ଅଗ୍ରାକ୍ଷ୍ଣା ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତୁ ତିର୍ଯଗ୍ଭ୍ରାତରମବ୍ରଵୀତ୍। ଅସ୍ଥାନେ ସମ୍ଭ୍ରମୋ ଯସ୍ଯ ଜାତୋ ଵୈ ସୁମହାନଯମ୍
ସେ ଆଗୁଆ ଚକ୍ଷୁଁରେ ଭାଇକୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, କହିଲେ: 'ତୁମର ଏତେ ବଡ଼ ଅଶାନ୍ତି ଅନାବଶ୍ୟକ ଉପଜିଛି।'
ଧର୍ମଦୋଷପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଲୋକସ୍ଯାନତିଶଙ୍କଯା। କଥଂ ହ୍ଯେତଦସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଧର୍ମର ଭୟ ଓ ଲୋକମତର ଅତି ଚିନ୍ତାରୁ, ତୁମ ପରି ଶାନ୍ତ ମନେ ଥିବା ଲୋକ କିପରି ଏପରି କଥା କହିପାରିବେ?
ଯଥା ହ୍ଯେଵମଶୌଣ୍ଡୀରଂ ଶୌଣ୍ଡୀରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ। କିଂ ନାମ କୃପଣଂ ଦୈଵମଶକ୍ତମଭିଶଂସସି
ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଶୂର ବନ୍ଶର କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ଭାବରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୋଷ ଦେଉଛ, ଏହା କାହିଁକି?
ପାପଯୋସ୍ତେ କଥଂ ନାମ ତଯୋଃ ଶଙ୍କା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ସନ୍ତି ଧର୍ମୋପଧାସକ୍ତା ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ କିଂ ନ ବୁଧ୍ଯସେ
ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ତୁମେ କିପରି ସନ୍ଦେହ କରୁନାହାଁ? ଅନେକ ଲୋକ ଧର୍ମକୁ ଢାଳ ବନେଇ ଚାଳାକି କରନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଦେଖୁନାହାଁ କି?
ତଯୋଃ ସୁଚରିତଂ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ଶାଠ୍ଯାତ୍ ପରିଜିହୀର୍ଷତୋଃ। ଯଦି ନୈଵଂ ଵ୍ଯଵସିତଂ ସ୍ଯାଦ୍ଧି ପ୍ରାଗେଵ ରାଘଵ। ତଯୋଃ ପ୍ରାଗେଵ ଦତ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ ଵରଃ ପ୍ରକୃତଶ୍ଚ ସଃ
ଯଦି ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ବର ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ଥାନ୍ତା ଏବଂ ଏହା ଠିକ୍ ଭାବରେ ହେଉଥାନ୍ତା।
ଲୋକଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟମାରବ୍ଧଂ ତ୍ଵଦନ୍ଯସ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍। ନୋତ୍ସହେ ସହିତୁଂ ଵୀର ତତ୍ର ମେ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ଏପରି ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉଛି, ଏହି ଦୁଃଖ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ମୋ ଏହି ଅସହିଷ୍ଣୁତାକୁ ମାନ୍ୟ କର।
ଯେନୈଵମାଗତା ଦ୍ଵୈଧଂ ତଵ ବୁଦ୍ଧିର୍ମହାମତେ। ସୋଽପି ଧର୍ମୋ ମମ ଦ୍ଵେଷ୍ଯୋ ଯତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଵିମୁହ୍ଯସି
ମହାବୁଦ୍ଧି, ଯେ ଧର୍ମ ତୁମର ମନକୁ ସନ୍ଦେହରେ ପକାଇଛି, ସେ ଧର୍ମ ମୋ ପାଖରେ ଅପ୍ରିୟ, କାରଣ ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛ।
କଥଂ ତ୍ଵଂ କର୍ମଣା ଶକ୍ତଃ କୈକେଯୀଵଶଵର୍ତିନଃ। କରିଷ୍ଯସି ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯମଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ତୁମେ କିପରି କୈକେୟୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କର ଅଧର୍ମ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ବାପାଙ୍କ କଥା ମାନିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛ?
ଯଦଯଂ କିଲ୍ବିଷାଦ୍ ଭେଦଃ କୃତୋଽପ୍ଯେଵଂ ନ ଗୃହ୍ଯତେ। ଜାଯତେ ତତ୍ର ମେ ଦୁଃଖଂ ଧର୍ମସଙ୍ଗଶ୍ଚ ଗର୍ହିତଃ
ଏହି ଭିନ୍ନତା ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହାଁ; ଏହିଥିରେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଲାଗେ, ଏବଂ ଏଠି ତୁମର ଧର୍ମପ୍ରେମ ନିନ୍ଦନୀୟ।
ତଵାଯଂ ଧର୍ମସଂଯୋଗୋ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଗର୍ହିତଃ। ମନସାପି କଥଂ କାମଂ କୁର୍ଯାତ୍ ତ୍ଵାଂ କାମଵୃତ୍ତଯୋଃ। ତଯୋସ୍ତ୍ଵହିତଯୋର୍ନିତ୍ଯଂ ଶତ୍ର୍ଵୋଃ ପିତ୍ରଭିଧାନଯୋଃ
ତୁମର ଏହି ଧର୍ମପ୍ରେମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ସବୁବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦେଖନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ସ୍ୱରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାପା ଓ ମାଆଁ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ କିପରି ସେବା କରିପାରିବ?
ଯଦ୍ଯପି ପ୍ରତିପତ୍ତିସ୍ତେ ଦୈଵୀ ଚାପି ତଯୋର୍ମତମ୍। ତଥାପ୍ଯୁପେକ୍ଷଣୀଯଂ ତେ ନ ମେ ତଦପି ରୋଚତେ
ଯଦିଓ ତୁମର ନିଷ୍ଠା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତଥାପି ତୁମେ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ।
ଵିକ୍ଲଵୋ ଵୀର୍ଯହୀନୋ ଯଃ ସ ଦୈଵମନୁଵର୍ତତେ। ଵୀରାଃ ସମ୍ଭାଵିତାତ୍ମାନୋ ନ ଦୈଵଂ ପର୍ଯୁପାସତେ
ଯିଏ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶୂରବିହୀନ, ସେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଶୂରମାନେ, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଲୋକେ, କଦାପି ଭାଗ୍ୟକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାନ୍ତି।
ଦୈଵଂ ପୁରୁଷକାରେଣ ଯଃ ସମର୍ଥଃ ପ୍ରବାଧିତୁମ୍। ନ ଦୈଵେନ ଵିପନ୍ନାର୍ଥଃ ପୁରୁଷଃ ସୋଽଵସୀଦତି
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ହରାଇପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵଦ୍ଯ ଦୈଵସ୍ଯ ପୌରୁଷଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ। ଦୈଵମାନୁଷଯୋରଦ୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତା ଵ୍ଯକ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ଆଜି ଲୋକେ ଭାଗ୍ୟ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରୟାସର ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିବେ; ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଫାତ୍ ଦେଖାଯିବ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ପୌରୁଷହତଂ ଦୈଵଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଜନାଃ। ଯୈର୍ଦୈଵାଦାହତଂ ତେଽଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟଂ ରାଜ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍
ଆଜି ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଭାଗ୍ୟରେ ବାଘ୍ନ ହେବାକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରୟାସରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ହରାଇଯିବା ଦେଖିବେ।
ଅତ୍ଯଙ୍କୁଶମିଵୋଦ୍ଦାମଂ ଗଜଂ ମଦଜଲୋଦ୍ଧତମ୍। ପ୍ରଧାଵିତମହଂ ଦୈଵଂ ପୌରୁଷେଣ ନିଵର୍ତଯେ
ଏକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଯେପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯିବା ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ମୋର ପ୍ରୟାସରେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଦୌଡ଼ି ଧରି ଫେରାଇଦେବି।
ଲୋକପାଲାଃ ସମସ୍ତାସ୍ତେ ନାଦ୍ଯ ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ନ ଚ କୃତ୍ସ୍ନାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକା ଵିହନ୍ଯୁଃ କିଂ ପୁନଃ ପିତା
ଆଜି ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ମିଶି ମଧ୍ୟ ତୁମର ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକକୁ ବାଘ୍ନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତୁମର ପିତା କିଏ ହେଲେ କଣ।
ଯୈର୍ଵିଵାସସ୍ତଵାରଣ୍ଯେ ମିଥୋ ରାଜନ୍ ସମର୍ଥିତଃ। ଅରଣ୍ଯେ ତେ ଵିଵତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଚତୁର୍ଦଶ ସମାସ୍ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ରାଜା, ତୁମକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇବା ଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜେ ଚଉଦ ଡ଼ିଘା ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ।
ମଦ୍ବଲେନ ଵିରୁଦ୍ଧାଯ ନ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୈଵବଲଂ ତଥା। ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯତି ଦୁଃଖାଯ ଯଥୋଗ୍ରଂ ପୌରୁଷଂ ମମ
ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତିର ଗର୍ବ ଅଛି, ସେଠି ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ଏତେ ବଡ଼ ନୁହେଁ; ମୋର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରୟାସ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଜିତିବ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ପ୍ରଜାପାଲ୍ଯମନନ୍ତରମ୍। ଆର୍ଯପୁତ୍ରାଃ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵନଵାସଂ ଗତେ ତ୍ଵଯି
ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁଅମାନେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇବା ପରେ, ତୁମେ ତେବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏବେ ନୁହେଁ।
ପୂର୍ଵରାଜର୍ଷିଵୃତ୍ତ୍ଯା ହି ଵନଵାସୋଽଭିଧୀଯତେ। ପ୍ରଜା ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁତ୍ରେଷୁ ପୁତ୍ରଵତ୍ ପରିପାଲନେ
ପ୍ରାଚୀନ ରାଜାମାନେ ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ପୁଅମାନଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ପୁଅମାନେ ପ୍ରଜାକୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭଳି ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ତାପରେ ଅରଣ୍ୟବାସ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସ ଚେଦ୍ ରାଜନ୍ଯନେକାଗ୍ରେ ରାଜ୍ଯଵିଭ୍ରମଶଙ୍କଯା। ନୈଵମିଚ୍ଛସି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ରାମ ତ୍ଵମାତ୍ମନି
ଯଦି ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ର ଥିବାରୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତା ହେବ ବୋଲି ଭାବି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁନାହଁ—
ପ୍ରତିଜାନେ ଚ ତେ ଵୀର ମା ଭୂଵଂ ଵୀରଲୋକଭାକ୍। ରାଜ୍ଯଂ ଚ ତଵ ରକ୍ଷେଯମହଂ ଵେଲେଵ ସାଗରମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଶପଥ ଦେଉଛି, ବୀର, ମୁଁ କେବେ ବୀର ଲୋକର ଅଂଶ ହେବି ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମର ରାଜ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ତଟ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ରକ୍ଷା କରିବି।
ମଙ୍ଗଲୈରଭିଷିଞ୍ଚସ୍ଵ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପୃତୋ ଭଵ। ଅହମେକୋ ମହୀପାଲାନଲଂ ଵାରଯିତୁଂ ବଲାତ୍
ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି ତୁମେ ସେଠାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରୁହ; ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁ ଜୋରକରି ରୋକିଦେବି।
ନ ଶୋଭାର୍ଥାଵିମୌ ବାହୂ ନ ଧନୁର୍ଭୂଷଣାଯ ମେ। ନାସିରାବନ୍ଧନାର୍ଥାଯ ନ ଶରାଃ ସ୍ତମ୍ଭହେତଵଃ
ମୋ ଏହି ଦୁଇଟି ବାହୁ ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଧନୁ ମଧ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗାର ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୋ ମୁଣ୍ଡର ବନ୍ଧନ ଶୋଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଶର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଅମିତ୍ରମଥନାର୍ଥାଯ ସର୍ଵମେତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍। ନ ଚାହଂ କାମଯେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଯଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛତ୍ରୁର୍ମତୋ ମମ
ଏହି ବାହୁ, ଧନୁ, ମୁଣ୍ଡର ବନ୍ଧନ ଓ ଶର — ସବୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳିବା ପାଇଁ; ଯେଉଁଠି ମୋ ଶତ୍ରୁ ଭାବିଯିବ, ମୁଁ ତାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ଅସିନା ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରେଣ ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚଲିତଵର୍ଚସା। ପ୍ରଗୃହୀତେନ ଵୈ ଶତ୍ରୁଂ ଵଜ୍ରିଣଂ ଵା ନ କଲ୍ପଯେ
ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ତଳୱାର ନେଇ, ମୁଁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁକୁ ସମାନ ଭାବି ନାହିଁ।
ଖଡ୍ଗନିଷ୍ପେଷନିଷ୍ପିଷ୍ଟୈର୍ଗହନା ଦୁଶ୍ଚରା ଚ ମେ। ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥିହସ୍ତୋରୁଶିରୋଭିର୍ଭଵିତା ମହୀ
ମୋ ତଳୱାରର ଘାତରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥୀ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ହାତ ଓ ଜଂଘା ଭୂମିକୁ ଢାକିଦେବ, ଏହା ଅତି ଦୁର୍ଗମ ହେବ।
ଖଡ୍ଗଧାରାହତା ମେଽଦ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନା ଇଵାଗ୍ନଯଃ। ପତିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଷୋ ଭୂମୌ ମେଘା ଇଵ ସଵିଦ୍ଯୁତଃ
ମୋ ତଳୱାରର ଘାତରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳି ମେଘ ଭଳି ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବେ।
ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରାଣେ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନେ। କଥଂ ପୁରୁଷମାନୀ ସ୍ଯାତ୍ ପୁରୁଷାଣାଂ ମଯି ସ୍ଥିତେ
ମୋ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଚାମଡ଼ାର ରକ୍ଷା, ହାତରେ ଧନୁ ଓ ଶର ନେଇ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଛି, ତେବେ କିଏ ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଭାବିପାରିବ?