କୌସଲ୍ଯା ସୁପ୍ରଜା ରାମ ପିତା ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି। ମହିଷ୍ଯାପି ହି କୈକେଯ୍ଯା ଗମ୍ଯତାଂ ତତ୍ର ମା ଚିରମ୍
କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ରାମ, ତୁମ ଜନକ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ରାନୀ କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ସିଘ୍ର ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ନରସିଂହୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ତତଃ ସମ୍ମାନଯାମାସ ସୀତାମିଦମୁଵାଚ ହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଖୁସି ଥିବା ରାମ, ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵି ଦେଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଚ ସମାଗମ୍ଯ ମଦନ୍ତରେ। ମନ୍ତ୍ରଯେତେ ଧ୍ରୁଵଂ କିଂଚିଦଭିଷେଚନସଂହିତମ୍
ଦେବୀ, ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ରାଜା ଓ ରାନୀ ନିଶ୍ଚୟ କିଛି ଅଭିଷେକ ସମ୍ପର୍କିତ କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି।
ସା ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ମହାରାଜଂ ହିତକାମାନୁଵର୍ତିନୀ। ଜନନୀ ଚାର୍ଥକାମା ମେ କେକଯାଧିପତେଃ ସୁତା
ମୋର ମା, କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ ଏବଂ ସଦା ମୋର ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଖଲୁ ମହାରାଜୋ ମହିଷ୍ଯା ପ୍ରିଯଯା ସହ। ସୁମନ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ ଦୂତମର୍ଥକାମକରଂ ମମ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସହିତ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଛନ୍ତି।
ଯାଦୃଶୀ ପରିଷତ୍ ତତ୍ର ତାଦୃଶୋ ଦୂତ ଆଗତଃ। ଧ୍ରୁଵମଦ୍ଯୈଵ ମାଂ ରାଜା ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତି
ଯେପରି ଏଠାରେ ସଭା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେପରି ଦୂତ ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ଆଜି ରାଜା ମୋତେ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।
ହନ୍ତ ଶୀଘ୍ରମିତୋ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚ ମହୀପତିମ୍। ସହ ତ୍ଵଂ ପରିଵାରେଣ ସୁଖମାସ୍ସ୍ଵ ରମସ୍ଵ ଚ
ତେବେ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ସିଘ୍ର ଯାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ତୁମେ ତୁମ ପରିବାର ସହିତ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ରୁହ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ କର।
ପତିସମ୍ମାନିତା ସୀତା ଭର୍ତାରମସିତେକ୍ଷଣା। ଆ ଦ୍ଵାରମନୁଵଵ୍ରାଜ ମଙ୍ଗଲାନ୍ଯଭିଦଧ୍ଯୁଷୀ
ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, କଳା ନୟନ ଥିବା ସୀତା ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହି, ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭିର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ରାଜସୂଯାଭିଷେଚନମ୍। କର୍ତୁମର୍ହତି ତେ ରାଜା ଵାସଵସ୍ଯେଵ ଲୋକକୃତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘେରିଥିବା ଏହି ରାଜ୍ୟରେ, ରାଜା ତୁମକୁ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଦୀକ୍ଷିତଂ ଵ୍ରତସମ୍ପନ୍ନଂ ଵରାଜିନଧରଂ ଶୁଚିମ୍। କୁରଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗପାଣିଂ ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ତ୍ଵାଂ ଭଜାମ୍ଯହମ୍
ତୁମକୁ ଦୀକ୍ଷିତ, ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପବିତ୍ର, ମୂଲ୍ୟବାନ୍ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
ପୂର୍ଵାଂ ଦିଶଂ ଵଜ୍ରଧରୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ପାତୁ ତେ ଯମଃ। ଵରୁଣଃ ପଶ୍ଚିମାମାଶାଂ ଧନେଶସ୍ତୂତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କୁବେର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଅଥ ସୀତାମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲଃ। ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ରେଣ ସହ ରାମୋ ନିଵେଶନାତ୍
ପରେ, ସୀତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଯିଏ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୃହରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ପର୍ଵତାଦିଵ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସିଂହୋ ଗିରିଗୁହାଶଯଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦ୍ଵାରି ସୋଽପଶ୍ଯତ୍ ପ୍ରହ୍ଵାଞ୍ଜଲିପୁଟଂ ସ୍ଥିତମ୍
ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସିଂହ ପରି, ରାମ ଦ୍ୱାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ।
ଅଥ ମଧ୍ଯମକକ୍ଷ୍ଯାଯାଂ ସମାଗଚ୍ଛତ୍ ସୁହୃଜ୍ଜନୈଃ। ସ ସର୍ଵାନର୍ଥିନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମେତ୍ଯ ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ମଧ୍ୟ କକ୍ଷରେ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅଭିଯାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ମିଳନ କରି, ସ୍ନେହରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
ତତଃ ପାଵକସଂକାଶମାରୁରୋହ ରଥୋତ୍ତମମ୍। ଵୈଯାଘ୍ରଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ରାଜିତଂ ରାଜନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ରାଜନନ୍ଦନ ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢିଲେ।
ମେଘନାଦମସମ୍ବାଧଂ ମଣିହେମଵିଭୂଷିତମ୍। ମୁଷ୍ଣନ୍ତମିଵ ଚକ୍ଷୂଂଷି ପ୍ରଭଯା ମେରୁଵର୍ଚସମ୍
ସେଇ ରଥ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା, ଏବଂ ତାହାର ଅଲୋକ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଝିଁକାଇ ଦେଉଥିଲା।
କରେଣୁଶିଶୁକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଂ ପରମଵାଜିଭିଃ। ହରିଯୁକ୍ତଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ରଥମିନ୍ଦ୍ର ଇଵାଶୁଗମ୍
ଏହି ରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କୁଅଁ ଶିଶୁ ପରି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବାୟୁ ସମାନ ତୀବ୍ର, ହରି ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିଲେ, ଏହା ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଣମାସ୍ଥାଯ ରାଘଵୋ ଜ୍ଵଲିତଃ ଶ୍ରିଯା। ସ ପର୍ଜନ୍ଯ ଇଵାକାଶେ ସ୍ଵନଵାନଭିନାଦଯନ୍
ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢି, ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଗଞ୍ଜି ଚାଲିଗଲେ।
ନିକେତାନ୍ନିର୍ଯଯୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଭ୍ରାଦିଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ। ଚିତ୍ରଚାମରପାଣିସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଘଵାନୁଜଃ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ, ଯେପରି ମହାମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଚିତ୍ର ଚାମର ଧରି, ସହଯାତ୍ରୀ ହେଲେ।
ଜୁଗୋପ ଭ୍ରାତରଂ ଭ୍ରାତା ରଥମାସ୍ଥାଯ ପୃଷ୍ଠତଃ। ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦସ୍ତୁମୁଲଃ ସମଜାଯତ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥର ପଛରେ ଚଢି, ଭାଇଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
ତସ୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରମମାଣସ୍ଯ ଜନୌଘସ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ। ତତୋ ହଯଵରା ମୁଖ୍ଯା ନାଗାଶ୍ଚ ଗିରିସଂନିଭାଃ
ତାଙ୍କ ବାହାରିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହେଲେ; ତାପରେ ପାହାଡ଼ ସମାନ ମହାନ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଲେ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁସ୍ତଥା ରାମଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଗ୍ରତଶ୍ଚାସ୍ଯ ସଂନଦ୍ଧାଶ୍ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଭୂଷିତାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଲୋକ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସାମ୍ନାରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲଗାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଖଡ୍ଗଚାପଧରାଃ ଶୂରା ଜଗ୍ମୁରାଶଂସଵୋ ଜନାଃ। ତତୋ ଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦାଶ୍ଚ ସ୍ତୁତିଶବ୍ଦାଶ୍ଚ ଵନ୍ଦିନାମ୍
ଖଡ଼ଗ ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆଶାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଥିଲେ; ତାପରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ବନ୍ଦିମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ସିଂହନାଦାଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ତତଃ ଶୁଶ୍ରୁଵିରେ ପଥି। ହର୍ମ୍ଯଵାତାଯନସ୍ଥାଭିର୍ଭୂଷିତାଭିଃ ସମନ୍ତତଃ
ପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ଚାରିପାଖରେ ମହଳର ବାଟିଘରରେ ସଜିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଦେଖୁଥିଲେ।
କୀର୍ଯମାଣଃ ସୁପୁଷ୍ପୌଘୈର୍ଯଯୌ ସ୍ତ୍ରୀଭିରରିଂଦମଃ। ରାମଂ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗ୍ଯୋ ରାମପିପ୍ରୀଷଯା ତତଃ
ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ ରାମ ଯାଉଥିଲେ, ଜଣାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ନିର୍ମଳ ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ।
ଵଚୋଭିରଗ୍ର୍ଯୈର୍ହର୍ମ୍ଯସ୍ଥାଃ କ୍ଷିତିସ୍ଥାଶ୍ଚ ଵଵନ୍ଦିରେ। ନୂନଂ ନନ୍ଦତି ତେ ମାତା କୌସଲ୍ଯା ମାତୃନନ୍ଦନ
ମହଳ ଓ ଭୂମିରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ କଥା କହି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ: 'ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ମାଆ କୌଶଳ୍ୟା ଖୁସି ହେଉଛନ୍ତି, ମାଆଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ତୁମେ।'
ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ସିଦ୍ଧଯାତ୍ରଂ ତ୍ଵାଂ ପିତ୍ର୍ଯଂ ରାଜ୍ଯମୁପସ୍ଥିତମ୍। ସର୍ଵସୀମନ୍ତିନୀଭ୍ଯଶ୍ଚ ସୀତାଂ ସୀମନ୍ତିନୀଂ ଵରାମ୍
'ତୁମେ ଏହି ସଫଳ ଯାତ୍ରା କରୁଛ, ପିତୃପରମ୍ପରା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରୁଛ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୃହିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୀତା ଶ୍ରେଷ୍ଠା।'
ଅମନ୍ଯନ୍ତ ହି ତା ନାର୍ଯୋ ରାମସ୍ଯ ହୃଦଯପ୍ରିଯାମ୍। ତଯା ସୁଚରିତଂ ଦେଵ୍ଯା ପୁରା ନୂନଂ ମହତ୍ ତପଃ
ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟା, ସମସ୍ତ ଗୃହିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦେବୀ ପୂର୍ବେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ରୋହିଣୀଵ ଶଶାଙ୍କେନ ରାମସଂଯୋଗମାପ ଯା। ଇତି ପ୍ରାସାଦଶୃଙ୍ଗେଷୁ ପ୍ରମଦାଭିର୍ନରୋତ୍ତମଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ରାଜମାର୍ଗସ୍ଥଃ ପ୍ରିଯା ଵାଚ ଉଦାହୃତାଃ
ଯେପରି ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଏପରି ମହଳର ଶୃଙ୍ଗରୁ ଜଣାଣୀମାନେ ଯେଉଁ ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ, ରାମ ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିଲେ।
ସ ରାଘଵସ୍ତତ୍ର ତଦା ପ୍ରଲାପାନ୍ ଶୁଶ୍ରାଵ ଲୋକସ୍ଯ ସମାଗତସ୍ଯ। ଆତ୍ମାଧିକାରା ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ଵାଚଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପସ୍ଯ ପୁରେ ଜନସ୍ଯ
ସେଠାରେ ରାଘବ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଭାବନା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥା, ଏବଂ ସହରର ଖୁସି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ।