ତତ୍ର ରାଜାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯଜନଂ ଛତ୍ରମେଵ ଚ । ଭରତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭି: ସାର୍ଦ୍ଧମଭ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ ରାଜଵତ୍ ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ, ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦେବୀୟ ରାଜାସନ, ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍ଖା ଓ ଛତା ପାଖକୁ ରାଜାଙ୍କ ଭଳି ଗଲେ।
ଆସନଂ ପୂଜଯାମାସ ରାମାଯାଭିପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଵାଲଵ୍ଯଜନମାଦାଯ ନ୍ଯଷୀଦତ୍ ସଚିଵାସନେ ।। ୨.୯୧.
ସେ ଆସନକୁ ଆଦର କଲେ, ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାଲ ଭୂସା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯାନିଷେଦୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରିପୁରୋହିତା: । ତତ: ସେନାପତି: ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରଶାସ୍ତା ଚ ନିଷେଦତୁ: ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ବସିଲେ; ତା'ପରେ ସେନାପତି ଓ ପ୍ରଶାସକ ପଛରେ ବସିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତେନ ନଦ୍ଯ: ପାଯସକର୍ଦମା: । ଉପାତିଷ୍ଠନ୍ତ ଭରତଂ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ତା'ପରେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଚାଉଳପାୟସ ମାଟିର କୂଳ ଥିବା ନଦୀମାନେ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଗଲେ।
ତାସାମୁଭଯତ:କୂଲଂ ପାଣ୍ଡୁମୃତ୍ତିକଲେପନା: । ରମ୍ଯାଶ୍ଚାଵସଥା ଦିଵ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦଜା: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ ନଦୀମାନଙ୍କ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଧଳା ମାଟି ଲାଗିଥିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଦେବୀୟ ଗୃହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତେନୈଵ ଚ ମୁହୂର୍ତ୍ତେନ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା: । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରହିତା: ସ୍ତ୍ରିଯ: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ କ୍ଷଣରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ଦେବୀୟ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ବିଶି ଦୁଇ ହଜାର ଜଣ ଜଣେ ନାରୀ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତେନ ପ୍ରଵାଲେନ ଚ ଶୋଭିତା: । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା: କୁବେରପ୍ରହିତା: ସ୍ତ୍ରିଯ: ।। ୨.୯୧.
ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ, କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଏକୋଇଶି ହଜାର ଜଣୀ ମହିଳା ଏଠାରେ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଯାଭିର୍ଗୃହୀତପୁରୁଷ: ସୋନ୍ମାଦ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା ନନ୍ଦନାଦପ୍ସରୋଗଣା: ।। ୨.୯୧.
ଏହି ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଧରାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମନେ ହେଉଥିଲେ ଯେପରି ମତିହାରା ହୋଇଛନ୍ତି; ଏକୋଇଶି ହଜାର ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ନାରଦସ୍ତୁମ୍ବୁରୁର୍ଗୋପ: ପ୍ରଵରା: ସୂର୍ଯ୍ଯଵର୍ଚସ: । ଏତେ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜାନୋ ଭରତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଜଗୁ: ।। ୨.୯୧.
ନାରଦ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ଗୋପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାନ୍ଧର୍ବ ରାଜାମାନେ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ଅଲମ୍ବୁସା ମିଶ୍ରକେଶୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାଥ ଵାମନା । ଉପାନୃତ୍ଯଂସ୍ତୁ ଭରତ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ଅଲମ୍ବୁସା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକା ଓ ବାମନା ନାମକ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଯାନି ମାଲ୍ଯାନି ଦେଵେଷୁ ଯାନି ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ । ପ୍ରଯାଗେ ତାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ତେଜସା ।। ୨.୯୧.
ଦେବତାମାନେ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ଯେଉଁ ମାଳା ଦେଖାଯାଏ, ସେଇ ମାଳାମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତପୋବଳରେ ପ୍ରୟାଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବିଲ୍ଵା ମାର୍ଦଙ୍ଗିକା ଆସନ୍ ଶମ୍ଯାଗ୍ରାହା ଵିଭୀତକା: । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାନର୍ତ୍ତକାଶ୍ଚାସନ୍ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ବିଲ୍ବ, ମାର୍ଦ୍ଦଙ୍ଗିକ, ଶମ୍ୟାଗ୍ରାହ, ବିଭୀତକ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତତ: ସରଲତାଲାଶ୍ଚ ତିଲକା ନକ୍ତମାଲକା: । ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ସମ୍ପେତୁ: କୁବ୍ଜା ଭୂତ୍ଵାଥ ଵାମନା: ।। ୨.୯୧.
ତାପରେ ସରଳ, ତାଳ, ତିଳକ ଓ ନକ୍ତମାଳ ଗଛମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଆସିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କୁଞ୍ଚିତ ଓ ଠିଆ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଶିଂଶୁପାମଲକୀଜମ୍ବ୍ଵୋ ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା: କାନନେଷୁ ତା: । ମାଲତୀ ମଲ୍ଲିକା ଜାତିର୍ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା: କାନନେ ଲତା: ।। ୨.୯୧.
ଶିଂଶୁପା, ଆମଳକୀ, ଜାମୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ, ମାଳତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଯାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ପ୍ରମଦାଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମେ ଽଵଦନ୍ । ସୁରା: ସୁରାପା: ପିବତ ପାଯସଂ ଚ ବୁଭୁକ୍ଷିତା: । ମାଂସାନି ଚ ସୁମେଧ୍ଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯନ୍ତାଂ ଯାଵଦିଚ୍ଛଥ ।। ୨.୯୧.
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେବତାମାନେ ରୂପବତୀ ମହିଳାର ଆକାର ଧରି, ମଧୁପାନ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯେଉଁମାନେ ଚାହାଁଛ, ପିଅ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଖାଅ।'
ଉଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସ୍ନାପଯନ୍ତି ସ୍ମ ନଦୀତୀରେଷୁ ଵଲ୍ଗୁଷୁ । ଅପ୍ଯେକମେକଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରମଦା: ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟ ଚ ।। ୨.୯୧.
ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟରେ, ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଜଣୀ ମହିଳା ଏକାଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନହାଇଁ ଓ ଅନୁଲେପନ କରୁଥିଲେ।
ସଂଵାହନ୍ତ୍ଯ: ସମାପେତୁର୍ନାର୍ଯୋ ରୁଚିରଲୋଚନା: । ପରିମୃଜ୍ଯ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପାଯଯନ୍ତି ଵରାଙ୍ଗନା: ।। ୨.୯୧.
ଆକର୍ଷକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଏକାଏକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମସାଜ୍ ଓ ପୋଛିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ।
ହଯାନ୍ ଗଜାନ୍ ଖରାନୁଷ୍ଟ୍ରାଂସ୍ତଥୈଵ ସୁରଭେ: ସୁତାନ୍ । ଅଭୋଜଯନ୍ ଵାହନପାସ୍ତେଷାଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଯଥାଵିଧି ।। ୨.୯୧.
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଉଠ ଓ ସୁରଭିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଯାନବାହନମାନେ ନିଜ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ପାଉଥିଲେ।
ଇକ୍ଷୂଂଶ୍ଚ ମଧୁଲାଜାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ଵାହନାନ୍ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରଯୋଧାନାଂ ଚୋଦଯନ୍ତୋ ମହାବଲା: ।। ୨.୯୧.
ଏମାନେ ଯାନବାହନମାନେକୁ ଇଖୁ ଓ ମଧୁମିଶ୍ରିତ ଧାନ୍ୟ ଖୁଆଉଥିଲେ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶୂରବୀରମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।
ନାଶ୍ଵବନ୍ଧୋ ଽଶ୍ଵମାଜାନାନ୍ନ ଗଜଂ କୁଞ୍ଜରଗ୍ରହ: । ମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତମୁଦିତା ନମୂ: ସା ତତ୍ର ସମ୍ବଭୌ ।। ୨.୯୧.
ଏଠାରେ କେହି ଘୋଡ଼ା ବାନ୍ଧୁନଥିଲେ, କେହି ହାତୀକୁ ଧରି ରଖୁନଥିଲେ; ମଦମସ୍ତ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଲୋକମାନେ କେହି ବନ୍ଦନା କରୁନଥିଲେ—ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତର୍ପିତା: ସର୍ଵକାମୈସ୍ତେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନରୂଷିତା: । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁକ୍ତା: ସୈନ୍ଯା ଵାଚମୁଦୈରଯନ୍ ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ସେନାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ।
ନୈଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ନ ଗମିଷ୍ଯାମ ଦଣ୍ଡକାନ୍ । କୁଶଲଂ ଭରତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରାମସ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥା ସୁଖମ୍ ।। ୨.୯୧.
'ଆମେ ଆଉ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବୁନାହିଁ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବୁନାହିଁ; ଭରତଙ୍କ ଭଲ ହେଉ, ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ରହୁନ୍ତୁ।'
ଇତି ପାଦାତଯୋଧାଶ୍ଚ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାରୋହ ବନ୍ଧକା: । ଅନାଥାସ୍ତଂ ଵିଧିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵାଚମେତାମୁଦୈରଯନ୍ ।। ୨.୯୧.
ଏପରି ଭାଗ୍ୟ ପାଇ, ପଦାତି, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଚାଳକ, ରଥୀ ଓ ସେବକମାନେ ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଵିନେଦୁସ୍ତେ ନରାସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶ: । ଭରତସ୍ଯାନୁଯାତାର: ସ୍ଵର୍ଗୋଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୨.୯୧.
ହଜାର-ହଜାର ପୁରୁଷ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, 'ଏହିଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଛି!' ବୋଲି କହି, ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ନୃତ୍ଯନ୍ତି ସ୍ମ ହସନ୍ତି ସ୍ମ ଗାଯନ୍ତି ସ୍ମ ଚ ସୈନିକା: । ସମନ୍ତାତ୍ ପରିଧାଵନ୍ତି ମାଲ୍ଯୋପେତା: ସହସ୍ରଶ: ।। ୨.୯୧.
ସେନାର ସେନାମାନେ ହସୁଥିଲେ, ନାଚୁଥିଲେ, ଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ମଣିଷ ମାଳା ପିନ୍ଧି ସବୁଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତଵତାଂ ତେଷାଂ ତଦନ୍ନମମୃତୋପମମ୍ । ଦିଵ୍ଯାନୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯାଂସ୍ତାନଭଵଦ୍ଭକ୍ଷଣେ ମତି: ।। ୨.୯୧.
ସେମାନେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ସେହି ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କର ମନ ଆଉ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲା।
ପ୍ରେଷ୍ଯାଶ୍ଚେଷ୍ଟ୍ଯଶ୍ଚ ଵଧ୍ଵଶ୍ଚ ବଲସ୍ଥାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶ: । ବଭୂଵୁସ୍ऺତେ ଭୃଶଂ ଦୃପ୍ତା: ସର୍ଵେ ଚାହତଵାସସ: ।। ୨.୯୧.
ଦାସ-ଦାସୀ, ମହିଳାମାନେ ଏବଂ ସେନାରେ ଥିବା ହଜାର-ହଜାର ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
କୁଞ୍ଜରାଶ୍ଚ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଗୋଶ୍ଵାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣ: । ବଭୂଵୁ: ସୁଭୃତାସ୍ତତ୍ର ନାନ୍ଯୋ ହ୍ଯନ୍ଯମକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୨.୯୧.
ହାତୀ, ଉଠ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲେ; କାହାର କିଛି ଅଭାବ ନଥିଲା।
ନାଶୁକ୍ଲଵାସାସ୍ତତ୍ରାସୀତ୍ କ୍ଷୁଧିତୋ ମଲିନୋ ଽପି ଵା । ରଜସା ଧ୍ଵସ୍ତକେଶୋ ଵା ନର: କଶ୍ଚିଦଦୃଶ୍ଯତ ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ କେହି ମେଲା ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିନଥିଲେ, କିମ୍ବା କେହି ଭୁକ୍ତିଆ, ମେଲା କିମ୍ବା ଧୂଳିରେ ଚୁଲି ଖରାପ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ଦେଖାଯାଇନଥିଲେ।
ଆଜୈଶ୍ଚାପି ଚ ଵାରାହୈର୍ନିଷ୍ଠାନଵରସଞ୍ଚଯୈ: । ଫଲନିର୍ଯୂହସଂସିଦ୍ଧୈ: ସୂପୈର୍ଗନ୍ଧରସାନ୍ଵିତୈ: ।। ୨.୯୧.
ଏଠି ଛାଗ ଓ ବନଶୂକର ମାଂସର ଭଲ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ଫଳର ରସରୁ ବନା ମଧୁର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ସୂପ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।