ଅମ୍ବ ସମ୍ଭୃତ୍ଯ ସମ୍ଭାରାନ୍ ଦୁଃଖଂ ହୃଦି ନିଗୃହ୍ଯ ଚ। ଵନଵାସକୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ମମ ଧର୍ମ୍ଯାନୁଵର୍ତ୍ଯତାମ୍
ମା, ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଡ଼ କର, ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କର। ମୋର ମନ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି ନିଷ୍ଠାକୁ ଧର।
ଏତଦ୍ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ମାତା ସୁଧର୍ମ୍ଯମଵ୍ଯଗ୍ରମଵିକ୍ଲଵଂ ଚ। ମୃତେଵ ସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ଦେଵୀ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ରାମଂ ପୁନରିତ୍ଯୁଵାଚ
ରାମଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ, ଅଟଳ ଓ ନିର୍ଭୟ କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁଣି ସଚେତନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି କହିଲେ।
ଯଥୈଵ ତେ ପୁତ୍ର ପିତା ତଥାହଂ ଗୁରୁଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ସୁହୃତ୍ତଯା ଚ। ନ ତ୍ଵାନୁଜାନାମି ନ ମାଂ ଵିହାଯ ସୁଦୁଃଖିତାମର୍ହସି ପୁତ୍ର ଗନ୍ତୁମ୍
ପୁଅ, ଯେପରି ତୁମ ବାପା ତୁମ ପାଇଁ ଗୁରୁ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସ୍ନେହରେ ତୁମର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉନି, ଏତେ ଦୁଃଖିତ ମାଆକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କିଂ ଜୀଵିତେନେହ ଵିନା ତ୍ଵଯା ମେ ଲୋକେନ ଵା କିଂ ସ୍ଵଧଯାମୃତେନ। ଶ୍ରେଯୋ ମୁହୂର୍ତଂ ତଵ ସଂନିଧାନଂ ମମୈଵ କୃତ୍ସ୍ନାଦପି ଜୀଵଲୋକାତ୍
ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ଏହି ଜୀବନ କି, ଏହି ସଂସାର କି, କିମ୍ବା ଅମୃତ ମଧ୍ୟ କି? ତୁମ ସାନିଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଥିବା ସଂସାରଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ନରୈରିଵୋଲ୍କାଭିରପୋହ୍ଯମାନୋ ମହାଗଜୋ ଧ୍ଵାନ୍ତମଭିପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ। ଭୂଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ଵିଲାପମେଵଂ ନିଶମ୍ଯ ରାମଃ କରୁଣଂ ଜନନ୍ଯାଃ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିକଣ୍ଡା ଦେଇ ଅନ୍ଧାରକୁ ଧକେଇଦେଲେ, ସେପରି ମାଆଙ୍କ ଦୁଃଖଭରା କାନ୍ଦଣ ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ଦୁଃଖ ଆଉ ବଢ଼ିଗଲା।
ସ ମାତରଂ ଚୈଵ ଵିସଂଜ୍ଞକଲ୍ପା- ମାର୍ତଂ ଚ ସୌମିତ୍ରିମଭିପ୍ରତପ୍ତମ୍। ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମ୍ଯମୁଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ସ ଏଵାର୍ହତି ତତ୍ର ଵକ୍ତୁମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ମାଆ ପ୍ରାୟ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସେଠାରେ ଯେଉଁପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ହି ତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିତ୍ଯମେଵ ଜାନାମି ଭକ୍ତିଂ ଚ ପରାକ୍ରମଂ ଚ। ମମ ତ୍ଵଭିପ୍ରାଯମସଂନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମାତ୍ରା ସହାଭ୍ଯର୍ଦସି ମା ସୁଦୁଃଖମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତୁମର ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଜାଣିଛି। କିନ୍ତୁ ମୋର ଇଚ୍ଛାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଉନାହାଁ, ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ଓ ମାଆକୁ ଆଉ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନାହାଁ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମାଃ ଖଲୁ ଜୀଵଲୋକେ ସମୀକ୍ଷିତା ଧର୍ମଫଲୋଦଯେଷୁ। ଯେ ତତ୍ର ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁରସଂଶଯଂ ମେ ଭାର୍ଯେଵ ଵଶ୍ଯାଭିମତା ସପୁତ୍ରା
ଏହି ସଂସାରରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ—ସବୁ ଧର୍ମର ଫଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପାଇଁ ଏମିତି ଅନୁଗତ, ଯେପରି ଜନନୀ ସହ ପୁଅମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନୁଶାସିତ।
ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁରସଂନିଵିଷ୍ଟା ଧର୍ମୋ ଯତଃ ସ୍ଯାତ୍ ତଦୁପକ୍ରମେତ। ଦ୍ଵେଷ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯର୍ଥପରୋ ହି ଲୋକେ କାମାତ୍ମତା ଖଲ୍ଵପି ନ ପ୍ରଶସ୍ତା
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ଯିଏ କେବଳ ଲାଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ ହୁଏ; ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁଶ୍ଚ ରାଜା ଚ ପିତା ଚ ଵୃଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧାତ୍ ପ୍ରହର୍ଷାଦଥଵାପି କାମାତ୍। ଯଦ୍ ଵ୍ଯାଦିଶେତ୍ କାର୍ଯମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମଂ କସ୍ତଂ ନ କୁର୍ଯାଦନୃଶଂସଵୃତ୍ତିଃ
ଗୁରୁ, ରାଜା, ବାପା ଓ ବୟସ୍କ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଭାବି ଯାହା କାମ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ହେଉ, କିଏ ଦୟାହୀନ ହୋଇ ସେ କାମ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବ?
ନ ତେନ ଶକ୍ନୋମି ପିତୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞା- ମିମାଂ ନ କର୍ତୁଂ ସକଲାଂ ଯଥାଵତ୍। ସ ହ୍ଯାଵଯୋସ୍ତାତ ଗୁରୁର୍ନିଯୋଗେ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତା ସ ଗତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଃ
ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂରଣ କରିପାରୁନି; କାରଣ, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଆଦେଶଦାତା ଗୁରୁ, ରାଣୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଧର୍ମର ପଥ ଅଟୁଟ ରଖିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ ପୁନର୍ଜୀଵତି ଧର୍ମରାଜେ ଵିଶେଷତଃ ସ୍ଵେ ପଥି ଵର୍ତମାନେ। ଦେଵୀ ମଯା ସାର୍ଧମିତୋଽଭିଗଚ୍ଛେତ୍ କଥଂସ୍ଵିଦନ୍ଯା ଵିଧଵେଵ ନାରୀ
ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ରାଜା ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ପଥରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଏଠାରୁ ରାଣୀ କିପରି ମୋ ସହିତ ଯିବେ? ଏହା କେବଳ ବିଧବା ଜଣେ ନାରୀ ପରି ହେବ।
ସା ମାନୁମନ୍ଯସ୍ଵ ଵନଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ କୁରୁଷ୍ଵ ନଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାନି ଦେଵି। ଯଥା ସମାପ୍ତେ ପୁନରାଵ୍ରଜେଯଂ ଯଥା ହି ସତ୍ଯେନ ପୁନର୍ଯଯାତିଃ
ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛି, ଏହିପାଇଁ ଆପଣ ମୋପରେ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆମ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ଯେପରି ଯୟାତି ସତ୍ୟବାନ୍ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ ଫେରିପାରିବି।
ଯଶୋ ହ୍ଯହଂ କେଵଲରାଜ୍ଯକାରଣା- ନ୍ନ ପୃଷ୍ଠତଃ କର୍ତୁମଲଂ ମହୋଦଯମ୍। ଅଦୀର୍ଘକାଲେନ ତୁ ଦେଵି ଜୀଵିତେ ଵୃଣେଽଵରାମଦ୍ଯ ମହୀମଧର୍ମତଃ
ମୁଁ କେବଳ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ଯଶ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବିନି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଳ୍ପ ଜୀବନରେ, ରାଣୀ, ଆଜି ମୁଁ ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ, ଛୋଟ ମାଟିକୁ ବାଛିଛି।
ପ୍ରସାଦଯନ୍ନରଵୃଷଭଃ ସ ମାତରଂ ପରାକ୍ରମାଜ୍ଜିଗମିଷୁରେଵ ଦଣ୍ଡକାନ୍। ଅଥାନୁଜଂ ଭୃଶମନୁଶାସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ଚକାର ତାଂ ହୃଦି ଜନନୀଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଣ୍ଡକ ଯିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାପରେ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମନରେ ମାଆଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
thumb|ଦ୍ଵାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୨-
ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ବଇଶିତିଏ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅଥ ତଂ ଵ୍ଯଥଯା ଦୀନଂ ସଵିଶେଷମମର୍ଷିତମ୍। ସରୋଷମିଵ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଂ ରୋଷଵିସ୍ଫାରିତେକ୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ କ୍ରୋଧିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ରାଗୀ ହାତୀର ମାନ୍ୟ।
ଆସାଦ୍ଯ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଂ ସୁହୃଦଂ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ଉଵାଚେଦଂ ସ ଧୈର୍ଯେଣ ଧାରଯନ୍ ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ମଵାନ୍
ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଧୈର୍ୟ ଧରି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ।
ନିଗୃହ୍ଯ ରୋଷଂ ଶୋକଂ ଚ ଧୈର୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ କେଵଲମ୍। ଅଵମାନଂ ନିରସ୍ଯୈନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ହର୍ଷମୁତ୍ତମମ୍
କ୍ରୋଧ ଓ ଶୋକକୁ ଦମନ କରି, କେବଳ ଧୈର୍ୟରେ ଭରସା ରଖି, ଅପମାନକୁ ଛାଡ଼ି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ।
ଉପକ୍ଲୃପ୍ତଂ ଯଦୈତନ୍ମେ ଅଭିଷେକାର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ସର୍ଵଂ ନିଵର୍ତଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ କୁରୁ କାର୍ଯଂ ନିରଵ୍ଯଯମ୍
ମୋର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାହା କିଛି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ସେସବୁ ତୁରନ୍ତ ବାପସ୍ ନେଅ, ଏହି କାମ ଦେରି ଛାଡ଼ି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
ସୌମିତ୍ରେ ଯୋଽଭିଷେକାର୍ଥେ ମମ ସମ୍ଭାରସମ୍ଭ୍ରମଃ। ଅଭିଷେକନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥେ ସୋଽସ୍ତୁ ସମ୍ଭାରସମ୍ଭ୍ରମଃ
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ମୋର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଚେଷ୍ଟା ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ତାହା ଅଭିଷେକ ବାତିଲ ପାଇଁ ହେଉ।
ଯସ୍ଯା ମଦଭିଷେକାର୍ଥେ ମାନସଂ ପରିତପ୍ଯତେ। ମାତା ନଃ ସା ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ ସଵିଶଙ୍କା ତଥା କୁରୁ
ମୋ ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ମାଆଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛି, ସେଠିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଚିନ୍ତା ନ ଥାଏ, ଏପରି କାମ କର।
ତସ୍ଯାଃ ଶଙ୍କାମଯଂ ଦୁଃଖଂ ମୁହୂର୍ତମପି ନୋତ୍ସହେ। ମନସି ପ୍ରତିସଂଜାତଂ ସୌମିତ୍ରେଽହମୁପେକ୍ଷିତୁମ୍
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ମାଆଙ୍କ ମନରେ ଉପଜିଥିବା ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୁଃଖକୁ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବିନି।
ନ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ନାବୁଦ୍ଧଂ ସ୍ମରାମୀହ କଦାଚନ। ମାତୄଣାଂ ଵା ପିତୁର୍ଵାହଂ କୃତମଲ୍ପଂ ଚ ଵିପ୍ରିଯମ୍
ମୁଁ କେବେ ଜାଣିକିମ୍ବା ଅଜାଣିରେ, ମୋ ମାଆମାନେ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ କେବେ ଅଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଛି ବୋଲି ମୋତେ ମନେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯାଭିସଂଧଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ପରଲୋକଭଯାଦ୍ ଭୀତୋ ନିର୍ଭଯୋଽସ୍ତୁ ପିତା ମମ
ମୋ ବାପା ସତ୍ୟବାନ୍, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରୟାସୀ; ସେ ଏହି ଲୋକର ଭୟ ଛାଡ଼ି, ପରଲୋକର ଭୟରେ ନିର୍ଭୟ ହେଉନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାପି ହି ଭଵେଦସ୍ମିନ୍ କର୍ମଣ୍ଯପ୍ରତିସଂହୃତେ। ସତ୍ଯଂ ନେତି ମନସ୍ତାପସ୍ତସ୍ଯ ତାପସ୍ତପେଚ୍ଚ ମାମ୍
ଏହି କାମ ଯଦି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ମନରେ ସତ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ହେବ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ କରିବ।
ଅଭିଷେକଵିଧାନଂ ତୁ ତସ୍ମାତ୍ ସଂହୃତ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଅନ୍ଵଗେଵାହମିଚ୍ଛାମି ଵନଂ ଗନ୍ତୁମିତଃ ପୁରଃ
ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଥିଲା, ସେଠାରୁ ମୁଁ ମନ ହଟାଇ ଏଠାରୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
ମମ ପ୍ରଵ୍ରାଜନାଦଦ୍ଯ କୃତକୃତ୍ଯା ନୃପାତ୍ମଜା। ସୁତଂ ଭରତମଵ୍ଯଗ୍ରମଭିଷେଚଯତାଂ ତତଃ
ଆଜି ମୋର ବନବାସ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ କୈକେୟୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ; ତାପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ।
ମଯି ଚୀରାଜିନଧରେ ଜଟାମଣ୍ଡଲଧାରିଣି। ଗତେଽରଣ୍ଯଂ ଚ କୈକେଯ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ମନଃ ସୁଖମ୍
ମୁଁ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଟା ଧରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ପରେ, କୈକେୟୀର ମନ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।
ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଣୀତା ଯେନେଯଂ ମନଶ୍ଚ ସୁସମାହିତମ୍। ତଂ ନୁ ନାର୍ହାମି ସଂକ୍ଲେଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିଷ୍ଯାମି ମା ଚିରମ୍
ଯେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ଘଟିଛି, ଯେଉଁ ମନ ଏପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଇଛି, ତାକୁ ମୁଁ ବିଘ୍ନିତ କରିବାଠିକ ନୁହେଁ; ମୁଁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ବନବାସକୁ ଯିବି।