କିମିଦଂ ଭାଷସେ ରାମ ଵାକ୍ଯଂ ଲଘୁତଯା ଧ୍ରୁଵମ୍। ତ୍ଵଯା ଯଦପହାସ୍ଯଂ ମେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରଵରୋତ୍ତମ
ରାମ, ତୁମେ କଣ ଏହିପରି କଥା କହୁଛ? ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କଥା ହାଲକା ଭାବରେ କହିଛ। ମୁଁ ଶୁଣି ଭାବୁଛି, ମୋତେ ତୁମେ ମଜା କରୁଛ।
ଵୀରାଣାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଣାଂ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂ ନୃପ। ଅନର୍ହମଯଶସ୍ଯଂ ଚ ନ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯେରିତମ୍
ବୀର, ରାଜପୁତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଜଣା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଅପମାନଜନକ କଥା ତୁମେ କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆର୍ଯପୁତ୍ର ପିତା ମାତା ଭ୍ରାତା ପୁତ୍ରସ୍ତଥା ସ୍ନୁଷା। ସ୍ଵାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଭୁଞ୍ଜାନାଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଭାଗ୍ଯମୁପାସତେ
ଆର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ଜାଇ ନିଜ ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସରନ୍ତି।
ଭର୍ତୁର୍ଭାଗ୍ଯଂ ତୁ ନାର୍ଯେକା ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ଅତଶ୍ଚୈଵାହମାଦିଷ୍ଟା ଵନେ ଵସ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯପି
କିନ୍ତୁ ଏକ ନାରୀ ମାତ୍ର ନିଜ ପତିଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ସାମିଲ ହୁଏ, ପୁରୁଷମଣି; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବାକୁ ନିର୍ଦେଶିତ।
ନ ପିତା ନାତ୍ମଜୋ ଵାତ୍ମା ନ ମାତା ନ ସଖୀଜନଃ। ଇହ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚ ନାରୀଣାଂ ପତିରେକୋ ଗତିଃ ସଦା
ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ପିତା, ପୁଅ, ନିଜ ଆତ୍ମା, ମାତା କିମ୍ବା ସଖୀ ଗତି ନୁହେଁ; ପତି ମାତ୍ର ସଦା ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଗତି।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦୁର୍ଗଂ ଵନମଦ୍ଯୈଵ ରାଘଵ। ଅଗ୍ରତସ୍ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି ମୃଦ୍ନନ୍ତୀ କୁଶକଣ୍ଟକାନ୍
ଯଦି ଆଜି ତୁମେ କଷ୍ଟଦାୟକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଛ, ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବରେ ଚାଲିବି, କୁଶ ଓ କଣ୍ଟା ଚାପି ଦେଇ।
ଈର୍ଷ୍ଯାଂ ରୋଷଂ ବହିଷ୍କୃତ୍ଯ ଭୁକ୍ତଶେଷମିଵୋଦକମ୍। ନଯ ମାଂ ଵୀର ଵିସ୍ରବ୍ଧଃ ପାପଂ ମଯି ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଈର୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ି, ଯେପରି ଜଳ ପିଇ ଶେଷ ଜଳ ଫେଲାଯାଏ, ମୁଁ ପାପ ହିନ; ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ମୋତେ ନେଇ ଚାଲ, ବୀର।
ପ୍ରାସାଦାଗ୍ରେ ଵିମାନୈର୍ଵା ଵୈହାଯସଗତେନ ଵା। ସର୍ଵାଵସ୍ଥାଗତା ଭର୍ତୁଃ ପାଦଚ୍ଛାଯା ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ, ବିମାନରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯାହାଉଛି, ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନାରୀ ପାଇଁ ପତିଙ୍କ ପାଦଛାୟା ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ।
ଅନୁଶିଷ୍ଟାସ୍ମି ମାତ୍ରା ଚ ପିତ୍ରା ଚ ଵିଵିଧାଶ୍ରଯମ୍। ନାସ୍ମି ସମ୍ପ୍ରତି ଵକ୍ତଵ୍ଯା ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ଯଥା ମଯା
ମୁଁ ମା ଓ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ବହୁ ଭାବରେ ଶିଖିଛି; ଏବେ ମୋତେ ଆଉ କିଛି କହିବା ନାହିଁ—ମୁଁ ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି, ତାହା କରିବି।
ଅହଂ ଦୁର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଵନଂ ପୁରୁଷଵର୍ଜିତମ୍। ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ଶାର୍ଦୂଲଗଣସେଵିତମ୍
ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ, ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଓ ବାଘ ଦଳ ରହିଛ।
ସୁଖଂ ଵନେ ନିଵତ୍ସ୍ଯାମି ଯଥୈଵ ଭଵନେ ପିତୁଃ। ଅଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ପତିଵ୍ରତମ୍
ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁଖରେ ରହିବି, ଯେପରି ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଥିଲି; ତିନି ଲୋକ ଭାବିବି ନାହିଁ, କେବଳ ପତିବ୍ରତା ଭାବକୁ ଚିନ୍ତିବି।
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣା ତେ ନିତ୍ଯଂ ନିଯତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ। ସହ ରଂସ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ଵୀର ଵନେଷୁ ମଧୁଗନ୍ଧିଷୁ
ମୁଁ ସଦା ତୁମେ ପାଇଁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବି, ନିୟମିତ ଓ ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ; ବୀର, ମୁଁ ତୁମେ ସହ ମଧୁଗନ୍ଧି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦ କରିବି।
ତ୍ଵଂ ହି କର୍ତୁଂ ଵନେ ଶକ୍ତୋ ରାମ ସମ୍ପରିପାଲନମ୍। ଅନ୍ଯସ୍ଯାପି ଜନସ୍ଯେହ କିଂ ପୁନର୍ମମ ମାନଦ
ରାମ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବ; ତେଣୁ, ମୋ ପାଇଁ ତ ଅଧିକ ଭଲ କରିପାରିବ, ମାନଦା।
ସାହଂ ତ୍ଵଯା ଗମିଷ୍ଯାମି ଵନମଦ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ। ନାହଂ ଶକ୍ଯା ମହାଭାଗ ନିଵର୍ତଯିତୁମୁଦ୍ଯତା
ତେଣୁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ତୁମେ ସହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି; ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏକଥା ନିଶ୍ଚୟ କରିଦେଲେ, ମୋତେ ଫେରାଇବାଠାରେ କେଉଁ ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
ଫଲମୂଲାଶନା ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ। ନ ତେ ଦୁଃଖଂ କରିଷ୍ଯାମି ନିଵସନ୍ତୀ ତ୍ଵଯା ସଦା
ମୁଁ ସଦା ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସହିତ ରହିବା ସମୟରେ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେବିନି।
ଅଗ୍ରତସ୍ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ଭୁକ୍ତଵତି ତ୍ଵଯି। ଇଚ୍ଛାମି ପରତଃ ଶୈଲାନ୍ ପଲ୍ଵଲାନି ସରାଂସି ଚ
ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପୂର୍ବରେ ଚାଲିବି, ତୁମେ ଖାଇସାରିଲେ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବି। ତାପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼, ଜଳାଶୟ ଓ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସର୍ଵତ୍ର ନିର୍ଭୀତା ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ଧୀମତା। ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣାଃ ପଦ୍ମିନୀଃ ସାଧୁପୁଷ୍ପିତାଃ
ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ, ମୁଁ ଭୟ ନାକରି ସବୁଠାରେ ହଂସା ଓ କାରଣ୍ଡବରେ ଭରିଥିବା, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମପୁଣ୍ଡିକା ଦେଖିବି।
ଇଚ୍ଛେଯଂ ସୁଖିନୀ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵଯା ଵୀରେଣ ସଂଗତା। ଅଭିଷେକଂ କରିଷ୍ଯାମି ତାସୁ ନିତ୍ଯମନୁଵ୍ରତା
ତୁମେ ବୀର ହେବା ସହିତ ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇ ସେଗୁଡିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ ରହି, ସେ ହ୍ରଦଗୁଡିକରେ ଅଭିଷେକ କରିବି।
ସହ ତ୍ଵଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷ ରଂସ୍ଯେ ପରମନନ୍ଦିନୀ। ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶତଂ ଵାପି ତ୍ଵଯା ସହ
ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ତୁମେ ସହିତ ମୁଁ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ରମିବି। ଏଭଳି ଭାବରେ ଏକ ଶତ ବା ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସହିତ ରହିବି।
ଵ୍ଯତିକ୍ରମଂ ନ ଵେତ୍ସ୍ଯାମି ସ୍ଵର୍ଗୋଽପି ହି ନ ମେ ମତଃ। ସ୍ଵର୍ଗେଽପି ଚ ଵିନା ଵାସୋ ଭଵିତା ଯଦି ରାଘଵ। ତ୍ଵଯା ଵିନା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନାହଂ ତଦପି ରୋଚଯେ
ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିବିନି। ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନୁହେଁ। ରାଘବ, ଯଦି ତୁମେ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବା ସମ୍ଭବ ହେଉଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିବିନି।
ଅହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଵନଂ ସୁଦୁର୍ଗମଂ ମୃଗାଯୁତଂ ଵାନରଵାରଣୈଶ୍ଚ। ଵନେ ନିଵତ୍ସ୍ଯାମି ଯଥା ପିତୁର୍ଗୃହେ ତଵୈଵ ପାଦାଵୁପଗୃହ୍ଯ ସମ୍ମତା
ମୁଁ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଏବଂ ମୃଗ, ବାନର ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି। ତୁମର ଅନୁମତି ନେଇ, ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ଧରି, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘର ଭଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବି।
ଅନନ୍ଯଭାଵାମନୁରକ୍ତଚେତସଂ ତ୍ଵଯା ଵିଯୁକ୍ତାଂ ମରଣାଯ ନିଶ୍ଚିତାମ୍। ନଯସ୍ଵ ମାଂ ସାଧୁ କୁରୁଷ୍ଵ ଯାଚନାଂ ନାତୋ ମଯା ତେ ଗୁରୁତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ହୃଦୟ ସଦା ତୁମେ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଓ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ରହିଛି। ତୁମେ ବିନା ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି। ମୋତେ ନେଇଯାଅ, ଦୟାକରି ମୋ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କର। ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଭାର ବଢ଼ାଇବିନି।
ତଥା ବ୍ରୁଵାଣାମପି ଧର୍ମଵତ୍ସଲାଂ ନ ଚ ସ୍ମ ସୀତାଂ ନୃଵରୋ ନିନୀଷତି। ଉଵାଚ ଚୈନାଂ ବହୁ ସଂନିଵର୍ତନେ ଵନେ ନିଵାସସ୍ଯ ଚ ଦୁଃଖିତାଂ ପ୍ରତି
ସୀତା ଏଭଳି ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଭାବରେ କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ୟମାନ୍ୟ ନର ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଅନେକ ଉପାୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ଦୁଃଖ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ କହିଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ସର୍ଗ।
ସ ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତୀଂ ସୀତାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ନ ନେତୁଂ କୁରୁତେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଵନେ ଦୁଃଖାନି ଚିନ୍ତଯନ୍
ଧର୍ମପ୍ରିୟ ନର, ସୀତାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିବା ଓ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଜାଣି, ଜଙ୍ଗଲର ଦୁଃଖ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ମନ ନ କଲେ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ତତସ୍ତାଂ ତୁ ବାଷ୍ପଦୂଷିତଲୋଚନାମ୍। ନିଵର୍ତନାର୍ଥେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ
ତାପରେ, ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଧର୍ମାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୀତେ ମହାକୁଲୀନାସି ଧର୍ମେ ଚ ନିରତା ସଦା। ଇହାଚରସ୍ଵ ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ଯଥା ମେ ମନସଃ ସୁଖମ୍
ସୀତା, ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଓ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିରତ। ଏଠି ରହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଯେପରି ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ରହିବ।
ସୀତେ ଯଥା ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଥା କାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯାବଲେ। ଵନେ ଦୋଷା ହି ବହଵୋ ଵସତସ୍ତାନ୍ ନିବୋଧ ମେ
ସୀତା, ମୁଁ ଯେପରି କହିବି, ତୁମେ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ। ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ଅପଦ ଅଛି, ଏହି କଥା ଶୁଣ।
ସୀତେ ଵିମୁଚ୍ଯତାମେଷା ଵନଵାସକୃତା ମତିଃ। ବହୁଦୋଷଂ ହି କାନ୍ତାରଂ ଵନମିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ସୀତା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼। କାନ୍ତାର ନାମ ହେଉଛି, କାରଣ ଏଠି ବହୁତ ଅପଦ ଅଛି।
ହିତବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଖଲୁ ଵଚୋ ମଯୈତଦଭିଧୀଯତେ। ସଦା ସୁଖଂ ନ ଜାନାମି ଦୁଃଖମେଵ ସଦା ଵନମ୍
ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ କହୁଛି। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦେଖିନି, ସଦା ଦୁଃଖ ଦେଖିଛି।