ବ୍ରାହ୍ମଣାଵସଥାଶ୍ଚୈଵ କର୍ତଵ୍ଯାଃ ଶତଶଃ ଶୁଭାଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନପାନୈର୍ବହୁଭିଃ ସମୁପେତାଃ ସୁନିଷ୍ଠିତାଃ ॥୧-୧୩-
ଶତଶଃ ଭଲ ଭଲ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘର ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଥିବ ।
ତଥା ପୌରଜନସ୍ଯାପି କର୍ତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସୁଵିସ୍ତରାଃ । ଆଗତାନାଂ ସୁଦୂରାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ॥୧-୧୩-
ଏହିପରି ନଗରବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବଡ଼ ଘର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୂର ଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଅଲଗା ଘର ରଖନ୍ତୁ ।
ଵାଜିଵାରଣଶାଲାଶ୍ଚ ତଥା ଶଯ୍ଯାଗୃହାଣି ଚ । ଭଟାନାଂ ମହଦାଵାସା ଵୈଦେଶିକନିଵାସିନାମ୍ ॥୧-୧୩-
ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ପାଇଁ ଅଲଗା ଛାଉଣୀ, ଶୋଇବା ଘର, ଏବଂ ସେନା ଓ ବିଦେଶୀ ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଘର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ ।
ଦାତଵ୍ଯମନ୍ନଂ ଵିଧିଵତ୍ ସତ୍କୃତ୍ଯ ନ ତୁ ଲୀଲଯା । ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଯଥା ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ସୁସତ୍କୃତାଃ ॥୧-୧୩-
ଖାଦ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦିଅନ୍ତୁ, ଅଲସତାରେ କିମ୍ବା ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜାତି ଲୋକମାନେ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପାଇପାରିବେ ।
ନ ଚାଵଜ୍ଞା ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯା କାମକ୍ରୋଧଵଶାଦପି । ଯଜ୍ଞକର୍ମସୁ ଯେ ଵ୍ଯଗ୍ରାଃ ପୁରୁଷାଃ ଶିଲ୍ପିନସ୍ତଥା ॥୧-୧୩-
ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଶିଳ୍ପୀମାନେ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅସମ୍ମାନ କରିବେ ନାହିଁ ।
ତେଷାମପି ଵିଶେଷେଣ ପୂଜା କାର୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଯେ ସ୍ଯୁଃ ସମ୍ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵେ ଵସୁଭିର୍ଭୋଜନେନ ଚ ॥୧-୧୩-
ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଉଚିତ ଭାବେ ଭୋଜନ ଓ ଉପହାର ପାଇ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ ।
ଯଥା ସର୍ଵଂ ସୁଵିହିତଂ ନ କିଂଚିତ୍ ପରିହୀଯତେ । ତଥା ଭଵନ୍ତଃ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା ॥୧-୧୩-
ସମସ୍ତ କାମ ଏମିତି ଭାବେ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ କିଛି ଅଭାବ ନ ରହିଯାଏ; ଏହାକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତୁ ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ସମାଗମ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ । ଯଥେଷ୍ଟଂ ତତ୍ ସୁଵିହିତଂ ନ କିଂଚିତ୍ ପରିହୀଯତେ ॥୧-୧୩-
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆପଣ ଯେପରି ଚାହିଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ କାମ ଭଲ ଭାବେ ହୋଇଯାଇଛି; କିଛି ଅଧୂରା ନାହିଁ ।'
ଯଥୋକ୍ତଂ ତତ୍ କରିଷ୍ଯାମୋ ନ କିଂଚିତ୍ ପରିହାସ୍ଯତେ । ତତଃ ସୁମନ୍ତ୍ରମାହୂଯ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥୧-୧୩-
'ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା; କିଛି ଅବହେଳା ହେବ ନାହିଁ ।' ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ:
ନିମନ୍ତ୍ରଯସ୍ଵ ନୃପତୀନ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ଚ ଧାର୍ମିକାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ ଵୈଶ୍ଯାଞ୍ଶୂଦ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ॥୧-୧୩-
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମିକ ରାଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର ।
ସମାନଯସ୍ଵ ସତ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵଦେଶେଷୁ ମାନଵାନ୍ । ମିଥିଲାଧିପତିଂ ଶୂରଂ ଜନକଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍ ॥୧-୧୩-
ସମସ୍ତ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଣ; ବିଶେଷ କରି ମିଥିଲାର ଶୂର ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ ଆଣ ।
ତମାନଯ ମହାଭାଗଂ ସ୍ଵଯମେଵ ସୁସତ୍କୃତମ୍ । ପୂର୍ଵଂ ସମ୍ବନ୍ଧିନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ ॥୧-୧୩-
ସେ ମହାନ୍ୟ ଜନକଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜେ ଯାଇ ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଣ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ଆମ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ କହୁଛି ।
ତଥା କାଶିପତିଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନମ୍ । ସଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦେଵସଂକାଶଂ ସ୍ଵଯମେଵାନଯସ୍ଵ ହ ॥୧-୧୩-
ଏହିପରି କାଶୀର ସ୍ନେହଶୀଳ, ସଦା ମିଷ୍ଟି କଥା କହୁଥିବା, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଦେବତା ସଦୃଶ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଜେ ଆଣ ।
ତଥା କେକଯରାଜାନଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ପରମଧାର୍ମିକମ୍ । ଶ୍ଵଶୁରଂ ରାଜସିଂହସ୍ଯ ସପୁତ୍ରଂ ତମିହାନଯ ॥୧-୧୩-
ଏହିପରି କେକୟ ଦେଶର ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ ରାଜା, ରାଜାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁର, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଆଣ ।
ଅଙ୍ଗେଶ୍ଵରଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ରୋମପାଦଂ ସୁସତ୍କୃତମ୍ । ଵଯସ୍ଯଂ ରାଜସିଂହସ୍ଯ ସପୁତ୍ରଂ ତମିହାନଯ ॥୧-୧୩-
ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ସମ୍ମାନିତ ରୋମପାଦ, ରାଜାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଆଣ ।
ତଥା କୋସଲରାଜାନଂ ଭାନୁମନ୍ତଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍ । ମଗଧାଧିପତିଂ ଶୂରଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦମ୍ ॥୧-୧୩-
ଏହିପରି କୋଶଳର ସୁସଂସ୍କୃତ ରାଜା ଭାନୁମନ୍ତ, ଏବଂ ମଗଧର ଶୂର ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣ ।
ପ୍ରାପ୍ତିଜ୍ଞଂ ପରମୋଦାରଂ ସତ୍କୃତଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ । ରାଜ୍ଞଃ ଶାସନମାଦାଯ ଚୋଦଯସ୍ଵ ନୃପର୍ଷଭାନ୍ । ପ୍ରାଚୀନାନ୍ ସିନ୍ଧୁସୌଵୀରାନ୍ ସୌରାଷ୍ଠ୍ରେଯାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ॥୧-୧୩-
ଯିଏ ସମୟ ଜାଣନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାନଶୀଳ ଓ ସମ୍ମାନିତ, ସେଉଁଠି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଣ; ରାଜାଙ୍କର ଆଦେଶ ନେଇ ପୂର୍ବ ଦିଗର, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର ଓ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଣ ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାନ୍ ନରେନ୍ଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସମସ୍ତାନାନଯସ୍ଵ ହ । ସନ୍ତି ସ୍ନିଗ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ରାଜାନଃ ପୃଥିଵୀତଲେ ॥୧-୧୩-
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜାମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ।
ତାନାନଯ ଯଥା କ୍ଷିପ୍ରଂ ସାନୁଗାନ୍ ସହବାନ୍ଧଵାନ୍ । ଏତାନ୍ ଦୂତୈର୍ମହାଭାଗୈରାନଯସ୍ଵ ନୃପାଜ୍ଞଯା ॥୧-୧୩-
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସହଚର ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ସହିତ ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ଆସିପାରିବେ, ଏହି ନିମନ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମହାନ ଦୂତମାନେ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ।
ଵସିଷ୍ଠଵାକ୍ଯଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମନ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତଂ ତଦା । ଵ୍ଯାଦିଶତ୍ ପୁରୁଷାଂସ୍ତତ୍ର ରାଜ୍ଞାମାନଯନେ ଶୁଭାନ୍ ॥୧-୧୩-
ବସିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନୋଁକୁ ରାଜାମାନୋଁକୁ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସ୍ଵଯମେଵ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଯାତୋ ମୁନିଶାସନାତ୍ । ସୁମନ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସମାନେତୁଂ ମହାମତିଃ ॥୧-୧୩-
ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁମନ୍ତ୍ର ନିଜେ ତୁରନ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ଚ କର୍ମାନ୍ତିକାଃ ସର୍ଵେ ଵସିଷ୍ଠାଯ ମହର୍ଷଯେ । ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ ଯଜ୍ଞେ ଯଦୁପକଲ୍ପିତମ୍ ॥୧-୧୩-
ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିବରଣୀ ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମୁନିରବ୍ରଵୀତ୍ । ଅଵଜ୍ଞଯା ନ ଦାତଵ୍ଯଂ କସ୍ଯଚିଲ୍ଲୀଲଯାପି ଵା ॥୧-୧୩-
ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ସେମାନୋଁକୁ କହିଲେ, 'କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କିମ୍ବା ଅଲସତା ସହିତ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଵଜ୍ଞଯା କୃତଂ ହନ୍ଯାଦ୍ ଦାତାରଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତଃ କୈଶ୍ଚିଦହୋରାତ୍ରୈରୁପଯାତା ମହୀକ୍ଷିତଃ ॥୧-୧୩-
ଯଦି କିଛି ଅବମାନ ସହିତ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଦାତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ବହୂନି ରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ହ । ତତୋ ଵସିଷ୍ଠଃ ସୁପ୍ରୀତୋ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥୧-୧୩-
ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ନେଇ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ବସିଷ୍ଠ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପଯାତା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ରାଜାନସ୍ତଵ ଶାସନାତ୍ । ମଯାପି ସତ୍କୃତାଃ ସର୍ଵେ ଯଥାର୍ହଂ ରାଜସତ୍ତମାଃ ॥୧-୧୩-
'ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି।'
ଯଜ୍ଞିଯଂ ଚ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ପୁରୁଷୈଃ ସୁସମାହିତୈଃ । ନିର୍ଯାତୁ ଚ ଭଵାନ୍ ଯଷ୍ଟୁଂ ଯଜ୍ଞାଯତନମନ୍ତିକାତ୍ ॥୧-୧୩-
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆପଣ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଯିବାକୁ ପାରିବେ।
ସର୍ଵକାମୈରୁପହୃତୈରୁପେତଂ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମନସେଵ ଵିନିର୍ମିତମ୍ ॥୧-୧୩-
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁର ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା ଏହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଆପଣ ଦେଖିପାରିବେ, ମନରେ ଯେପରି ଭାବିଥିବେ ସେପରି ତିଆରି ହୋଇଛି।
ତଥା ଵସିଷ୍ଠଵଚନାଦୃଶଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । ଦିଵସେ ଶୁଭନକ୍ଷତ୍ରେ ନିର୍ଯାତୋ ଜଗତୀପତିଃ ॥୧-୧୩-
ଏପରି ଭାବେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି, ଶୁଭ ତାରା ଯୋଗୁଁ ଏକ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦିନରେ ମହୀପତି ବାହାରିଲେ।
ତତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଋଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜ୍ଞକର୍ମାରଭଂସ୍ତଦା ॥୧-୧୩-
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।