ଭର୍ତାରଂ ନାନୁଵର୍ତେତ ସା ଚ ପାପଗତିର୍ଭଵେତ୍। ଭର୍ତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଯା ନାରୀ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍
ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନେନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ବର୍ଗର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପାଆନ୍ତି।
ଅପି ଯା ନିର୍ନମସ୍କାରା ନିଵୃତ୍ତା ଦେଵପୂଜନାତ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷାମେଵ କୁର୍ଵୀତ ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯହିତେ ରତା
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତିନାହିଁ କିମ୍ବା ପୂଜା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଭଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଷ ଧର୍ମଃ ସ୍ତ୍ରିଯା ନିତ୍ଯୋ ଵେଦେ ଲୋକେ ଶ୍ରୁତଃ ସ୍ମୃତଃ। ଅଗ୍ନିକାର୍ଯେଷୁ ଚ ସଦା ସୁମନୋଭିଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ଏହି ହେଉଛି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ, ବେଦ ଓ ଲୋକରେ ଏହା ଶୁଣାଯାଇଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଚରଣ ଦେଖାଯାଏ।
ପୂଜ୍ଯାସ୍ତେ ମତ୍କୃତେ ଦେଵି ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ସତ୍କୃତାଃ। ଏଵଂ କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ମମାଗମନକାଂକ୍ଷିଣୀ
ମୋ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଦର ପାଇବା ଦରକାର। ଏଭଳି ମୋ ପ୍ରତ୍ୟାଗମନ ଆଶାରେ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର।
ନିଯତା ନିଯତାହାରା ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତା। ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ପରମଂ କାମଂ ମଯି ପର୍ଯାଗତେ ସତି
ନିୟମିତ ଓ ମାପିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ପତିଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ମୁଁ ଫେରିଲେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇବ।
ଯଦି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧାରଯିଷ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍। ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ରାମେଣ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣା
ଯଦି ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଣେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ଏପରି ରାମ କହିବା ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
କୌସଲ୍ଯା ପୁତ୍ରଶୋକାର୍ତା ରାମଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଗମନେ ସୁକୃତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ନ ତେ ଶକ୍ନୋମି ପୁତ୍ରକ
କୌଶଲ୍ୟା ତାଙ୍କର ପୁଅ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ବେଳେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୋର ବିଦାୟ ସହିପାରୁନି, ପୁଅ।"
ଵିନିଵର୍ତଯିତୁଂ ଵୀର ନୂନଂ କାଲୋ ଦୁରତ୍ଯଯଃ। ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ତ୍ଵମେକାଗ୍ରୋ ଭଦ୍ରଂ ତେଽସ୍ତୁ ସଦା ଵିଭୋ
ହେ ବୀର, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସମୟକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରିନାହାନ୍ତି; ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଯାଅ, ପୁଅ, ତୁମ ପାଇଁ ସଦା ଭଲ ହେଉ।
ପୁନସ୍ତ୍ଵଯି ନିଵୃତ୍ତେ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଗତକ୍ଲମା। ପ୍ରତ୍ଯାଗତେ ମହାଭାଗେ କୃତାର୍ଥେ ଚରିତଵ୍ରତେ। ପିତୁରାନୃଣ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ସ୍ଵପିଷ୍ଯେ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ତୁମେ ଫେରିଆସିବାବେଳେ ମୁଁ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯିବି; ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ବାପାଙ୍କ ଋଣ ଶେଷ କରି ଫେରିଲେ, ମୁଁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଅଇପାରିବି।
କୃତାନ୍ତସ୍ଯ ଗତିଃ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯା ସଦା ଭୁଵି। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ସଂଚୋଦଯତି ମେ ଵଚ ଆଵିଧ୍ଯ ରାଘଵ
ପୁଅ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୃତ୍ୟୁର ମାର୍ଗ ସବୁବେଳେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ବୋଧ; ଯିଏ ତୁମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି, ରାଘବ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷେମେଣ ପୁନରାଗତଃ। ନନ୍ଦଯିଷ୍ଯସି ମାଂ ପୁତ୍ର ସାମ୍ନା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣେନ ଚାରୁଣା
ଏବେ ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ, ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ପୁଣି ଫେରିଆସ; ମୋତେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି ତୁମେ ଖୁସି କରିବ।
ଅପୀଦାନୀଂ ସ କାଲଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଵନାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯାଗତଂ ପୁନଃ। ଯତ୍ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ରକ ପଶ୍ଯେଯଂ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣମ୍
ଶାୟଦ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ଯେଉଁବେଳେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିଆସିବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିପାରିବି, ପୁଅ।
ତଥା ହି ରାମଂ ଵନଵାସନିଶ୍ଚିତଂ ଦଦର୍ଶ ଦେଵୀ ପରମେଣ ଚେତସା। ଉଵାଚ ରାମଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଂ ଵଚୋ ବଭୂଵ ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଭିକାଂକ୍ଷିଣୀ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଦେବୀ ଦୃଢ଼ ମନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାମ ଅରଣ୍ୟବାସକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ; ସେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସା ଵିନୀଯ ତମାଯାସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜଲଂ ଶୁଚି। ଚକାର ମାତା ରାମସ୍ଯ ମଙ୍ଗଲାନି ମନସ୍ଵିନୀ
ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ପବିତ୍ର ପାଣି ଛୁଇଁ, ରାମଙ୍କର ମାଆ ଭଲ ଭାବରେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ନ ଶକ୍ଯସେ ଵାରଯିତୁଂ ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ରଘୂତ୍ତମ। ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଵର୍ତସ୍ଵ ଚ ସତାଂ କ୍ରମେ
ତୁମକୁ ରୋକିହେବ ନୁହେଁ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଯାଅ, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ, ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାରରେ ଚାଲ।
ଯଂ ପାଲଯସି ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ନିଯମେନ ଚ। ସ ଵୈ ରାଘଵଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ
ଯେ ଧର୍ମକୁ ତୁମେ ସ୍ନେହ ଓ ନିୟମରେ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ରାଘବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣମସେ ପୁତ୍ର ଦେଵେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ। ତେ ଚ ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଵନେ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ
ପୁଅ, ଯେଉଁ ଦେବତା ଓ ଦେବାଳୟକୁ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କର, ସେମାନେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଯାନି ଦତ୍ତାନି ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ତାନି ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷନ୍ତୁ ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତଂ ସଦା
ଧୀର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ତୁମର ଗୁଣ ସହିତ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ପିତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ପୁତ୍ର ମାତୃଶୁଶ୍ରୂଷଯା ତଥା। ସତ୍ଯେନ ଚ ମହାବାହୋ ଚିରଂ ଜୀଵାଭିରକ୍ଷିତଃ
ବାପାଙ୍କୁ ଓ ମାଆକୁ ଶୁଶୂଷା କରି, ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରୁହି, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହ।
ସମିତ୍କୁଶପଵିତ୍ରାଣି ଵେଦ୍ଯଶ୍ଚାଯତନାନି ଚ। ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାନି ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶୈଲା ଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଷୁପା ହ୍ରଦାଃ। ପତଙ୍ଗାଃ ପନ୍ନଗାଃ ସିଂହାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମିଦ୍, କୁଶ, ପବିତ୍ର, ବେଦୀ, ଆୟତନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅସନ, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଝାଡ଼, ହ୍ରଦ, ପକ୍ଷୀ, ସାପ, ସିଂହ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ମରୁତଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ଵସ୍ତି ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସ୍ଵସ୍ତି ପୂଷା ଭଗୋଽର୍ଯମା
ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମରୁତ, ମହାର୍ଷି, ଧାତା, ବିଧାତା, ପୂଷା, ଭଗ, ଅର୍ଯ୍ୟମା—ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵାସଵପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା। ଋତଵଃ ଷଟ୍ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମାସାଃ ସଂଵତ୍ସରାଃ କ୍ଷପାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି, ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ରାତି—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଦିନାନି ଚ ମୁହୂର୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତୁ ତେ ସଦା। ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପାତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ସର୍ଵତଃ
ଦିନ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସବୁବେଳେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଆଣୁନ୍ତୁ; ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ପୁଅ।
ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଃ ସୋମଶ୍ଚ ସବୃହସ୍ପତିଃ। ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ନାରଦଶ୍ଚ ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ
ଭଗବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦ, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ନାରଦ — ଏହି ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ତେ ଚାପି ସର୍ଵତଃ ସିଦ୍ଧା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ। ସ୍ତୁତା ମଯା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଶଃ
ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ଦିଗପାଳ ଏବଂ ଦିଗର ମାଲିକମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପୂଜିଛି, ସେମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ପୁଅ।
ଶୈଲାଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ରାଜା ଵରୁଣ ଏଵ ଚ। ଦ୍ଯୌରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁଶ୍ଚ ସଚରାଚରଃ
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ରାଜା ବରୁଣ, ଆକାଶ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ ଏବଂ ଚଳାଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ସହ ଦୈଵତୈଃ। ଅହୋରାତ୍ରେ ତଥା ସଂଧ୍ଯେ ପାନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ଵନମାଶ୍ରିତମ୍
ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଦିନ ଓ ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା — ଏମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଋତଵଶ୍ଚାପି ଷଟ୍ ଚାନ୍ଯେ ମାସାଃ ସଂଵତ୍ସରାସ୍ତଥା। କଲାଶ୍ଚ କାଷ୍ଠାଶ୍ଚ ତଥା ତଵ ଶର୍ମ ଦିଶନ୍ତୁ ତେ
ଛଅ ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ସମୟର ଭାଗ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ଏମାନେ ତୁମକୁ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ମହାଵନେଽପି ଚରତୋ ମୁନିଵେଷସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତଥା ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତୁ ସୁଖଦାଃ ସଦା
ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁନିବେଶ ଧାରଣ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତୁ।