ଏଵଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଶ୍ଚୈଵ ରାମୋଽରାମୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଭରତଶ୍ଚ ଗତାମିତ୍ରସ୍ତଵ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଭଳି ରାମ ବନବାସକୁ ଯିବେ, ସେ ଆଉ ରାମ ରହିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭରତ ତୁମ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁହୀନ ହୋଇ ରାଜା ହେବେ।
ଯେନ କାଲେନ ରାମଶ୍ଚ ଵନାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି। ଅନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚ ପୁତ୍ରସ୍ତେ କୃତମୂଲୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେ ସମୟରେ ରାମ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫେରିବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମର ପୁଅ ଭିତରେ ବାହାରେ ଦୁହିଁପଟେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯିବେ।
ସଂଗୃହୀତମନୁଷ୍ଯଶ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସାକମାତ୍ମଵାନ୍। ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନୁ ମନ୍ଯେଽହଂ ରାଜାନଂ ଵୀତସାଧ୍ଵସା
ସେ ନିଜ ମାନ୍ୟ ଲୋକ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବେ, ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ସମୟ ଆସିଲେ ରାଜା ଭୟ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବେ।
ରାମାଭିଷେକସଂକଲ୍ପାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଵିନିଵର୍ତଯ। ଅନର୍ଥମର୍ଥରୂପେଣ ଗ୍ରାହିତା ସା ତତସ୍ତଯା
ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର ନିଶ୍ଚୟକୁ ରୋକି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ। ସେ ତୁମକୁ ଯାହା ଲାଭ ଭାବି ଦେଉଛି, ତାହା ଆସଲେ ଅଲାଭ।
ହୃଷ୍ଟା ପ୍ରତୀତା କୈକେଯୀ ମନ୍ଥରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ସା ହି ଵାକ୍ଯେନ କୁବ୍ଜାଯାଃ କିଶୋରୀଵୋତ୍ପଥଂ ଗତା
ଖୁସି ଓ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ। କାରଣ, କୁବ୍ଜା ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଥାରେ ସେ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅ ପରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ।
କୈକେଯୀ ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପରଂ ପରମଦର୍ଶନା। ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ତେ ନାଵଜାନାମି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଭିଧାଯିନି
କୈକେୟୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କହିଲେ: 'ତୁମର ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଁ କେବେ ଅବହେଳା କରୁନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ପୃଥିଵ୍ଯାମସି କୁବ୍ଜାନାମୁତ୍ତମା ବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚଯେ। ତ୍ଵମେଵ ତୁ ମମାର୍ଥେଷୁ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତା ହିତୈଷିଣୀ
ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ କୁବ୍ଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବଂ ମୋର କାମରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଭଲଚାହିଁ ମାନେ କେବଳ ତୁମେ।
ନାହଂ ସମଵବୁଦ୍ଧ୍ଯେଯଂ କୁବ୍ଜେ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ସନ୍ତି ଦୁଃସଂସ୍ଥିତାଃ କୁବ୍ଜାଃ ଵକ୍ରାଃ ପରମପାପିକାଃ
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କୁବ୍ଜେ ବୁଝିପାରିନଥାଏ। କାରଣ, ଅନେକ କୁବ୍ଜମାନେ ଅସୁସ୍ଥ ମନୋଭାବର, ଟେଢ଼ା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଥାନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ପଦ୍ମମିଵ ଵାତେନ ସଂନତା ପ୍ରିଯଦର୍ଶନା। ଉରସ୍ତେଽଭିନିଵିଷ୍ଟଂ ଵୈ ଯାଵତ୍ ସ୍କନ୍ଧାତ୍ ସମୁନ୍ନତମ୍
ତୁମେ ବାତାସରେ ବଙ୍କିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ, ମଧୁର ରୂପ ଅଛ। ତୁମର ଛାତି କାନ୍ଧରୁ ଉଁଚା ଓ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚୋଦରଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁନାଭମିଵ ଲଜ୍ଜିତମ୍। ପ୍ରତିପୂର୍ଣଂ ଚ ଜଘନଂ ସୁପୀନୌ ଚ ପଯୋଧରୌ
ତଳେ ତୁମର ପେଟ ଶାନ୍ତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ନାଭି ଭଳି। ତୁମର କମର ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଓ ଅନ୍ତଃସ୍ଥନ ଦୁଇଟି ମନୋହର ଭାବେ ଗଢ଼ା।
ଵିମଲେନ୍ଦୁସମଂ ଵକ୍ତ୍ରମହୋ ରାଜସି ମନ୍ଥରେ। ଜଘନଂ ତଵ ନିର୍ମୃଷ୍ଟଂ ରଶନାଦାମଭୂଷିତମ୍
ତୁମର ମୁହଁ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି, ମନ୍ଥରେ, ତୁମେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତୁମର ଚକଚକେ କମର ରତ୍ନମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଜଙ୍ଘେ ଭୃଶମୁପନ୍ଯସ୍ତେ ପାଦୌ ଚ ଵ୍ଯାଯତାଵୁଭୌ। ତ୍ଵମାଯତାଭ୍ଯାଂ ସକ୍ଥିଭ୍ଯାଂ ମନ୍ଥରେ କ୍ଷୌମଵାସିନୀ
ତୁମର ଦୁଇ ଜଂଘା ଭଲଭାବେ ଗଢ଼ା, ଦୁଇ ପାଦ ଲମ୍ବା ଓ ସୁନୀତ। ମନ୍ଥରେ, କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ତୁମର ଜଂଘା ଅତି ଦେଖଣିଆ।
ଅଗ୍ରତୋ ମମ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ରାଜସେଽତୀଵ ଶୋଭନେ। ଆସନ୍ ଯାଃ ଶମ୍ବରେ ମାଯାଃ ସହସ୍ରମ୍ ଅସୁରାଧିପେ
ତୁମେ ଆଗରେ ଚାଲିଲେ, ଅତି ଶୋଭାମୟ ଲାଗୁଛ। ଯେପରି ଶମ୍ବର ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ହଜାର ମାୟା ଥିଲା—
ହୃଦଯେ ତେ ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ ତା ଭୂଯଶ୍ ଚାନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ତଦେଵ ସ୍ଥଗୁ(=ପୃଷ୍ଠ-ଵକ୍ରଭାଗଃ) ଯଦ୍ ଦୀର୍ଘଂ ରଥ-ଘୋଣମ୍ ଇଵାଯତମ୍
ସେଇ ମାୟାମାନେ ତୁମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ହଜାର ମାୟା ଅଛି। ତୁମର ପିଠ ଦୀର୍ଘ ଓ ଟେଢ଼ା, ଗଡ଼ିର ଯୋକ ଭଳି।
ମତଯଃ କ୍ଷତ୍ର-ଵିଦ୍ଯାଶ୍ ଚ ମାଯାଶ୍ଚାତ୍ର ଵସନ୍ତି ତେ। ଅତ୍ର ତେଽହଂ ପ୍ରମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ମାଲାଂ କୁବ୍ଜେ ହିରଣ୍ମଯୀମ୍
ବୁଦ୍ଧି, ରାଜନୀତି ଓ ମାୟା ସବୁ ତୁମ ଭିତରେ ବସିଛି। ଏଠାରେ, କୁବ୍ଜେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧେଇବି।
ଅଭିଷିକ୍ତେ ଚ ଭରତେ ରାଘଵେ ଚ ଵନଂ ଗତେ। ଜାତ୍ଯେନ ଚ ସୁଵର୍ଣେନ ସୁନିଷ୍ଟପ୍ତେନ ସୁନ୍ଦରି
ବରତ ଅଭିଷେକିତ ହେଲେ ଓ ରାଘବ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭଲ ଗଳା ସୁନା ଦେଇ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଦେବି।
ଲବ୍ଧାର୍ଥା ଚ ପ୍ରତୀତା ଚ ଲେପଯିଷ୍ଯାମି ତେ ସ୍ଥଗୁ। ମୁଖେ ଚ ତିଲକଂ ଚିତ୍ରଂ ଜାତରୂପମଯଂ ଶୁଭମ୍
ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମର ପିଠରେ ସୁନା ଲଗାଇଦେବି। ଏବଂ ମୁହଁରେ ଶୋଭାମୟ ରତ୍ନର ତିଳକ ଦେଇଦେବି।
କାରଯିଷ୍ଯାମି ତେ କୁବ୍ଜେ ଶୁଭାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ପରିଧାଯ ଶୁଭେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଦେଵତେଵ ଚରିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି କରିଦେବି, କୁବ୍ଜେ। ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତୁମେ ଦେବୀ ଭଳି ଚାଲିବ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାହ୍ଵଯମାନେନ ମୁଖେନାପ୍ରତିମାନନା। ଗମିଷ୍ଯସି ଗତିଂ ମୁଖ୍ଯାଂ ଗର୍ଵଯନ୍ତୀ ଦ୍ଵିଷଜ୍ଜନେ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଓ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହ, ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ ଗତିରେ ଚାଲିବ, ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବେ।
ତଵାପି କୁବ୍ଜାଃ କୁବ୍ଜାଯାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ। ପାଦୌ ପରିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥୈଵ ତ୍ଵଂ ସଦା ମମ
ତୁମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୁବ୍ଜମାନେ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ପାଦ ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ତୁମେ ସଦା ମୋ ପାଦ ସେବା କର।
ଇତି ପ୍ରଶସ୍ଯମାନା ସା କୈକେଯୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଶଯାନାଂ ଶଯନେ ଶୁଭ୍ରେ ଵେଦ୍ଯାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇ ବସିଥିବା କୈକୟୀ ଶୁଭ୍ର ଶୟନରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମନ୍ଥରାକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଗତୋଦକେ ସେତୁବନ୍ଧୋ ନ କଲ୍ଯାଣି ଵିଧୀଯତେ। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣଂ ରାଜାନମନୁଦର୍ଶଯ
ପାଣି ଶୁଖିଗଲେ ସେତୁ ବ୍ୟର୍ଥ, ଶୁଭେ। ଉଠ, ଭଲ କାମ କର, ରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଜ।
ତଥା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତା ଦେଵୀ ଗତ୍ଵା ମନ୍ଥରଯା ସହ। କ୍ରୋଧାଗାରଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ସୌଭାଗ୍ଯମଦଗର୍ଵିତା
ଏଭଳି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟରେ ଅଭିମାନ ନଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ରାଣୀ ମନ୍ଥରା ସହ କ୍ରୋଧଗୃହକୁ ଗଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରଂ ମୁକ୍ତାହାରଂ ଵରାଙ୍ଗନା। ଅଵମୁଚ୍ଯ ଵରାର୍ହାଣି ଶୁଭାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ସେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅନେକ ଶତ ହଜାର ମୁକ୍ତାମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲିଦେଲେ।
ତଦା ହେମୋପମା ତତ୍ର କୁବ୍ଜାଵାକ୍ଯଵଶଂଗତା। ସଂଵିଶ୍ଯ ଭୂମୌ କୈକେଯୀ ମନ୍ଥରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେତେବେଳେ ସୁନା ପରି ଦେହର ମାଲିକା, କୁଞ୍ଜରୀଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, କୈକେୟୀ ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ବସିଲେ ଏବଂ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଇହ ଵା ମାଂ ମୃତାଂ କୁବ୍ଜେ ନୃପାଯାଵେଦଯିଷ୍ଯସି। ଵନଂ ତୁ ରାଘଵେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଭରତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ କ୍ଷିତିମ୍
ହେ କୁଞ୍ଜରୀ, ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋତେ ମୃତ ହେବା ବୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇପାର, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ବନକୁ ଯିବେ, ତେବେ ଭରତ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ।
ସୁଵର୍ଣେନ ନ ମେ ହ୍ଯର୍ଥୋ ନ ରତ୍ନୈର୍ନ ଚ ଭୋଜନୈଃ। ଏଷ ମେ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତୋ ରାମୋ ଯଦ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯତେ
ମୋତେ ସୁନା, ମଣି, କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ, ତେବେ ଏହି ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ।
ତତଃ ପୁନସ୍ତାଂ ମହିଷୀଂ ମହୀକ୍ଷିତୋ ଵଚୋଭିରତ୍ଯର୍ଥମହାପରାକ୍ରମୈଃ। ଉଵାଚ କୁବ୍ଜା ଭରତସ୍ଯ ମାତରଂ ହିତଂ ଵଚୋ ରାମମୁପେତ୍ଯ ଚାହିତମ୍
ତାପରେ କୁଞ୍ଜରୀ ମନ୍ଥରା ଏକଦମ ଦୃଢ଼ ଓ ନିଷ୍ଠୁର କଥାରେ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ, ଭରତଙ୍କ ମା' କୈକେୟୀଙ୍କୁ ରାମ ସମ୍ପର୍କରେ କେତେକ ଉପକାରୀ ଓ କେତେକ ଅପକାରୀ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ।
ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ରାଜ୍ଯମିଦଂ ହି ରାଘଵୋ ଯଦି ଧ୍ରୁଵଂ ତ୍ଵଂ ସସୁତା ଚ ତପ୍ସ୍ଯସେ। ତତୋ ହି କଲ୍ଯାଣି ଯତସ୍ଵ ତତ୍ ତଥା ଯଥା ସୁତସ୍ତେ ଭରତୋଽଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତେ
ଯଦି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ରାଘବ ପାଇଯିବେ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅ ଦୁଃଖ ପାଇବ; ତେଣୁ ହେ ଶୁଭେ, ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କର, ଯେଉଁଠି ତୁମ ପୁଅ ଭରତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ।
ତଥାତିଵିଦ୍ଧା ମହିଷୀତି କୁବ୍ଜଯା ସମାହତା ଵାଗିଷୁଭିର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଵିଧାଯ ହସ୍ତୌ ହୃଦଯେଽତିଵିସ୍ମିତା ଶଶଂସ କୁବ୍ଜାଂ କୁପିତା ପୁନଃ ପୁନଃ
କୁଞ୍ଜରୀଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଆହତ ହୋଇ, ରାଣୀ ପୁନିପୁନି ହୃଦୟରେ ହାତ ରଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ରେଗି ହେବା ସହ କୁଞ୍ଜରୀଙ୍କୁ ଆଉ ଆଉ ଦୁଃଖ କଥା କହିଲେ।