍ଲାଂଶ୍ଚନ୍ଦନକଲ୍କାଂଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ଗେଷ୍ଵଵତିଷ୍ଠତ: ।। ୨.୯୧.
ନଦୀ ପାରେ ଧଳା ଓ ଚମକୁଥିବା ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କାଠିର ଢେର ଏବଂ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ଦର୍ପଣାନ୍ ପରିମୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ଵାସସାଂ ଚାପି ସଞ୍ଚଯାନ୍ । ପାଦୁକୋପାନହଶ୍ଚୈଵ ଯୁଗ୍ମାନି ଚ ସହସ୍ରଶ: ।। ୨.୯୧.
ପୋଲିଶ୍ କରାଯାଇଥିବା ଦର୍ପଣ, ବସ୍ତ୍ରର ଢେର, ହଜାର-ହଜାର ଦମ୍ପତି ଚପ୍ପଲ୍ ଓ ଜୁତା ରଖାଯାଇଥିଲା।
ଆଞ୍ଜନୀ: କଙ୍କତାନ୍ କୂର୍ଚାନ୍ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଧନୂଂଷି ଚ । ମର୍ମତ୍ରାଣାନି ଚିତ୍ରାଣି ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ ।। ୨.୯୧.
କାଜଳ ଦାବା, କଂଗା, କୁଞ୍ଚ, ଅସ୍ତ୍ର-ଧନୁ, ଶୋଭାଦାୟକ ବର୍ଜନୀ, ଶୋଇବା ଓ ବସିବା ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଥିଲା।