ଘୃତାଚୀମଥ ଵିଶ୍ଵାଚୀଂ ମିଶ୍ରକେଶୀମଲମ୍ବୁସାମ୍ । ନାଗଦନ୍ତାଂ ଚ ହେମାଂ ଚ ହିମାମଦ୍ରିକୃତସ୍ଥଲାମ୍ ।। ୨.୯୧.
ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଅଲମ୍ବୁସା, ନାଗଦନ୍ତା, ହେମା, ହିମା—ଏମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ।
ଶକ୍ରଂ ଯାଶ୍ଚୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତ: । ସର୍ଵାସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଣା ସାର୍ଦ୍ଧମାହ୍ଵଯେ ସପରିଚ୍ଛଦା: ।। ୨.୯୧.
ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଏଠି ଆସନ୍ତୁ ।
ଵନଂ କୁରୁଷୁ ଯଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଵାସୋଭୂଷଣପତ୍ऺତ୍ରଵତ୍ । ଦିଵ୍ଯନାରୀଫଲଂ ଶଶ୍ଵତ୍ତତ୍କୌବେରମିହୈତୁ ଚ ।। ୨.୯୧.
କୁରୁ ଦେଶର ଦିବ୍ୟ ବନ, ଯେଉଁଠି ପୋଷାକ, ଗହନା ଓ ପତ୍ର ଅଛି, ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ଅମର ଦିବ୍ୟ ଫଳ ଏଠି ଥାଉ ।
ଇହ ମେ ଭଗଵାନ୍ ସୋମୋ ଵିଧତ୍ତାମନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ । ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଚ ଚୋଷ୍ଯଂ ଚ ଲେହ୍ଯଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ବହୁ ।। ୨.୯୧.
ଏଠି ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ସୋମଦେବତା ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ, ଖାଇବା, ଚୁଷିବା ଓ ଚାଟିବା ପାଇଁ ବେଶି ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ପାଦପପ୍ରଚ୍ଯୁତାନି ଚ । ସୁରାଦୀନି ଚ ପେଯାନି ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।। ୨.୯୧.
ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପମାଳା, ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ମାଳା, ଦେବମଦ ଭଳି ପାନୀୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଏଠି ଥାଉ ।
ଏଵଂ ସମାଧିନା ଯୁକ୍ତସ୍ତେଜସା ଽପ୍ରତିମେନ ଚ । ଶୀକ୍ଷାସ୍ଵରସମାଯୁକ୍ତଂ ତପସା ଚାବ୍ରଵୀନ୍ମୁନି: ।। ୨.୯୧.
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ ଓ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀତା ସହିତ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରୁତିର ଦକ୍ଷତା ନେଇ, ମୁନି ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ କହିଲେ ।
ମନସା ଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖସ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲେ: । ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତାନି ସର୍ଵାଣି ଦୈଵତାନି ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ।। ୨.୯୧.
ସେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକ ଏକ କରି ଆସିଗଲେ ।
ମଲଯଂ ଦର୍ଦୁରଂ ଚୈଵ ତତ: ସ୍ଵେଦନୁଦଽ ଽନିଲ: । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵଵୌ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ସୁପ୍ରିଯାତ୍ମା ସୁଖ: ଶିଵ: ।। ୨.୯୧.
ତାପରେ ଘମ ହଟାଉଥିବା ସୁମଧୁର ପବନ ମଲୟ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ପାହାଡ଼କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବରେ ବହିଲା ।
ତତୋଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଘନା ଦିଵ୍ଯା: କୁସୁମଵୃଷ୍ଟଯ: । ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷଶ୍ଚ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ।। ୨.୯୧.
ତାହାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମେଘ ଆସିଗଲା ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଦେବୀୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା।
ପ୍ରଵଵୁଶ୍ଚୋତ୍ତମା ଵାତାନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣା: । ପ୍ରଜଗୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଵୀଣା: ପ୍ରମୁମୁଚୁ: ସ୍ଵରାନ୍ ।। ୨.୯୧.
ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବନ ବହିଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ ଏବଂ ବୀଣା ବଜାଇ ମଧୁର ସ୍ୱର ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ଶବ୍ଦୋ ଦ୍ଯାଂ ଚ ଭୂମିଂ ଚ ପ୍ରାଣିନାଂ ଶ୍ରଵଣାନି ଚ । ଵିଵେଶୋऺଚ୍ଚାରିତ: ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣ: ସମୋ ଲଯଗୁଣାନ୍ଵିତ: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ ସ୍ୱର ଆକାଶ, ଭୂମି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେହି ଧ୍ୱନି ସ୍ପଷ୍ଟ, କୋମଳ ଏବଂ ସମତାର ସହିତ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ନୁପରତେ ଶବ୍ଦେ ଦିଵ୍ଯେ ଶ୍ରୋତୃ(ତ୍ର)ସୁଖେ ନୃଣାମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଭାରତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵିଧାନଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣ: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ ଦେବୀୟ ଧ୍ୱନି, ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ, ଭରତ ଦେଖିଲେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା।
ବଭୂଵ ହି ସମା ଭୂମି: ସମନ୍ତାତ୍ପଞ୍ଚଯୋଜନା । ଶାଦ୍ଵଲୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛନ୍ନା ନୀଲଵୈଡୂର୍ଯ୍ଯସନ୍ନିଭୈ: ।। ୨.୯୧.
ଚାରିପଟେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ସମତଳ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ନୀଳ ବୈଡୂର୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନେକ ସବୁଜ ଘାସରେ ଢାକି ରହିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ବିଲ୍ଵା: କପିତ୍ଥାଶ୍ଚ ପନସା ବୀଜପୂରକା: । ଆମଲକ୍ଯୋ ବଭୂଵୁଶ୍ଚ ଚୂତାଶ୍ଚ ଫଲଭୂଷଣା: ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ ବେଲ, କବିଥ, ପନସ, ବିଜ ଭରା ଫଳ, ଆଉ ଆମଳକୀ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଆମ୍ବ ଗଛ ଦେଖାଯାଇଲା।
ଉତ୍ତରେଭ୍ଯ: କୁରୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯୋପଭୋଗଵତ୍ । ଆଜଗାମ ନଦୀ ଦିଵ୍ଯା ତୀଜୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତା ।। ୨.୯୧.
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶରୁ ଦେବୀୟ ଆନନ୍ଦ ମୟ ଜଙ୍ଗଲ ଆସିଗଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଘିରିଥିବା ଦେବୀୟ ନଦୀ ବହିଲା।
ଚତୁ:ଶାଲାନି ଶୁଭ୍ରାଣି ଶାଲାଶ୍ଚ ଗଜଵାଜିନାମ୍ । ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧାସ୍ତୋରଣାନି ଶୁଭାନି ଚ ।। ୨.୯୧.
ଚାରିଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଅଲଗା ଶାଳା ଦେଖାଗଲା; ଅନେକ ରାଜମହଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ଗୃହ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ତୋରଣ ଥିଲା।
ସିତମେଘନିଭଂ ଚାପି ରାଜଵେଶ୍ମସୁ ତୋରଣମ୍ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯକୃତାକାରଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧସମୁକ୍ଷିତମ୍ ।। ୨.୯୧.
ରାଜମହଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ତୋରଣ ଥିଲା, ଯାହା ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦେବୀୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା।
ଚତୁରଶ୍ରମସମ୍ବାଧଂ ଶଯନାସନଯାନଵତ୍ । ଦିଵ୍ଯୈ: ସର୍ଵରସୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଭୋଜନଵସ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଉପକଲ୍ପିତସର୍ଵାନ୍ନଂ ଧୌତନିର୍ମଲଭାଜନମ୍ ।। ୨.୯୧.
ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଣ୍ଡପ, ଯେଉଁଠାରେ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ ଓ ଯାନ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦେବୀୟ ରସ, ଦେବୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପରିସ୍କାର ଓ ଚକଚକିଆ ବାତ୍ରା ଥିଲା।
କ୍ଲୃପ୍ତସର୍ଵାସନଂ ଶ୍ରୀମତ୍ ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣଶଯନୋତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବାହୁରନୁଜ୍ଞାତୋ ମହର୍ଷିଣା । ଵେଶ୍ମ ତଦ୍ରତ୍ନସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଭରତ: କେକଯୀସୁତ: ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ଆସନ ଠିକ୍ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟା ପିଛି ଥିଲା; ମହାବାହୁ ଭରତ, କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁଅ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ତଂ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରିଣ: ସପୁରୋହିତା: । ବଭୂଵୁଶ୍ଚ ମୁଦା ଯୁକ୍ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଵେଶ୍ମସଂଵିଧିମ୍ ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ମହଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।
ତତ୍ର ରାଜାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯଜନଂ ଛତ୍ରମେଵ ଚ । ଭରତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭି: ସାର୍ଦ୍ଧମଭ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ ରାଜଵତ୍ ।। ୨.୯୧.
ସେଠାରେ, ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦେବୀୟ ରାଜାସନ, ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍ଖା ଓ ଛତା ପାଖକୁ ରାଜାଙ୍କ ଭଳି ଗଲେ।
ଆସନଂ ପୂଜଯାମାସ ରାମାଯାଭିପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ଵାଲଵ୍ଯଜନମାଦାଯ ନ୍ଯଷୀଦତ୍ ସଚିଵାସନେ ।। ୨.୯୧.
ସେ ଆସନକୁ ଆଦର କଲେ, ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାଲ ଭୂସା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯାନିଷେଦୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରିପୁରୋହିତା: । ତତ: ସେନାପତି: ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରଶାସ୍ତା ଚ ନିଷେଦତୁ: ।। ୨.୯୧.
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ବସିଲେ; ତା'ପରେ ସେନାପତି ଓ ପ୍ରଶାସକ ପଛରେ ବସିଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତେନ ନଦ୍ଯ: ପାଯସକର୍ଦମା: । ଉପାତିଷ୍ଠନ୍ତ ଭରତଂ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ତା'ପରେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଚାଉଳପାୟସ ମାଟିର କୂଳ ଥିବା ନଦୀମାନେ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଗଲେ।
ତାସାମୁଭଯତ:କୂଲଂ ପାଣ୍ଡୁମୃତ୍ତିକଲେପନା: । ରମ୍ଯାଶ୍ଚାଵସଥା ଦିଵ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦଜା: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ ନଦୀମାନଙ୍କ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଧଳା ମାଟି ଲାଗିଥିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଦେବୀୟ ଗୃହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତେନୈଵ ଚ ମୁହୂର୍ତ୍ତେନ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା: । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରହିତା: ସ୍ତ୍ରିଯ: ।। ୨.୯୧.
ସେଇ କ୍ଷଣରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ଦେବୀୟ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ବିଶି ଦୁଇ ହଜାର ଜଣ ଜଣେ ନାରୀ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତେନ ପ୍ରଵାଲେନ ଚ ଶୋଭିତା: । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା: କୁବେରପ୍ରହିତା: ସ୍ତ୍ରିଯ: ।। ୨.୯୧.
ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ, କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଏକୋଇଶି ହଜାର ଜଣୀ ମହିଳା ଏଠାରେ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଯାଭିର୍ଗୃହୀତପୁରୁଷ: ସୋନ୍ମାଦ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ଆଗୁର୍ଵିଂଶତିସାହସ୍ରା ନନ୍ଦନାଦପ୍ସରୋଗଣା: ।। ୨.୯୧.
ଏହି ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଧରାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମନେ ହେଉଥିଲେ ଯେପରି ମତିହାରା ହୋଇଛନ୍ତି; ଏକୋଇଶି ହଜାର ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ନାରଦସ୍ତୁମ୍ବୁରୁର୍ଗୋପ: ପ୍ରଵରା: ସୂର୍ଯ୍ଯଵର୍ଚସ: । ଏତେ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜାନୋ ଭରତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଜଗୁ: ।। ୨.୯୧.
ନାରଦ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ଗୋପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାନ୍ଧର୍ବ ରାଜାମାନେ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ଅଲମ୍ବୁସା ମିଶ୍ରକେଶୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାଥ ଵାମନା । ଉପାନୃତ୍ଯଂସ୍ତୁ ଭରତ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୨.୯୧.
ଅଲମ୍ବୁସା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକା ଓ ବାମନା ନାମକ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ।