ତାଃ ସ୍ତ୍ରୀଯଃ ସ୍ଵପ୍ନଶୀଲଜ୍ଞାସ୍ଚେଷ୍ଟାସମ୍ଚଲନାଦିଷୁ । ତା ଵେପଥୁ ପରୀତାଃ ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଣେଷୁ ଶନ୍କିତାଃ ॥୨-୬୫-
ସେମାନେ ନିଦ୍ରା ଓ ଚଳନ ଆଦିରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇ ଆଶଙ୍କିତ ହେଲେ।
ପ୍ରତିସ୍ରୋତଃ ତୃଣ ଅଗ୍ରାଣାମ୍ ସଦୃଶମ୍ ସମ୍ଚକମ୍ପିରେ । ଅଥ ସମ୍ଵେପମନାନାମ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍ ॥୨-୬୫-
ନଦୀ ପାରରେ ଘାସ ଶିରା ଯେପରି ଝୁମିଝୁମି କମ୍ପିଥାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କମ୍ପିତ ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଯତ୍ ତତ୍ ଆଶନ୍କିତମ୍ ପାପମ୍ ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞେ ଵିନିଶ୍ଚଯଃ । କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ ପୁତ୍ରଶୋକପରାଜିତେ ॥୨-୬୫-
ଯେ ଅପଶକୁନ ଭୟ କରୁଥିଲେ, ଏବେ ସେହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା; କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରା, ପୁଅ ଶୋକରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରସୁପ୍ତେ ନ ପ୍ରବୁଧ୍ଯେତେ ଯଥା କାଲସମନ୍ଵିତେ । ନିଷ୍ପ୍ରଭା ଚ ଵିଵର୍ଣା ଚ ସନ୍ନା ଶୋକେନ ସନ୍ନତା ॥୨-୬୫-
ସେମାନେ ଶୁଅଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୟରେ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଫିକା ଓ ଦୁଃଖରେ ମୁକୁର୍ଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।
ନ ଵ୍ଯରାଜତ କୌସଲ୍ଯା ତାରେଵ ତିମିରାଵୃତା । କୌସଲ୍ଯାନନ୍ତରମ୍ ରାଜ୍ଞଃ ସୁମିତ୍ରା ତଦନ୍ତନରମ୍ ॥୨-୬୫-
କୌଶଲ୍ୟା ଏମିତି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ତାରା ପରି ଅପ୍ରଭାଶାଳି ହୋଇଯାଇଥିଲେ; କୌଶଲ୍ୟା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରାନୀ ସୁମିତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନ ସ୍ମ ଵିଭ୍ରାଜତେ ଦେଵୀ ଶୋକାଶ୍ରୁଲୁଲିତାନନା । ତେ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ସୁପ୍ତେ ଶୁଭେ ଦେଵ୍ଯୌ ଚ ତମ୍ ନୃପମ୍ ॥୨-୬୫-
ରାନୀ, ଦୁଃଖର ଅଶ୍ରୁରେ ମୁହଁ ଭିଜାଇ, ଆଉ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ରାଜା ଓ ସେଇ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ରାନୀଙ୍କୁ ଏମିତି ଶୁଅଥିବା ଦେଖି—
ସୁପ୍ତମେ ଵୋଦ୍ଗତପ୍ରାଣମନ୍ତଃ ପୁରମନ୍ଯତ । ତତଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ ଦୀନାଃ ସସ୍ଵରମ୍ ତା ଵର ଅନ୍ଗନାଃ ॥୨-୬୫-
ରାଜା ଅଚେତନ ଭାବେ ଶୁଅଥିବାରୁ ଅନ୍ତଃପୁର ଅନ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ, ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
କରେଣଵୈଵ ଅରଣ୍ଯେ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଚ୍ଯୁତ ଯୂଥପାଃ । ତାସାମ୍ ଆକ୍ରନ୍ଦ ଶବ୍ଦେନ ସହସା ଉଦ୍ଗତ ଚେତନେ ॥୨-୬୫-
ଅରଣ୍ୟରେ ନାୟକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଯେପରି କାନ୍ଦନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ଅଚାନକ ସଚେତନ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ।
କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରାଚ ତ୍ଯକ୍ତ ନିଦ୍ରେ ବଭୂଵତୁଃ । କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍ ॥୨-୬୫-
କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରା ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି ଉଠିଲେ; ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ଛୁଇଁ, ସେମାନେ—
ହା ନାଥ ଇତି ପରିକ୍ରୁଶ୍ଯ ପେତତୁର୍ ଧରଣୀ ତଲେ । ସା କୋସଲ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁହିତା ଵେଷ୍ଟମାନା ମହୀ ତଲେ ॥୨-୬୫-
‘ହା ନାଥ!’ ବୋଲି କାନ୍ଦି, ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ; କୋଶଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିଗଡ଼ି ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ।
ନ ବଭ୍ରାଜ ରଜୋ ଧ୍ଵସ୍ତା ତାରା ଇଵ ଗଗନ ଚ୍ଯୁତା । ନୃପେ ଶାନ୍ତଗୁଣେ ଜାତେ କୌସଲ୍ଯାମ୍ ପତିତାମ୍ ଭୁଵି ॥୨-୬୫-
ଧୂଳିରେ ଢାକାଯାଇ, ତାରା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା ପରି, ସେ ଅପ୍ରଭାଶାଳି ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ଆପଶ୍ଯମ୍ସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ହତାମ୍ ନାଗଵଧୂମିଵ । ତତଃ ସର୍ଵା ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କୈକେଯୀପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥୨-୬୫-
ମୁଁ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ହାତୀଣୀ ପରି ଦେଖିଲି; ତାପରେ କୈକୟୀ ଆଦି ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ରାନୀମାନେ—
ରୁଦନ୍ତ୍ଯଃ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତା ନିପେତୁର୍ଗତଚେତନାଃ । ତାଭିଃ ସ ବଲଵାନ୍ନାଦଃ କ୍ରୋଶନ୍ତୀଭିରନୁଦ୍ରୁତଃ ॥୨-୬୫-
ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ଶୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ସେମାନଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନରୁ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ଯେନ ସ୍ଫୀତୀକୃତୋ ଭୂଯସ୍ତଦ୍ଗୃହମ୍ ସମନାଦଯତ୍ । ତତ୍ ସମୁତ୍ତ୍ରସ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ପର୍ଯୁତ୍ସୁକ ଜନ ଆକୁଲମ୍ ॥୨-୬୫-
ଯେ ଶବ୍ଦ ଏହି ଗୃହକୁ ପୂର୍ବରୁ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଦେଇଥିଲା, ସେହି ଶବ୍ଦ ଏବେ ସମଗ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଭୟ, ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଦେଲା।
ସର୍ଵତଃ ତୁମୁଲ ଆକ୍ରନ୍ଦମ୍ ପରିତାପ ଆର୍ତ ବାନ୍ଧଵମ୍ । ସଦ୍ଯୋ ନିପତିତ ଆନନ୍ଦମ୍ ଦୀନ ଵିକ୍ଲଵ ଦର୍ଶନମ୍ ॥୨-୬୫-
ଚାରିପଟେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଆନନ୍ଦ ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ ଦୟାଜନକ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ନର ଦେଵସ୍ଯ ସଦ୍ମ ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ତମ୍ ଈଯୁଷଃ । ଅତୀତମ୍ ଆଜ୍ଞାଯ ତୁ ପାର୍ଥିଵ ଋଷଭମ୍ । ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ସମ୍ପରିଵାର୍ଯ ପତ୍ନଯଃ । ଭୃଶମ୍ ରୁଦନ୍ତ୍ଯଃ କରୁଣମ୍ ସୁଦୁହ୍ଖିତାଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବାହୂ ଵ୍ଯଲପନ୍ନ୍ ଅନାଥଵତ୍ ॥୨-୬୫-
ଯେ ରାଜା ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ସେ ନରଦେବଙ୍କର ରାଜମହଳ ଏପରି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯଶସ୍ବୀ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଘେରି ରଖି, ଦୁଃଖରେ ଭରି ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସେମାନେ ଅନାଥ ଭଳି ବିଳାପ କରୁଥିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଅଷଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଇଵ ସମ୍ଶାନ୍ତମ୍ ଅମ୍ବୁ ହୀନମ୍ ଇଵ ଅର୍ଣଵମ୍ । ହତପ୍ରଭମ୍ ଇଵ ଆଦିତ୍ଯମ୍ ସ୍ଵର୍ଗଥମ୍ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୂମିପମ୍ ॥୨-୬୬-
ଯେଉଁ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲା — ନିମାନ୍ତି ଅଗ୍ନି ଭଳି ନିଶ୍ଶକ୍ତ, ପାଣି ନଥିବା ସାଗର ଭଳି ଶୂନ୍ୟ, ଆଲୋକ ହୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଅନ୍ଧାର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
କୌସଲ୍ଯା ବାଷ୍ପ ପୂର୍ଣ ଅକ୍ଷୀ ଵିଵିଧମ୍ ଶୋକ କର୍ଶିତା । ଉପଗୃହ୍ଯ ଶିରଃ ରାଜ୍ଞଃ କୈକେଯୀମ୍ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ॥୨-୬୬-
କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ଶୋକାକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଲିଂଗନ କରି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସକାମା ଭଵ କୈକେଯି ଭୁନ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅକଣ୍ଟକମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନମ୍ ଏକ ଅଗ୍ରା ନୃଶମ୍ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଚାରିଣି ॥୨-୬୬-
ହେ କୈକେୟୀ, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହ, ଅବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର। ତୁମେ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିଷ୍ଠୁର କାମ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲା।
ଵିହାଯ ମାମ୍ ଗତଃ ରାମଃ ଭର୍ତା ଚ ସ୍ଵର୍ ଗତଃ ମମ । ଵିପଥେ ସାର୍ଥ ହୀନା ଇଵ ନ ଅହମ୍ ଜୀଵିତୁମ୍ ଉତ୍ସହେ ॥୨-୬୬-
ରାମ ମୋତେ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଏଉଁ ଜଣେ ମହିଳା ଭଳି, ଯାହା ସାଥି ହରାଇ ଅଞ୍ଚଳ ପଥରେ ପଡିଥାଏ, ମୁଁ ଏବେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେନି।
ଭର୍ତାରମ୍ ତମ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କା ସ୍ତ୍ରୀ ଦୈଵତମ୍ ଆତ୍ମନଃ । ଇଚ୍ଚେଜ୍ ଜୀଵିତୁମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର କୈକେଯ୍ଯାଃ ତ୍ଯକ୍ତ ଧର୍ମଣଃ ॥୨-୬୬-
ଏପରି ଜଣେ ମହିଳା, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ — ନିଜ ଦେବତାକୁ ଛାଡିଦେଇଛି, ସେ କେବଳ କୈକେୟୀ ଭଳି ଧର୍ମ ଛାଡିଦେଇଥିବା ନାରୀ ବ୍ୟତୀତ, ଆଉ କେହି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବେ?
ନ ଲୁବ୍ଧୋ ବୁଧ୍ଯତେ ଦୋଷାନ୍ କିମ୍ ପାକମ୍ ଇଵ ଭକ୍ଷଯନ୍ । କୁବ୍ଜା ନିମିତ୍ତମ୍ କୈକେଯ୍ଯା ରାଘଵାଣାନ୍ କୁଲମ୍ ହତମ୍ ॥୨-୬୬-
ଲୋଭୀ ଲୋକ ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖିପାରେନି, ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ ଖାଇ ତାହାର କ୍ଷତି ଅନୁଭବ କରେନି; କୁବ୍ଜା ଦାସୀର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବରେ, କୈକେୟୀ ରାଘବବଂଶକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଅନିଯୋଗେ ନିଯୁକ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ରାମମ୍ ଵିଵାସିତମ୍ । ସଭାର୍ଯମ୍ ଜନକଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପତିତପ୍ସ୍ଯତି ଅହମ୍ ଯଥା ॥୨-୬୬-
ରାଜାଙ୍କୁ ଅନିଚ୍ଛାରେ ବାଧ୍ୟ କରି, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି କଥା ଯେତେବେଳେ ଜନକ ଶୁଣିବେ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭଳି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯିବେ।
ସ ମାମନାଥାମ୍ ଵିଧଵାମ୍ ନାଦ୍ଯ ଜାନାତି ଧାର୍ମିକଃ । ରାମଃ କମଲ ପତ୍ର ଅକ୍ଷୋ ଜୀଵ ନାଶମ୍ ଇତଃ ଗତଃ ॥୨-୬୬-
ଏବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ରାମ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ, ଅନାଥ ଓ ବିଧବା ହୋଇଥିବାକୁ ଜାଣିପାରିବେନି।
ଵିଦେହ ରାଜସ୍ଯ ସୁତା ତହା ସୀତା ତପସ୍ଵିନୀ । ଦୁହ୍ଖସ୍ଯ ଅନୁଚିତା ଦୁହ୍ଖମ୍ ଵନେ ପର୍ଯୁଦ୍ଵିଜିଷ୍ଯତି ॥୨-୬୬-
ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ତାହା ସୀତା, ତାପସୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଅନଭ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ, ଅବଶ୍ୟ ଅଟବୀରେ ଦୁଃଖରେ ଭୟଭୀତ ହେବେ।
ନଦତାମ୍ ଭୀମ ଘୋଷାଣାମ୍ ନିଶାସୁ ମୃଗ ପକ୍ଷିଣାମ୍ । ନିଶମ୍ଯ ନୂନମ୍ ସମ୍ସ୍ତ୍ରସ୍ତା ରାଘଵମ୍ ସମ୍ଶ୍ରଯିଷ୍ଯତି ॥୨-୬୬-
ରାତିରେ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିବା ସୁଣି, ସୀତା ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଭୀତ ହେବେ ଓ ରାଘବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ।
ଵୃଦ୍ଧଃ ଚୈଵ ଅଲ୍ପ ପୁତ୍ରଃ ଚ ଵୈଦେହୀମ୍ ଅନିଚିନ୍ତଯନ୍ । ସୋ ଅପି ଶୋକ ସମାଵିଷ୍ଟଃ ନନୁ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍ ॥୨-୬୬-
ବୟସ୍କ ଓ କମ୍ ସନ୍ତାନ ଥିବା ଜନକ, ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦେହୀଙ୍କୁ ଭାବି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବେ।
ସାହମଦ୍ଯୈଵ ଦିଷ୍ଟାନ୍ତମ୍ ଗମିଷ୍ଯାମି ପତିଵ୍ରତା । ଇଦମ୍ ଶରୀରମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ହୁତାଶନମ୍ ॥୨-୬୬-
ମୁଁ ଏହି ଦିନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିବି, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଏହି ଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ତାମ୍ ତତଃ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵିଲପନ୍ତୀମ୍ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ । ଵ୍ଯପନିନ୍ଯୁଃ ସୁଦୁହ୍ଖ ଆର୍ତାମ୍ କୌସଲ୍ଯାମ୍ ଵ୍ଯାଵହାରିକାଃ ॥୨-୬୬-
ତାପସୀ କୌଶଳ୍ୟା ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଘରର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଶାନ୍ତ କରିଲେ।