ସଜ୍ଜଂ ଦ୍ଯୁତିକରଂ ଶ୍ରୀମଦଭିଷେକପୁରସ୍ସରମ୍। ପାଣ୍ଡୁରଶ୍ଚ ଵୃଷଃ ସଜ୍ଜଃ ପାଣ୍ଡୁରାଶ୍ଵଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୋଭାମୟ ଓ ଚମକୁଥିବା ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଜିଥିଲା; ଧଳା ବୃଷ ଓ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲେ।
ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵନ୍ଦିନଶ୍ଚ ତଥାପରେ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଯଥା ରାଜ୍ଯେ ସମ୍ଭ୍ରିଯେତାଭିଷେଚନମ୍
ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଗାୟକମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରିକି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜବଂଶର ଅଭିଷେକରେ ହେବା ଉଚିତ।
ତଥାଜାତୀଯମାଦାଯ ରାଜପୁତ୍ରାଭିଷେଚନମ୍। ତେ ରାଜଵଚନାତ୍ ତତ୍ର ସମଵେତା ମହୀପତିମ୍
ଏପରି ଭାବେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ସେସବୁ ନେଇ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେଠାରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ଅପଶ୍ଯନ୍ତୋଽବ୍ରୁଵନ୍ କୋ ନୁ ରାଜ୍ଞୋ ନଃ ପ୍ରତିଵେଦଯେତ୍। ନ ପଶ୍ଯାମଶ୍ଚ ରାଜାନମୁଦିତଶ୍ଚ ଦିଵାକରଃ
ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ ସେମାନେ କହିଲେ, 'କିଏ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେବେ? ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିଯାଇଛି।'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତାନିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୁମନ୍ତ୍ରୋ ରାଜସତ୍କୃତଃ। ରାମଂ ରାଜ୍ଞୋ ନିଯୋଗେନ ତ୍ଵରଯା ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଆଦର ପାଇଥିବା ସୁମନ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଯାଇଛି।'
ପୂଜ୍ଯା ରାଜ୍ଞୋ ଭଵନ୍ତଶ୍ଚ ରାମସ୍ଯ ତୁ ଵିଶେଷତଃ। ଅଯଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଵଚନାତ୍ ସୁଖମାଯୁଷ୍ମତାମହମ୍
'ଆପଣମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଓ ବିଶେଷକରି ରାମଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ; ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ନାମରେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛି, ହେ ଶୁଭ ଲୋକମାନେ।'
ରାଜ୍ଞଃ ସମ୍ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଚାନାଗମନକାରଣମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତଃପୁରଦ୍ଵାରମାଜଗାମ ପୁରାଣଵିତ୍
'ରାଜା ଜାଗିଯାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଆସୁନଥିବାର କାରଣ...' ଏଭଳି କହି, ସେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟଶାଳୀ ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାରକୁ ଗଲେ।
ସଦା ସକ୍ତଂ ଚ ତଦ୍ ଵେଶ୍ମ ସୁମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ତୁଷ୍ଟାଵାସ୍ଯ ତଦା ଵଂଶଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସ ଵିଶାମ୍ପତେଃ
ସୁମନ୍ତ୍ର, ଯିଏ ସେ ରାଜମହଳ ସହ ସଦା ଜଡିତ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେ ତାଙ୍କ ବଂଶର ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଶଯନୀଯଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତଦାସାଦ୍ଯ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ। ସୋଽତ୍ଯାସାଦ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ ଵେଶ୍ମ ତିରସ୍କରଣିମନ୍ତରା
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଶୋଇବା ଘର ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଅତି ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅନ୍ତଃପଟର ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିର୍ଗୁଣଯୁକ୍ତାଭିରଭିତୁଷ୍ଟାଵ ରାଘଵମ୍। ସୋମସୂର୍ଯୌ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶିଵଵୈଶ୍ରଵଣାଵପି
ସେ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଵରୁଣଶ୍ଚାଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଜଯଂ ପ୍ରଦିଶନ୍ତୁ ତେ। ଗତା ଭଗଵତୀ ରାତ୍ରିରହଃ ଶିଵମୁପସ୍ଥିତମ୍
ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ପବିତ୍ର ରାତି ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଏବେ ଶୁଭ ସକାଳ ଆସିଛି।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ କୁରୁ କାର୍ଯମନନ୍ତରମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣା ବଲମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ନୈଗମାଶ୍ଚାଗତାସ୍ତ୍ଵିହ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏଉଠି ଉଠି ତୁମର ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କର; ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେନାପତି ଓ ସହରବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଦର୍ଶନଂ ତେଽଭିକାଂକ୍ଷନ୍ତେ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ରାଘଵ। ସ୍ତୁଵନ୍ତଂ ତଂ ତଦା ସୂତଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରକୋଵିଦମ୍
ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି; ଏଉଠି ଉଠ, ହେ ରାଘବ। ଏପରି ଭାବେ ରଥଚାଳକ ସୁମନ୍ତ୍ର, ଯିଏ ଉପଦେଶରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ତତୋ ରାଜା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ରାମମାନଯ ସୂତେତି ଯଦସ୍ଯଭିହିତୋ ମଯା
ତାପରେ ରାଜା ଜାଗି ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲି, ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
କିମିଦଂ କାରଣଂ ଯେନ ମମାଜ୍ଞା ପ୍ରତିଵାହ୍ଯତେ। ନ ଚୈଵ ସମ୍ପ୍ରସୁପ୍ତୋଽହମାନଯେହାଶୁ ରାଘଵମ୍
'ମୋର ଆଦେଶ କାହିଁକି ଦେରି ହେଉଛି? ମୁଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ନୁହେଁ; ତୁରନ୍ତ ରାଘବଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ଇତି ରାଜା ଦଶରଥଃ ସୂତଂ ତତ୍ରାନ୍ଵଶାତ୍ ପୁନଃ। ସ ରାଜଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିରସା ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ତମ୍
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ଦଶରଥ ପୁଣିଥରେ ସୁତକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ନିର୍ଜଗାମ ନୃପାଵାସାନ୍ମନ୍ଯମାନଃ ପ୍ରିଯଂ ମହତ୍। ପ୍ରପନ୍ନୋ ରାଜମାର୍ଗଂ ଚ ପତାକାଧ୍ଵଜଶୋଭିତମ୍
ସେ ରଥଚାଳକ ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ବାହାରିଲେ, ମନେ କଲେ ଯେ ସେ ଖୁସିର ସମ୍ବାଦ ନେଇଯାଉଛି, ଏବଂ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ ରାଜପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରମୁଦିତଃ ସୂତୋ ଜଗାମାଶୁ ଵିଲୋକଯନ୍। ସ ସୂତସ୍ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରାଵ ରାମାଧିକରଣାଃ କଥାଃ
ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ସୁତ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ, ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ ଚାରିପାଖ ଦେଖୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ସେ ରାମ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ଶୁଣିଲେ।
ଅଭିଷେଚନସଂଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଵତ୍। ତତୋ ଦଦର୍ଶ ରୁଚିରଂ କୈଲାସସଦୃଶପ୍ରଭମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ନେଇ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ; ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଘର, ଯାହା କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ରାମଵେଶ୍ମ ସୁମନ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ଶକ୍ରଵେଶ୍ମସମପ୍ରଭମ୍। ମହାକପାଟପିହିତଂ ଵିତର୍ଦିଶତଶୋଭିତମ୍
ସୁମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ରାମଙ୍କ ଘର, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଲ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଥିଲା ଏବଂ ବହୁ ବାଲକନିରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।
କାଞ୍ଚନପ୍ରତିମୈକାଗ୍ରଂ ମଣିଵିଦ୍ରୁମତୋରଣମ୍। ଶାରଦାଭ୍ରଘନପ୍ରଖ୍ଯଂ ଦୀପ୍ତଂ ମେରୁଗୁହାସମମ୍
ସେଠାରେ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ମଣି ଓ ପାଗା ଦ୍ୱାରପାଳି, ଶରତ୍କାଳର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତର ଗୁହା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ମଣିଭିର୍ଵରମାଲ୍ଯାନାଂ ସୁମହଦ୍ଭିରଲଂକୃତମ୍। ମୁକ୍ତାମଣିଭିରାକୀର୍ଣଂ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଭୂଷିତମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ମାଳାରେ ଅତି ଶୋଭିତ ଥିଲା, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଭରିଥିଲା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁର ଗନ୍ଧ ରହିଥିଲା।
ଗନ୍ଧାନ୍ ମନୋଜ୍ଞାନ୍ ଵିସୃଜଦ୍ ଦାର୍ଦୁରଂ ଶିଖରଂ ଯଥା। ସାରସୈଶ୍ଚ ମଯୂରୈଶ୍ଚ ଵିନଦଦ୍ଭିର୍ଵିରାଜିତମ୍
ସେଠାରୁ ମନମୋହନ ଗନ୍ଧ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ବର୍ଷାକାଳର ପାହାଡ଼ ପରି; ସାରସ ଓ ମୟୂରର ଡାକରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସୁକୃତେହାମୃଗାକୀର୍ଣମୁତ୍କୀର୍ଣଂ ଭକ୍ତିଭିସ୍ତଥା। ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଭୂତାନାମାଦଦତ୍ ତିଗ୍ମତେଜସା
ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ହରିଣମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଭକ୍ତିରେ ନକ୍ଷିତ; ଏହାର ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରସଂକାଶଂ କୁବେରଭଵନୋପମମ୍। ମହେନ୍ଦ୍ରଧାମପ୍ରତିମଂ ନାନାପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୁବେରଙ୍କ ଗୃହ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ସମାନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିଲା।
ମେରୁଶୃଙ୍ଗସମଂ ସୂତୋ ରାମଵେଶ୍ମ ଦଦର୍ଶ ହ। ଉପସ୍ଥିତୈଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ଜନୈରଞ୍ଜଲିକାରିଭିଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ରଥଚାଳକ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଦେଖିଲେ; ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଯୋଡ଼ାହାତ କରି ଭିଡ଼ିଥିଲେ।
ଉପାଦାଯ ସମାକ୍ରାନ୍ତୈସ୍ତଦା ଜାନପଦୈର୍ଜନୈଃ। ରାମାଭିଷେକସୁମୁଖୈରୁନ୍ମୁଖୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ସେଠାରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ଖୁସିରେ ମନ୍ଦାରିତ ଥିଲା।
ମହାମେଘସମପ୍ରଖ୍ଯମୁଦଗ୍ରଂ ସୁଵିରାଜିତମ୍। ନାନାରତ୍ନସମାକୀର୍ଣଂ କୁବ୍ଜକୈରପି ଚାଵୃତମ୍
ବଡ଼ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୋଭାମୟ, ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ବାମନମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାରିପାଖ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସ ଵାଜିଯୁକ୍ତେନ ରଥେନ ସାରଥିଃ ସମାକୁଲଂ ରାଜକୁଲଂ ଵିରାଜଯନ୍। ଵରୂଥିନା ରାଜଗୃହାଭିପାତିନା ପୁରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ମନାଂସି ହର୍ଷଯନ୍
ଘୋଡା ଜୋଡା ରଥରେ ଚାଳକ ରାଜପାଳିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଥୀ ସହ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ସହରବାସୀଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଦେଲେ।
ତତଃ ସମାସାଦ୍ଯ ମହାଧନଂ ମହତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମା ସ ବଭୂଵ ସାରଥିଃ। ମୃଗୈର୍ମଯୂରୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲୋଲ୍ବଣଂ ଗୃହଂ ଵରାର୍ହସ୍ଯ ଶଚୀପତେରିଵ
ପରେ, ଏହି ମହାଧନୀ ଓ ମହାନ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ସାରଥିର ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଲୋମ ହେଉଥିଲା; ମୃଗ ଓ ମୟୂରରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଘର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଣୀର ନିବାସ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।