ଵାଲ୍ମୀକିରାମାଯଣମ୍
ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷେମେଣ ପୁନରାଗତଃ। ନନ୍ଦଯିଷ୍ଯସି ମାଂ ପୁତ୍ର ସାମ୍ନା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣେନ ଚାରୁଣା
ଏବେ ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ, ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ପୁଣି ଫେରିଆସ; ମୋତେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି ତୁମେ ଖୁସି କରିବ।
ଅପୀଦାନୀଂ ସ କାଲଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଵନାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯାଗତଂ ପୁନଃ। ଯତ୍ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ରକ ପଶ୍ଯେଯଂ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣମ୍
ଶାୟଦ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେଉଁବେଳେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିଆସିବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିପାରିବି, ପୁଅ।
ତଥା ହି ରାମଂ ଵନଵାସନିଶ୍ଚିତଂ ଦଦର୍ଶ ଦେଵୀ ପରମେଣ ଚେତସା। ଉଵାଚ ରାମଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଂ ଵଚୋ ବଭୂଵ ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଭିକାଂକ୍ଷିଣୀ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଦେବୀ ଦୃଢ଼ ମନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାମ ଅରଣ୍ୟବାସକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ; ସେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସା ଵିନୀଯ ତମାଯାସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜଲଂ ଶୁଚି। ଚକାର ମାତା ରାମସ୍ଯ ମଙ୍ଗଲାନି ମନସ୍ଵିନୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ପବିତ୍ର ପାଣି ଛୁଇଁ, ରାମଙ୍କର ମାଆ ଭଲ ଭାବରେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ନ ଶକ୍ଯସେ ଵାରଯିତୁଂ ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ରଘୂତ୍ତମ। ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଵର୍ତସ୍ଵ ଚ ସତାଂ କ୍ରମେ
ତୁମକୁ ରୋକିହେବ ନୁହେଁ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଯାଅ, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ, ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାରରେ ଚାଲ।
ଯଂ ପାଲଯସି ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ନିଯମେନ ଚ। ସ ଵୈ ରାଘଵଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ
ଯେ ଧର୍ମକୁ ତୁମେ ସ୍ନେହ ଓ ନିୟମରେ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ରାଘବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣମସେ ପୁତ୍ର ଦେଵେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ। ତେ ଚ ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଵନେ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପୁଅ, ଯେଉଁ ଦେବତା ଓ ଦେବାଳୟକୁ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କର, ସେମାନେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଯାନି ଦତ୍ତାନି ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ତାନି ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତଂ ସଦା
ଧୀର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ତୁମର ଗୁଣ ସହିତ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ପିତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ପୁତ୍ର ମାତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ତଥା। ସତ୍ଯେନ ଚ ମହାବାହୋ ଚିରଂ ଜୀଵାଭିରକ୍ଷିତଃ
ବାପାଙ୍କୁ ଓ ମାଆକୁ ଶୁଶୂଷା କରି, ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରୁହି, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହ।
ସମିତ୍କୁଶପଵିତ୍ରାଣି ଵେଦ୍ଯଶ୍ଚାଯତନାନି ଚ। ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାନି ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶୈଲା ଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଷୁପା ହ୍ରଦାଃ। ପତଙ୍ଗାଃ ପନ୍ନଗାଃ ସିଂହାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମିଦ୍, କୁଶ, ପବିତ୍ର, ବେଦୀ, ଆୟତନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅସନ, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଝାଡ଼, ହ୍ରଦ, ପକ୍ଷୀ, ସାପ, ସିଂହ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ମରୁତଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ଵସ୍ତି ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସ୍ଵସ୍ତି ପୂଷା ଭଗୋଽର୍ଯମା
ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମରୁତ, ମହାର୍ଷି, ଧାତା, ବିଧାତା, ପୂଷା, ଭଗ, ଅର୍ଯ୍ୟମା—ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵାସଵପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା। ଋତଵଃ ଷଟ୍ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମାସାଃ ସଂଵତ୍ସରାଃ କ୍ଷପାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି, ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ରାତି—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଦିନାନି ଚ ମୁହୂର୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତେ ସଦା। ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପାତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ସର୍ଵତଃ
ଦିନ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସବୁବେଳେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଆଣୁନ୍ତୁ; ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ପୁଅ।
ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଃ ସୋମଶ୍ଚ ସବୃହସ୍ପତିଃ। ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ନାରଦଶ୍ଚ ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ
ଭଗବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ନାରଦ — ଏହି ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ତେ ଚାପି ସର୍ଵତଃ ସିଦ୍ଧା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ। ସ୍ତୁତା ମଯା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଶଃ
ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ଦିଗପାଳ ଏବଂ ଦିଗର ମାଲିକମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପୂଜିଛି, ସେମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ପୁଅ।
ଶୈଲାଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ରାଜା ଵରୁଣ ଏଵ ଚ। ଦ୍ଯୌରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁଶ୍ଚ ସଚରାଚରଃ
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ରାଜା ବରୁଣ, ଆକାଶ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ ଏବଂ ଚଳାଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ସହ ଦୈଵତୈଃ। ଅହୋରାତ୍ରେ ତଥା ସଂଧ୍ଯେ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ଵନମାଶ୍ରିତମ୍
ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଦିନ ଓ ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା — ଏମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଋତଵଶ୍ଚାପି ଷଟ୍ ଚାନ୍ଯେ ମାସାଃ ସଂଵତ୍ସରାସ୍ତଥା। କଲାଶ୍ଚ କାଷ୍ଠାଶ୍ଚ ତଥା ତଵ ଶର୍ମ ଦିଶନ୍ତୁ ତେ
ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ସମୟର ଭାଗ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ଏମାନେ ତୁମକୁ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ମହାଵନେଽପି ଚରତୋ ମୁନିଵେଷସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତଥା ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତୁ ସୁଖଦାଃ ସଦା
ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁନିବେଶ ଧାରଣ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତୁ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ପିଶାଚାନାଂ ରୌଦ୍ରାଣାଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍। କ୍ରଵ୍ଯାଦାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମା ଭୂତ୍ ପୁତ୍ରକ ତେ ଭଯମ୍
ପୁଅ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କ୍ରୁର କାମ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଓ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଭୟ ନ ହୋକ।
ପ୍ଲଵଗା ଵୃଶ୍ଚିକା ଦଂଶା ମଶକାଶ୍ଚୈଵ କାନନେ। ସରୀସୃପାଶ୍ଚ କୀଟାଶ୍ଚ ମା ଭୂଵନ୍ ଗହନେ ତଵ
ଅରଣ୍ୟରେ ବାନର, ବିଛା, କଟୁଥିବା ପୋକ, ମଶା, ସରିସୃପ ଓ କୀଟମାନେ ତୁମକୁ ଅସୁବିଧା ନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ମହାଦ୍ଵିପାଶ୍ଚ ସିଂହାଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଋକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ। ମହିଷାଃ ଶୃଙ୍ଗିଣୋ ରୌଦ୍ରା ନ ତେ ଦ୍ରୁହ୍ଯନ୍ତୁ ପୁତ୍ରକ
ବଡ଼ ହାତୀ, ସିଂହ, ବାଘ, ଦାଁତିଆ ଭାଲୁ, ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ମହିଷ ଓ ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ, ପୁଅ, କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ।
ନୃମାଂସଭୋଜନା ରୌଦ୍ରା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସର୍ଵଜାତଯଃ। ମା ଚ ତ୍ଵାଂ ହିଂସିଷୁଃ ପୁତ୍ର ମଯା ସମ୍ପୂଜିତାସ୍ତ୍ଵିହ
ମାନବ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂଜିଛି, ସେମାନେ ତୁମକୁ କେବେ ଅପକାର ନ କରନ୍ତୁ, ପୁଅ।
ଆଗମାସ୍ତେ ଶିଵାଃ ସନ୍ତୁ ସିଧ୍ଯନ୍ତୁ ଚ ପରାକ୍ରମାଃ। ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ତଯୋ ରାମ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ରକ
ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ତୁମର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୋ, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ତୁମ ହୋ, ରାମ, ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ଯାଅ, ପୁଅ।
ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତ୍ଵାନ୍ତରିକ୍ଷେଭ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। ସର୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଯେ ଚ ତେ ପରିପନ୍ଥିନଃ
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ତୁମର ବିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ପୁନଃ ପୁନଃ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୋ।
ଶୁକ୍ରଃ ସୋମଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଧନଦୋଽଥ ଯମସ୍ତଥା। ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାମର୍ଚିତା ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନମ୍
ଶୁକ୍ର, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର ଏବଂ ଯମ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜିଛି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ରାମ।
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁସ୍ତଥା ଧୂମୋ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଷିମୁଖଚ୍ଯୁତାଃ। ଉପସ୍ପର୍ଶନକାଲେ ତୁ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ
ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଧୂଆଁ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର — ଏମାନେ ବଳି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ରଘୁନନ୍ଦନ।
ଇତି ମାଲ୍ଯୈଃ ସୁରଗଣାନ୍ ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚାପି ଯଶସ୍ଵିନୀ। ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାନୁରୂପାଭିରାନର୍ଚାଯତଲୋଚନା
ଏଭଳି, ବିଭୂଷିତା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଯଥୋଚିତ ସ୍ତୁତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଜ୍ଵଲନଂ ସମୁପାଦାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା। ହାଵଯାମାସ ଵିଧିନା ରାମମଙ୍ଗଲକାରଣାତ୍
ବଡ଼ ମନ୍ୟବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଗ୍ନି ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହୋମ କଲେ।