ନ ବଭ୍ରାଜ ରଜୋ ଧ୍ଵସ୍ତା ତାରା ଇଵ ଗଗନ ଚ୍ଯୁତା । ନୃପେ ଶାନ୍ତଗୁଣେ ଜାତେ କୌସଲ୍ଯାମ୍ ପତିତାମ୍ ଭୁଵି ॥୨-୬୫-
ଧୂଳିରେ ଢାକାଯାଇ, ତାରା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା ପରି, ସେ ଅପ୍ରଭାଶାଳି ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ଆପଶ୍ଯମ୍ସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ହତାମ୍ ନାଗଵଧୂମିଵ । ତତଃ ସର୍ଵା ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କୈକେଯୀପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥୨-୬୫-
ମୁଁ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ହାତୀଣୀ ପରି ଦେଖିଲି; ତାପରେ କୈକୟୀ ଆଦି ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ରାନୀମାନେ—
ରୁଦନ୍ତ୍ଯଃ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତା ନିପେତୁର୍ଗତଚେତନାଃ । ତାଭିଃ ସ ବଲଵାନ୍ନାଦଃ କ୍ରୋଶନ୍ତୀଭିରନୁଦ୍ରୁତଃ ॥୨-୬୫-
ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ଶୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ସେମାନଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନରୁ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ଯେନ ସ୍ଫୀତୀକୃତୋ ଭୂଯସ୍ତଦ୍ଗୃହମ୍ ସମନାଦଯତ୍ । ତତ୍ ସମୁତ୍ତ୍ରସ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ପର୍ଯୁତ୍ସୁକ ଜନ ଆକୁଲମ୍ ॥୨-୬୫-
ଯେ ଶବ୍ଦ ଏହି ଗୃହକୁ ପୂର୍ବରୁ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଦେଇଥିଲା, ସେହି ଶବ୍ଦ ଏବେ ସମଗ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଭୟ, ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଦେଲା।
ସର୍ଵତଃ ତୁମୁଲ ଆକ୍ରନ୍ଦମ୍ ପରିତାପ ଆର୍ତ ବାନ୍ଧଵମ୍ । ସଦ୍ଯୋ ନିପତିତ ଆନନ୍ଦମ୍ ଦୀନ ଵିକ୍ଲଵ ଦର୍ଶନମ୍ ॥୨-୬୫-
ଚାରିପଟେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଆନନ୍ଦ ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ ଦୟାଜନକ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ନର ଦେଵସ୍ଯ ସଦ୍ମ ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ତମ୍ ଈଯୁଷଃ । ଅତୀତମ୍ ଆଜ୍ଞାଯ ତୁ ପାର୍ଥିଵ ଋଷଭମ୍ । ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ସମ୍ପରିଵାର୍ଯ ପତ୍ନଯଃ । ଭୃଶମ୍ ରୁଦନ୍ତ୍ଯଃ କରୁଣମ୍ ସୁଦୁହ୍ଖିତାଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବାହୂ ଵ୍ଯଲପନ୍ନ୍ ଅନାଥଵତ୍ ॥୨-୬୫-
ଯେ ରାଜା ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ସେ ନରଦେବଙ୍କର ରାଜମହଳ ଏପରି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯଶସ୍ବୀ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଘେରି ରଖି, ଦୁଃଖରେ ଭରି ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସେମାନେ ଅନାଥ ଭଳି ବିଳାପ କରୁଥିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଅଷଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଇଵ ସମ୍ଶାନ୍ତମ୍ ଅମ୍ବୁ ହୀନମ୍ ଇଵ ଅର୍ଣଵମ୍ । ହତପ୍ରଭମ୍ ଇଵ ଆଦିତ୍ଯମ୍ ସ୍ଵର୍ଗଥମ୍ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୂମିପମ୍ ॥୨-୬୬-
ଯେଉଁ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲା — ନିମାନ୍ତି ଅଗ୍ନି ଭଳି ନିଶ୍ଶକ୍ତ, ପାଣି ନଥିବା ସାଗର ଭଳି ଶୂନ୍ୟ, ଆଲୋକ ହୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଅନ୍ଧାର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
କୌସଲ୍ଯା ବାଷ୍ପ ପୂର୍ଣ ଅକ୍ଷୀ ଵିଵିଧମ୍ ଶୋକ କର୍ଶିତା । ଉପଗୃହ୍ଯ ଶିରଃ ରାଜ୍ଞଃ କୈକେଯୀମ୍ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ॥୨-୬୬-
କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ଶୋକାକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଲିଂଗନ କରି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସକାମା ଭଵ କୈକେଯି ଭୁନ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅକଣ୍ଟକମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନମ୍ ଏକ ଅଗ୍ରା ନୃଶମ୍ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚାରିଣି ॥୨-୬୬-
ହେ କୈକେୟୀ, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହ, ଅବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର। ତୁମେ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିଷ୍ଠୁର କାମ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲା।
ଵିହାଯ ମାମ୍ ଗତଃ ରାମଃ ଭର୍ତା ଚ ସ୍ଵର୍ ଗତଃ ମମ । ଵିପଥେ ସାର୍ଥ ହୀନା ଇଵ ନ ଅହମ୍ ଜୀଵିତୁମ୍ ଉତ୍ସହେ ॥୨-୬୬-
ରାମ ମୋତେ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଏଉଁ ଜଣେ ମହିଳା ଭଳି, ଯାହା ସାଥି ହରାଇ ଅଞ୍ଚଳ ପଥରେ ପଡିଥାଏ, ମୁଁ ଏବେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେନି।
ଭର୍ତାରମ୍ ତମ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କା ସ୍ତ୍ରୀ ଦୈଵତମ୍ ଆତ୍ମନଃ । ଇଚ୍ଚେଜ୍ ଜୀଵିତୁମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର କୈକେଯ୍ଯାଃ ତ୍ଯକ୍ତ ଧର୍ମଣଃ ॥୨-୬୬-
ଏପରି ଜଣେ ମହିଳା, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ — ନିଜ ଦେବତାକୁ ଛାଡିଦେଇଛି, ସେ କେବଳ କୈକେୟୀ ଭଳି ଧର୍ମ ଛାଡିଦେଇଥିବା ନାରୀ ବ୍ୟତୀତ, ଆଉ କେହି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବେ?
ନ ଲୁବ୍ଧୋ ବୁଧ୍ଯତେ ଦୋଷାନ୍ କିମ୍ ପାକମ୍ ଇଵ ଭକ୍ଷଯନ୍ । କୁବ୍ଜା ନିମିତ୍ତମ୍ କୈକେଯ୍ଯା ରାଘଵାଣାନ୍ କୁଲମ୍ ହତମ୍ ॥୨-୬୬-
ଲୋଭୀ ଲୋକ ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖିପାରେନି, ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ ଖାଇ ତାହାର କ୍ଷତି ଅନୁଭବ କରେନି; କୁବ୍ଜା ଦାସୀର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବରେ, କୈକେୟୀ ରାଘବବଂଶକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଅନିଯୋଗେ ନିଯୁକ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ରାମମ୍ ଵିଵାସିତମ୍ । ସଭାର୍ଯମ୍ ଜନକଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପତିତପ୍ସ୍ଯତି ଅହମ୍ ଯଥା ॥୨-୬୬-
ରାଜାଙ୍କୁ ଅନିଚ୍ଛାରେ ବାଧ୍ୟ କରି, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି କଥା ଯେତେବେଳେ ଜନକ ଶୁଣିବେ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭଳି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯିବେ।
ସ ମାମନାଥାମ୍ ଵିଧଵାମ୍ ନାଦ୍ଯ ଜାନାତି ଧାର୍ମିକଃ । ରାମଃ କମଲ ପତ୍ର ଅକ୍ଷୋ ଜୀଵ ନାଶମ୍ ଇତଃ ଗତଃ ॥୨-୬୬-
ଏବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ରାମ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ, ଅନାଥ ଓ ବିଧବା ହୋଇଥିବାକୁ ଜାଣିପାରିବେନି।
ଵିଦେହ ରାଜସ୍ଯ ସୁତା ତହା ସୀତା ତପସ୍ଵିନୀ । ଦୁହ୍ଖସ୍ଯ ଅନୁଚିତା ଦୁହ୍ଖମ୍ ଵନେ ପର୍ଯୁଦ୍ଵିଜିଷ୍ଯତି ॥୨-୬୬-
ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ତାହା ସୀତା, ତାପସୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଅନଭ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ, ଅବଶ୍ୟ ଅଟବୀରେ ଦୁଃଖରେ ଭୟଭୀତ ହେବେ।
ନଦତାମ୍ ଭୀମ ଘୋଷାଣାମ୍ ନିଶାସୁ ମୃଗ ପକ୍ଷିଣାମ୍ । ନିଶମ୍ଯ ନୂନମ୍ ସମ୍ସ୍ତ୍ରସ୍ତା ରାଘଵମ୍ ସମ୍ଶ୍ରଯିଷ୍ଯତି ॥୨-୬୬-
ରାତିରେ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିବା ସୁଣି, ସୀତା ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଭୀତ ହେବେ ଓ ରାଘବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ।
ଵୃଦ୍ଧଃ ଚୈଵ ଅଲ୍ପ ପୁତ୍ରଃ ଚ ଵୈଦେହୀମ୍ ଅନିଚିନ୍ତଯନ୍ । ସୋ ଅପି ଶୋକ ସମାଵିଷ୍ଟଃ ନନୁ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍ ॥୨-୬୬-
ବୟସ୍କ ଓ କମ୍ ସନ୍ତାନ ଥିବା ଜନକ, ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦେହୀଙ୍କୁ ଭାବି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବେ।
ସାହମଦ୍ଯୈଵ ଦିଷ୍ଟାନ୍ତମ୍ ଗମିଷ୍ଯାମି ପତିଵ୍ରତା । ଇଦମ୍ ଶରୀରମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ହୁତାଶନମ୍ ॥୨-୬୬-
ମୁଁ ଏହି ଦିନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିବି, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଏହି ଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ତାମ୍ ତତଃ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵିଲପନ୍ତୀମ୍ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ । ଵ୍ଯପନିନ୍ଯୁଃ ସୁଦୁହ୍ଖ ଆର୍ତାମ୍ କୌସଲ୍ଯାମ୍ ଵ୍ଯାଵହାରିକାଃ ॥୨-୬୬-
ତାପସୀ କୌଶଳ୍ୟା ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଘରର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଶାନ୍ତ କରିଲେ।
ତୈଲ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାମ୍ ଅଥ ଅମାତ୍ଯାଃ ସମ୍ଵେଶ୍ଯ ଜଗତୀ ପତିମ୍ । ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାଣି ଅଥ ଆଦିଷ୍ଟାଃ ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମାଣି ଅନନ୍ତରମ୍ ॥୨-୬୬-
ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ତେଲ ଭରା ପାତ୍ରରେ ରଖି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନ ତୁ ସମ୍କଲନମ୍ ରାଜ୍ଞୋ ଵିନା ପୁତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞାଃ କର୍ତୁମ୍ ଈଷୁସ୍ ତେ ତତଃ ରକ୍ଷନ୍ତି ଭୂମିପମ୍ ॥୨-୬୬-
କିନ୍ତୁ ପୁଅ ବିନା, ଜଣେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଚାହିଲେନି; ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୂମିପତିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ରହିଲେ।
ତୈଲ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାମ୍ ତୁ ସଚିଵୈଃ ଶାଯିତମ୍ ତମ୍ ନର ଅଧିପମ୍ । ହା ମୃତଃ ଅଯମ୍ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ତାଃ ପର୍ଯଦେଵଯନ୍ ॥୨-୬୬-
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ତେଲ ଦେଇ ଡ୍ରୋଣୀରେ ଶୋଇ ରଖିଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ମହଳର ଜନନୀମାନେ, 'ହା, ରାଜା ମୃତ' ବୋଲି ଜାଣି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ବିଲାପ କରିଲେ।
ବାହୂନ୍ ଉଦ୍ଯମ୍ଯ କୃପଣା ନେତ୍ର ପ୍ରସ୍ରଵଣୈଃ ମୁଖୈଃ । ରୁଦନ୍ତ୍ଯଃ ଶୋକ ସମ୍ତପ୍ତାଃ କୃପଣମ୍ ପର୍ଯଦେଵଯନ୍ ॥୨-୬୬-
ସେମାନେ ଦୟାରେ ହାତ ଉଠାଇ, ଚକୁରୁ ଲୁହ ଝରାଉଥିବା ମୁହଁରେ, ଦୁଃଖରେ ଜରି, ବିନାପ୍ରାଣ ଭାବେ ବିଲାପ କରି କାନ୍ଦିଲେ।
ହା ମହାରାଜ ରାମେଣ ସତତମ୍ ପ୍ରିଯଵାଦିନା । ଵିହୀନାଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧେନ କିମର୍ଥମ୍ ଵିଜହାସି ନଃ ॥୨-୬୬-
ହା ମହାରାଜ! ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ହରାଇଛୁ, ଯିଏ ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ?
କୈକେଯ୍ଯା ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଯା ରାଘଵେଣ ଵିଯୋଜିତାଃ । କଥମ୍ ପତିଘ୍ନ୍ଯା ଵତ୍ସ୍ଯାମଃ ସମୀପେ ଵିଧଵା ଵଯମ୍ ॥୨-୬୬-
କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ରାଘବଙ୍କୁ ହରାଇ, ଆମେ ବିଧବାମାନେ କିପରି ପତିଘାତିଣୀ ନିକଟରେ ରହିବୁ?
ସ ହି ନାଥଃ ସଦାସ୍ମାକମ୍ ତଵ ଚ ପ୍ରଭୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ଵନମ୍ ରାମୋ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିହାଯ ନୃପତିଶ୍ରିଯମ୍ ॥୨-୬୬-
ସେ ସଦା ଆମର ଓ ଆପଣଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ; ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ରାଜା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତ୍ଵଯା ତେନ ଚ ଵୀରେଣ ଵିନା ଵ୍ଯସନମୋହିତାଃ । କଥମ୍ ଵଯମ୍ ନିଵତ୍ସ୍ଯାମଃ କୈକେଯ୍ଯା ଚ ଵିଦୂଷିତାଃ ॥୨-୬୬-
ଆପଣ ଓ ସେ ଶୂରବୀର ଛାଡି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା; କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଅପମାନିତ, ଆମେ କିପରି ଏଠାରେ ରହିପାରିବୁ?
ଯଯା ତୁ ରାଜା ରାମଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ । ସୀତଯା ସହ ସମ୍ତ୍ଯ୍କ୍ତାଃ ସା କମନ୍ଯମ୍ ନ ହାସ୍ଯତି ॥୨-୬୬-
ଯେଉଁ ଜଣେ ରାଜା, ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସେ ଆଉ କିଏକୁ ଛାଡିବେ ନାହିଁ?
ତା ବାଷ୍ପେଣ ଚ ସମ୍ଵୀତାଃ ଶୋକେନ ଵିପୁଲେନ ଚ । ଵ୍ଯଵେଷ୍ଟନ୍ତ ନିରାନନ୍ଦା ରାଘଵସ୍ଯ ଵରସ୍ତ୍ରୀଯଃ ॥୨-୬୬-
ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଲୁହରେ ବିଡ଼ିତ, ରାଘବଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ସୁଖ ହୀନ ହୋଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିଗଲେ।