ଋଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗୋ ଵନଚରସ୍ତପଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂଯୁତଃ ଅନଭିଜ୍ଞସ୍ତୁ ନାରୀଣାଂ ଵିଷଯାଣାଂ ସୁଖସ୍ଯ ଚ ॥୧-୧୦-
ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି; ସେ ନାରୀ, ଏହି ଜଗତର ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ବିଷୟରେ ଅଜଣା।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୈରଭିମତୈର୍ନରଚିତ୍ତପ୍ରମାଥିଭିଃ ପୁରମାନାଯଯିଷ୍ଯାମଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚାଧ୍ଯଵସୀଯତାମ୍ ॥୧-୧୦-
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଆଣିବା; ଏହି ଉପାୟ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଉ।
ଗଣିକାସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ରୂପଵତ୍ଯଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ ପ୍ରଲୋଭ୍ଯ ଵିଵିଧୋପାଯୈରାନେଷ୍ଯନ୍ତୀହ ସତ୍କୃତାଃ ॥୧-୧୦-
ସେଠାକୁ ରୂପବତୀ ଗଣିକାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଯିବେ; ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଆକର୍ଷିତ କରି, ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥେତି ରାଜା ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁରୋହିତମ୍ ପୁରୋହିତୋ ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚ ତଥା ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ତେ ତଥା ॥୧-୧୦-
ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି।' ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହିପରି କାମ କରିଲେ।
ଵାରମୁଖ୍ଯାସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵନଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ମହତ୍ ଆଶ୍ରମସ୍ଯାଵିଦୂରେଽସ୍ମିନ୍ ଯତ୍ନଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଦର୍ଶନେ ॥୧-୧୦-
ଏହା ଶୁଣି, ଗଣିକାମାନେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ଋଷେଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀରସ୍ଯ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମଵାସିନଃ ପିତୁଃ ସ ନିତ୍ଯସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ନାତିଚକ୍ରାମ ଚାଶ୍ରମାତ୍ ॥୧-୧୦-
ଋଷିଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଝିଅ, ସଦା ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିଲେ, ପିତାଙ୍କ ସହ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ଅଧିକ ଦୂରକୁ ଯାଇନଥିଲେ।
ନ ତେନ ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତପସ୍ଵିନା ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ପୁମାନ୍ଵା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ ସତ୍ତ୍ଵଂ ନଗରରାଷ୍ଟ୍ରଜମ୍ ॥୧-୧୦-
ସେ ତପସ୍ବୀ ଜନ୍ମରୁ କେବେ ମହିଳା, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନଗର ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିନଥିଲେ।
ତାଶ୍ଚିତ୍ରଵେଷାଃ ପ୍ରମଦା ଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ମଧୁରସ୍ଵରମ୍ ଋଷିପୁତ୍ରମୁପାଗମ୍ଯ ସର୍ଵା ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥୧-୧୦-
ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରଙ୍ଗାରରେ ସଜିଥିବା ସେ ମହିଳାମାନେ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ କାହାଣି କହୁଥିଲେ, ଋଷିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତେ କଥା କହିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ କିଂ ଵର୍ତସେ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍ ଏକସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଜନେ ଘୋରେ ଵନେ ଚରସି ଶଂସ ନଃ ॥୧-୧୦-
ତୁମେ କିଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଏଠାରେ କଣ କରୁଛ? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ଭୟାନକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଘୁଞ୍ଚୁଛ — ଆମକୁ କହ।
ଅଦୃଷ୍ଟରୂପାସ୍ତାସ୍ତେନ କାମ୍ଯରୂପା ଵନେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ହାର୍ଦାତ୍ତସ୍ଯ ମତିର୍ଜାତା ଆଖ୍ଯାତୁଂ ପିତରଂ ସ୍ଵକମ୍ ॥୧-୧୦-
ଏହି ମହିଳାମାନେ, ଯାହାର ରୂପ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିନଥିଲେ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେଖି ତାଙ୍କର ମନ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପିତା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପିତା ଵିଭାଣ୍ଡକୋଽସ୍ମାକଂ ତସ୍ଯାହଂ ସୁତ ଔରସଃ ଋଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ନାମ କର୍ମ ଚ ମେ ଭୁଵି ॥୧-୧୦-
ଆମ ପିତା ଭିଭାଣ୍ଡକ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଝିଅ। ମୋ ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଇହାଶ୍ରମପଦୋଽସ୍ମାକଂ ସମୀପେ ଶୁଭଦର୍ଶନାଃ କରିଷ୍ଯେ ଵୋଽତ୍ର ପୂଜାଂ ଵୈ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥୧-୧୦-
ଆମ ଆଶ୍ରମ ଏଠା ନିକଟରେ, ମଧୁର ଦେଖାଯାଉଥିବା ମହିଳାମାନେ। ଆମେ ଏଠାରେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ପୂଜା କରିବି।
ଋଷିପୁତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵାସାଂ ମତିରାସ ଵୈ ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତତୋଽଙ୍ଗନାଃ ॥୧-୧୦-
ଋଷିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଗତାନାଂ ତୁ ତତଃ ପୂଜାମୃଷିପୁତ୍ରଶ୍ଚକାର ହ ଇଦମର୍ଘ୍ଯମିଦଂ ପାଦ୍ଯମିଦଂ ମୂଲଂ ଫଲଂ ଚ ନଃ ॥୧-୧୦-
ସେମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ ପୂଜା କରିଲେ, 'ଏହା ମୁଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉଛି, ଏହା ପାଦ୍ୟ, ଏହି ମୂଳ ଓ ଫଳ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ।'
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ତାଂ ପୂଜାଂ ସର୍ଵା ଏଵ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ଋଷେର୍ଭୀତାଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ତୁ ଗମନାଯ ମତିଂ ଦଧୁଃ ॥୧-୧୦-
ସମସ୍ତେ ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅସ୍ମାକମପି ମୁଖ୍ଯାନି ଫଲାନୀମାନି ହେ ଦ୍ଵିଜ ଗୃହାଣ ଵିପ୍ର ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭକ୍ଷଯସ୍ଵ ଚ ମା ଚିରମ୍ ॥୧-୧୦-
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆମର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ପାଇଁ — ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଭଦ୍ର ଜନ, ଦେରି କରିବେ ନାହିଁ, ଖାଇବେ।
ତତସ୍ତାସ୍ତଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ସର୍ଵା ହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ ମୋଦକାନ୍ ପ୍ରଦଦୁସ୍ତସ୍ମୈ ଭକ୍ଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଞ୍ଛୁଭାନ୍ ॥୧-୧୦-
ତାପରେ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ମିଠା ପିଠା ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ତାନି ଚାସ୍ଵାଦ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଫଲାନୀତି ସ୍ମ ମନ୍ଯତେ ଅନାସ୍ଵାଦିତପୂର୍ଵାଣି ଵନେ ନିତ୍ଯନିଵାସିନାମ୍ ॥୧-୧୦-
ସେ ଫଳ ଚାଖି, ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବିଲେ, 'ଏଗୁଡିକ ଫଳ,' କାରଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ସଦା ରହୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଚାଖିନଥିଲେ।
ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ଚ ତଦା ଵିପ୍ରଂ ଵ୍ରତଚର୍ଯାଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ମାପଦେଶାତ୍ତା ଭୀତାସ୍ତସ୍ଯ ପିତୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥୧-୧୦-
ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଓ ନିଜ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତାସୁ ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ କାଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଅସ୍ଵସ୍ଥହୃଦଯଶ୍ଚାସୀଦ୍ ଦୁଃଖାଚ୍ଚ ପରିଵର୍ତତେ ॥୧-୧୦-
ସମସ୍ତ ମହିଳା ଚାଲିଗଲା ପରେ, କାଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ହୃଦୟରେ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏପାଖେ ଓପାଖେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତୋଽପରେଦ୍ଯୁସ୍ତଂ ଦେଶମାଜଗାମ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ଵିଭାଣ୍ଡକସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମନସାଚିନ୍ତଯନ୍ମୁହୁଃ ॥୧-୧୦-
ପରେଦିନ ସେ ଶୂର ଭିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ପୁଅ, ଯେଉଁଠି ଆସିଲେ, ମନରେ ଅନେକ ଭାବ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।
ମନୋଜ୍ଞା ଯତ୍ର ତା ଦୃଷ୍ଟା ଵାରମୁଖ୍ଯାଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚ ତତୋ ଵିପ୍ରମାଯାନ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ ॥୧-୧୦-
ସେଠି ସେ ମନୋହର, ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ମହିଳାମାନେ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ମୁନିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ।
ଉପସୃତ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାସ୍ତାସ୍ତମୂଚୁରିଦଂ ଵଚଃ ଏହ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ସୌମ୍ଯ ଅସ୍ମାକମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ॥୧-୧୦-
ସମସ୍ତେ ନିକଟକୁ ଆସି, ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ମୂଦୁ, ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସ', ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ।
ଚିତ୍ରାଣ୍ଯତ୍ର ବହୂନି ସ୍ଯୁର୍ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ ତତ୍ରାପ୍ଯେଷ ଵିଶେଷେଣ ଵିଧିର୍ହି ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥୧-୧୦-
ଏଠାରେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୂଳ ଓ ଫଳ ମିଳିବ; ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାଗ୍ୟ ଘଟିବ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତାସାଂ ସର୍ଵାସାଂ ହୃଦଯଙ୍ଗମମ୍ ଗମନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ତଂ ଚ ନିନ୍ଯୁସ୍ତଦା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥୧-୧୦-
ମହିଳାମାନେ ଯାହା କହିଲେ, ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିଲା; ସେ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ ।
ତତ୍ର ଚାନୀଯମାନେ ତୁ ଵିପ୍ରେ ତସ୍ମିନ୍ ମହାତ୍ମନି ଵଵର୍ଷ ସହସା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯଂସ୍ତଦା ॥୧-୧୦-
ଏହି ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଅଚିରେ ବର୍ଷା କରିଲେ, ସାରା ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ।
ଵର୍ଷେଣୈଵାଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ତାପସଂ ସ ନରାଧିପଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ମୁନିଂ ପ୍ରହ୍ଵଃ ଶିରସା ଚ ମହୀଂ ଗତଃ ॥୧-୧୦-
ଏହି ବର୍ଷା ସହିତ, ତାପସ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ; ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯାଯତଃ ସୁସମାହିତଃ ଵଵ୍ରେ ପ୍ରସାଦଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ମା ଵିପ୍ରଂ ମନ୍ଯୁରାଵିଶେତ୍ ॥୧-୧୦-
ଯଥାଯଥ ଆଦର ସହିତ, ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ; ଏବଂ ହୃଦୟରୁ ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହିଲେ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ନ ଆସି ।
ଅନ୍ତଃପୁରଂ ପ୍ରଵେଶ୍ଯାସ୍ମୈ କନ୍ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି ଶାନ୍ତାଂ ଶାନ୍ତେନ ମନସା ରାଜା ହର୍ଷମଵାପ ସଃ ॥୧-୧୦-
ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଗଲେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶାନ୍ତାକୁ ଦେଲେ; ଶାନ୍ତ ମନରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲେ ।
ଏଵଂ ସ ନ୍ଯଵସତ୍ ତତ୍ର ସର୍ଵକାମୈଃ ସୁପୂଜିତଃ ଋଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗୋ ମହାତେଜାଃ ଶାନ୍ତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା ॥୧-୧୦-
ଏଭଳି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଶାନ୍ତା ସହ ଏଠି ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ, ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ।