ଆଦେଶୋ ଵନଵାସସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଃ ସ ମଯା କିଲ। ସା ତ୍ଵଯା ସହ ଭର୍ତ୍ରାହଂ ଯାସ୍ଯାମି ପ୍ରିଯ ନାନ୍ଯଥା
ମୋତେ ଜଙ୍ଗଲବାସ ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବାକୁ ଥିଲା। ଏହିପରି, ପତି ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ଯିବି, ପ୍ରିୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ।
କୃତାଦେଶା ଭଵିଷ୍ଯାମି ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ସହ। କାଲଶ୍ଚାଯଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସତ୍ଯଵାନ୍ ଭଵତୁ ଦ୍ଵିଜଃ
ମୁଁ ସେଇ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି ଏବଂ ତୁମ ସହିତ ଯିବି। ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ।
ଵନଵାସେ ହି ଜାନାମି ଦୁଃଖାନି ବହୁଧା କିଲ। ପ୍ରାପ୍ଯନ୍ତେ ନିଯତଂ ଵୀର ପୁରୁଷୈରକୃତାତ୍ମଭିଃ
ଜଙ୍ଗଲବାସରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ, ହେ ବୀର। ଏହି ଦୁଃଖ ଅବଶ୍ୟ ଅଶାନ୍ତ ମନର ଲୋକମାନେ ଭୋଗିଥାନ୍ତି।
କନ୍ଯଯା ଚ ପିତୁର୍ଗେହେ ଵନଵାସଃ ଶ୍ରୁତୋ ମଯା। ଭିକ୍ଷିଣ୍ଯାଃ ଶମଵୃତ୍ତାଯା ମମ ମାତୁରିହାଗ୍ରତଃ
ମୁଁ ଝିଅ ଥିବାବେଳେ, ମୋ ବାପାଙ୍କ ଘରେ, ଏଠାରେ ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁଣୀ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରୁ ଜଙ୍ଗଲବାସ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ପ୍ରସାଦିତଶ୍ଚ ଵୈ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ମେ ବହୁତିଥଂ ପ୍ରଭୋ। ଗମନଂ ଵନଵାସସ୍ଯ କାଂକ୍ଷିତଂ ହି ସହ ତ୍ଵଯା
ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବହୁବାରି ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି ଯେ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
କୃତକ୍ଷଣାହଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗମନଂ ପ୍ରତି ରାଘଵ। ଵନଵାସସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ମମ ଚର୍ଯା ହି ରୋଚତେ
ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ଏବେ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ବୀରଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲବାସ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ।
ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମନ୍ ପ୍ରେମଭାଵାଦ୍ଧି ଭଵିଷ୍ଯାମି ଵିକଲ୍ମଷା। ଭର୍ତାରମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଭର୍ତା ହି ପରଦୈଵତମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ନିର୍ମଳ ରହିବି, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି। ପତି ହେଉଛନ୍ତି ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା।
ପ୍ରେତ୍ଯଭାଵେ ହି କଲ୍ଯାଣଃ ସଂଗମୋ ମେ ସଦା ତ୍ଵଯା। ଶ୍ରୁତିର୍ହି ଶ୍ରୂଯତେ ପୁଣ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍
ହେ କଳ୍ୟାଣମୟ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ତୁମ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ। ଏପରି କଥା ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣିଯାଏ।
ଇହଲୋକେ ଚ ପିତୃଭିର୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଯସ୍ଯ ମହାବଲ। ଅଦ୍ଭିର୍ଦତ୍ତା ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ପ୍ରେତ୍ଯଭାଵେଽପି ତସ୍ଯ ସା
ଏହି ଲୋକରେ ପିତାମାନେ ଯେଉଁ ଜଣେ ପୁଅଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଇ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଜଣେ ଝିଅକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଝିଅ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହିଁ ରହିଥାଏ।
ଏଵମସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵକାଂ ନାରୀଂ ସୁଵୃତ୍ତାଂ ହି ପତିଵ୍ରତାମ୍। ନାଭିରୋଚଯସେ ନେତୁଂ ତ୍ଵଂ ମାଂ କେନେହ ହେତୁନା
ମୁଁ ତୁମ ଘରର ନିଜ ଝିଅ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମୋତେ ସଙ୍ଗେ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ?
ଭକ୍ତାଂ ପତିଵ୍ରତାଂ ଦୀନାଂ ମାଂ ସମାଂ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ। ନେତୁମର୍ହସି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସମାନସୁଖଦୁଃଖିନୀମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ପତିନିଷ୍ଠା, ଦୁଃଖିତ ଓ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସମାନ, ଏହିପରି ମୋତେ ନେବା ଉଚିତ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖରେ ସାଥି।
ଯଦି ମାଂ ଦୁଃଖିତାମେଵଂ ଵନଂ ନେତୁଂ ନ ଚେଚ୍ଛସି। ଵିଷମଗ୍ନିଂ ଜଲଂ ଵାହମାସ୍ଥାସ୍ଯେ ମୃତ୍ଯୁକାରଣାତ୍
ଯଦି ଏପରି ଦୁଃଖିତ ମୋତେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁ, ତେବେ ମୁଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବି।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ତଂ ସା ଯାଚତେ ଗମନଂ ପ୍ରତି। ନାନୁମେନେ ମହାବାହୁସ୍ତାଂ ନେତୁଂ ଵିଜନଂ ଵନମ୍
ଏପରି ଅନେକ ଭାବରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳଶାଳୀ ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେବାକୁ ମନ ଦେଲେନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ଚିନ୍ତାଂ ମୈଥିଲୀ ସମୁପାଗତା। ସ୍ନାପଯନ୍ତୀଵ ଗାମୁଷ୍ଣୈରଶ୍ରୁଭିର୍ନଯନଚ୍ଯୁତୈଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମୈଥିଲୀ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ବହିଥିବା ଉଷ୍ଣ ଅଶ୍ରୁ ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇ ଦେଲା।
ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀଂ ତଦା ତାଂ ତୁ ନିଵର୍ତଯିତୁମାତ୍ମଵାନ୍। କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟାଂ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ବହ୍ଵସାନ୍ତ୍ଵଯତ୍
ସେଉଁଠି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଭାବରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କୁ ମନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବହୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
thumb|ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ତିରିଶତମ ସର୍ଗ।
ସାନ୍ତ୍ଵ୍ଯମାନା ତୁ ରାମେଣ ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା। ଵନଵାସନିମିତ୍ତାର୍ଥଂ ଭର୍ତାରମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ ମୈଥିଲୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସା ତମୁତ୍ତମସଂଵିଗ୍ନା ସୀତା ଵିପୁଲଵକ୍ଷସମ୍। ପ୍ରଣଯାଚ୍ଚାଭିମାନାଚ୍ଚ ପରିଚିକ୍ଷେପ ରାଘଵମ୍
ସୀତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ସ୍ନେହ ଓ ଗର୍ବରେ ରାଘବଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଚଉଡ଼ା, କଥା କହିଲେ।
କିଂ ତ୍ଵାମନ୍ଯତ ଵୈଦେହଃ ପିତା ମେ ମିଥିଲାଧିପଃ। ରାମ ଜାମାତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପୁରୁଷଵିଗ୍ରହମ୍
ମୋର ପିତା ମିଥିଲାର ରାଜା, ରାମ, ତୁମକୁ ଜାମାତା ଭାବେ ପାଇ, କଣ ଭାବିଥିଲେ? ପୁରୁଷ ଆକୃତିରେ ଜଣେ ନାରୀ ଦେଖିଥିଲେ କି?
ଅନୃତଂ ବତ ଲୋକୋଽଯମଜ୍ଞାନାଦ୍ ଯଦି ଵକ୍ଷ୍ଯତି। ତେଜୋ ନାସ୍ତି ପରଂ ରାମେ ତପତୀଵ ଦିଵାକରେ
ହାୟ, ଲୋକେ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରୁ କହିବେ ଯେ, ରାମଙ୍କର କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ କଥା ମିଥ୍ୟା, କାରଣ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
କିଂ ହି କୃତ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ କୁତୋ ଵା ଭଯମସ୍ତି ତେ। ଯତ୍ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁକାମସ୍ତ୍ଵଂ ମାମନନ୍ଯପରାଯଣାମ୍
ତୁମେ କ'ଣ କରିଛ? କିମ୍ବା କ'ଣ ଭୟ ଅଛି, ଯାହାପାଇଁ ମୋତେ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନସୁତଂ ଵୀରଂ ସତ୍ଯଵନ୍ତମନୁଵ୍ରତାମ୍। ସାଵିତ୍ରୀମିଵ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵମାତ୍ମଵଶଵର୍ତିନୀମ୍
ମୋତେ ସେଇ ସାବିତ୍ରୀ ପରି ଜାଣ, ଯିଏ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଭଳି ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।
ନ ତ୍ଵହଂ ମନସା ତ୍ଵନ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମି ତ୍ଵଦୃତେଽନଘ। ତ୍ଵଯା ରାଘଵ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଯଥାନ୍ଯା କୁଲପାଂସନୀ
ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ମନରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖିବିନାହିଁ; ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଝିଅ ଘରକୁ ଅପମାନ କରେ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମ ସଙ୍ଗେ ଯିବି।
ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭାର୍ଯାଂ କୌମାରୀଂ ଚିରମଧ୍ଯୁଷିତାଂ ସତୀମ୍। ଶୈଲୂଷ ଇଵ ମାଂ ରାମ ପରେଭ୍ଯୋ ଦାତୁମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ନିଜେ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତୁମ ସହ ବସିଥିବା, ପବିତ୍ର କୌମାରୀ ଝିଅକୁ, ନଟିନୀ ପରି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାମ।
ଯସ୍ଯ ପଥ୍ଯଂଚରାମାତ୍ଥ ଯସ୍ଯ ଚାର୍ଥେଽଵରୁଧ୍ଯସେ। ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଭଵ ଵଶ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଧେଯଶ୍ଚ ସଦାନଘ
ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଛ, ଯାହାର ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ସେଠି ତୁମେ ସଦା ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିବା ଉଚିତ, ହେ ନିର୍ମଳ।
ସ ମାମନାଦାଯ ଵନଂ ନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୁମର୍ହସି। ତପୋ ଵା ଯଦି ଵାରଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଵା ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୋତେ ନେଇନାହାଁତୁ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତପସ୍ୟା ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଅଛ, ସେଠି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରହିବି।
ନ ଚ ମେ ଭଵିତା ତତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍ ପଥି ପରିଶ୍ରମଃ। ପୃଷ୍ଠତସ୍ତଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯା ଵିହାରଶଯନେଷ୍ଵିଵ
ତୁମେ ଆଗରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ପଛରେ ଚାଲିଲେ ମୋର କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି କ୍ଲାନ୍ତି ହେବ ନାହିଁ, ଯେପରି ଖେଳା କିମ୍ବା ବିଶ୍ରାମ ସମୟରେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କରେ।
କୁଶକାଶଶରେଷୀକା ଯେ ଚ କଣ୍ଟକିନୋ ଦ୍ରୁମାଃ। ତୂଲାଜିନସମସ୍ପର୍ଶା ମାର୍ଗେ ମମ ସହ ତ୍ଵଯା
ମାନେ କୁଶ, କାଶ, ଶର, ଓ କାଂଟା ଥିବା ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସହ ଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପରି ନରମ ଲାଗିବ।
ମହାଵାତସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଯନ୍ମାମଵକରିଷ୍ଯତି। ରଜୋ ରମଣ ତନ୍ମନ୍ଯେ ପରାର୍ଘ୍ଯମିଵ ଚନ୍ଦନମ୍
ପ୍ରିୟା, ବଡ଼ ପବନରେ ଉଡ଼ିଆସି ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଧୂଳିକୁ ମୁଁ ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ପରି ମନେ କରିବି।
ଶାଦ୍ଵଲେଷୁ ଯଦା ଶିଶ୍ଯେ ଵନାନ୍ତର୍ଵନଗୋଚରା। କୁଥାସ୍ତରଣଯୁକ୍ତେଷୁ କିଂ ସ୍ଯାତ୍ ସୁଖତରଂ ତତଃ
ବନର ମଧ୍ୟରେ ଘାସ ଉପରେ ପତ୍ର ଦେଇ ବିଛାଇ ଶୋଇଲେ, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଆଉ କଣ ହୋଇପାରିବ?