ସ ଶମ୍ବର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ଶତମାଯୋ ମହାସୁରଃ। ଦଦୌ ଶକ୍ରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମଂ ଦେଵସଙ୍ଘୈରନିର୍ଜିତଃ
ସେଠାରେ 'ଶମ୍ବର' ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶତ ମାୟାର ମାଲିକ ଥିଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିନଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ମହତି ସଂଗ୍ରାମେ ପୁରୁଷାନ୍ କ୍ଷତଵିକ୍ଷତାନ୍। ରାତ୍ରୌ ପ୍ରସୁପ୍ତାନ୍ ଘ୍ନନ୍ତି ସ୍ମ ତରସାପାସ୍ଯ ରାକ୍ଷସାଃ
ସେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଣିଷମାନେ ଦୂରେ ହଟିଗଲାପରେ, ରାତିରେ ଆହତ ଓ ଶୁଅଥିବାମାନେକୁ ଜୋର ଦେଇ ମାରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରାକରୋନ୍ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ରାଜା ଦଶରଥସ୍ତଦା। ଅସୁରୈଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଶକଲୀକୃତଃ
ସେଠି ରାଜା ଦଶରଥ ତେବେ ଦାନବମାନେ ସହିତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା।
ଅପଵାହ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ସଂଗ୍ରାମାନ୍ନଷ୍ଟଚେତନଃ। ତତ୍ରାପି ଵିକ୍ଷତଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ପତିସ୍ତେ ରକ୍ଷିତସ୍ତ୍ଵଯା
ମହାରାଣୀ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଠାଇ ନେଇଗଲେ, ଏବଂ ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ତୁଷ୍ଟେନ ତେନ ଦତ୍ତୌ ତେ ଦ୍ଵୌ ଵରୌ ଶୁଭଦର୍ଶନେ। ସ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଃ ପତିର୍ଦେଵି ଯଦେଚ୍ଛେଯଂ ତଦା ଵରମ୍
ତାହାରେ ସେ ଖୁସି ହୋଇ, ତୁମକୁ ଦୁଇଟି ବର ଦେଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ କହିଥିଲେ, 'ଯେତେବେଳେ ଚାହିବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ବର ନେଇପାରିବ।'
ଗୃହ୍ଣୀଯାଂ ତୁ ତଦା ଭର୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା। ଅନଭିଜ୍ଞା ହ୍ଯହଂ ଦେଵି ତ୍ଵଯୈଵ କଥିତଂ ପୁରା
ସେବେଳେ ତୁମେ କହିଥିଲ, 'ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଚାହିବି, ସେତେବେଳେ ଏହି ବର ନେଇବି,' ଏବଂ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ମନେମନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ; ମୁଁ ଏହି କଥା ଆଗରୁ ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣିନଥିଲି।
କଥୈଷା ତଵ ତୁ ସ୍ନେହାନ୍ମନସା ଧାର୍ଯତେ ମଯା। ରାମାଭିଷେକସମ୍ଭାରାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଵିନିଵର୍ତଯ
ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ଏହି କଥାଟି ମୁଁ ମନେ ରଖିଥିଲି; ଏବେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ତୟାରି ଚାଲିଛି, ସେଠାରୁ ବାଞ୍ଚି ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ତୌ ଚ ଯାଚସ୍ଵ ଭର୍ତାରଂ ଭରତସ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍। ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ଵର୍ଷାଣି ଚ ଚତୁର୍ଦଶ
ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇଟି ବର ମାଗ, ବରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନବାସ।
ଚତୁର୍ଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ରାମେ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତେ ଵନମ୍। ପ୍ରଜାଭାଵଗତସ୍ନେହଃ ସ୍ଥିରଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଚଉଦ ଖରାପିଏ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଯିବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମର ପୁଅ ଲୋକଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ଦୃଢ଼ ହେବେ ଏବଂ ଭଲଭାବରେ ରହିବେ।
କ୍ରୋଧାଗାରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଦ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧେଵାଶ୍ଵପତେଃ ସୁତେ। ଶେଷ୍ଵାନନ୍ତର୍ହିତାଯାଂ ତ୍ଵଂ ଭୂମୌ ମଲିନଵାସିନୀ
ଆଜି ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଯେପରି ଘୋଡ଼ାର ମାଲିକଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହେଉଛ, ଏବଂ ମାଟିରେ ମେଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି ଚୁପଚାପ ଲୁଚି ରୁହ।
ମା ସ୍ମୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦୀକ୍ଷେଥା ମା ଚୈନମଭିଭାଷଥାଃ। ରୁଦନ୍ତୀ ପାର୍ଥିଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗତ୍ଯାଂ ଶୋକଲାଲସା
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କଥା ମଧ୍ୟ କହିବା ନାହିଁ। ରାଜା ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆସିଲେ, ତୁମେ କେବଳ କାନ୍ଦିବା, କିନ୍ତୁ କିଛି କହିବା ନାହିଁ।
ଦଯିତା ତ୍ଵଂ ସଦା ଭର୍ତୁରତ୍ର ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ। ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଚ ମହାରାଜୋ ଵିଶେଦପି ହୁତାଶନମ୍
ତୁମେ ସଦା ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମ ପାଇଁ ମହାରାଜ ଆଗୁନିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ।
ନ ତ୍ଵାଂ କ୍ରୋଧଯିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ନ କ୍ରୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦୀକ୍ଷିତୁମ୍। ତଵ ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ରାଜା ତୁ ପ୍ରାଣାନପି ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସେ ତୁମ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେଇପାରିବେ।
ନ ହ୍ଯତିକ୍ରମିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ତଵ ଵାକ୍ଯଂ ମହୀପତିଃ। ମନ୍ଦସ୍ଵଭାଵେ ବୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସୌଭାଗ୍ଯବଲମାତ୍ମନଃ
ମହୀପତି ତୁମ କଥା ଅଟଳ ଭାବେ ମାନିବେ, ଏଥିରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମ ସରଳ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ବୁଝିବା।
ମଣିମୁକ୍ତାସୁଵର୍ଣାନି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଦଶରଥୋ ରାଜା ମା ସ୍ମ ତେଷୁ ମନଃ କୃଥାଃ
ଦଶରଥ ରାଜା ତୁମକୁ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ସୁନା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ମନ ଲଗେଇବା ନାହିଁ।
ଯୌ ତୌ ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵରୌ ଦଶରଥୋ ଦଦୌ। ତୌ ସ୍ମାରଯ ମହାଭାଗେ ସୋଽର୍ଥୋ ନ ତ୍ଵା କ୍ରମେଦତି
ଦେବ ଓ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଶରଥ ଯେ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ପକାଇଦିଅ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ। ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦା ତୁ ତେ ଵରଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାରାଜଂ ତ୍ଵମିମଂ ଵୃଣୁଯା ଵରମ୍
ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ନିଜେ ତୁମକୁ ଉଠାଇବେ ଏବଂ ମହାରାଜ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ବର ଚାହିଅ।
ରାମପ୍ରଵ୍ରଜନଂ ଦୂରଂ ନଵ ଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ। ଭରତଃ କ୍ରିଯତାଂ ରାଜା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ
ରାମଙ୍କର ବନବାସ ଚଉଦ ବର୍ଷ—ନଅ ଓ ପାଞ୍ଚ—ହେଉ, ଏବଂ ଭରତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହେଉନ୍ତୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚତୁର୍ଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ରାମେ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତେ ଵନମ୍। ରୂଢଶ୍ଚ କୃତମୂଲଶ୍ଚ ଶେଷଂ ସ୍ଥାସ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ
ଚଉଦ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ରାମ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ଭଲ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ହେବେ ଏବଂ ଅଟୁଟ ରହିବେ।
ରାମପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ଚୈଵ ଦେଵି ଯାଚସ୍ଵ ତଂ ଵରମ୍। ଏଵଂ ସେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵାର୍ଥାସ୍ତଵ କାମିନି
ଦେବୀ, ରାମଙ୍କ ବନବାସ ପାଇଁ ଏହି ବର ଚାହିଅ। ଏଭଳି କଲେ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଶ୍ଚୈଵ ରାମୋଽରାମୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଭରତଶ୍ଚ ଗତାମିତ୍ରସ୍ତଵ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଭଳି ରାମ ବନବାସକୁ ଯିବେ, ସେ ଆଉ ରାମ ରହିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭରତ ତୁମ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁହୀନ ହୋଇ ରାଜା ହେବେ।
ଯେନ କାଲେନ ରାମଶ୍ଚ ଵନାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି। ଅନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚ ପୁତ୍ରସ୍ତେ କୃତମୂଲୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେ ସମୟରେ ରାମ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫେରିବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମର ପୁଅ ଭିତରେ ବାହାରେ ଦୁହିଁପଟେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯିବେ।
ସଂଗୃହୀତମନୁଷ୍ଯଶ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସାକମାତ୍ମଵାନ୍। ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନୁ ମନ୍ଯେଽହଂ ରାଜାନଂ ଵୀତସାଧ୍ଵସା
ସେ ନିଜ ମାନ୍ୟ ଲୋକ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବେ, ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ, ଏବଂ ମୁଁ ଭାବୁଛି ସମୟ ଆସିଲେ ରାଜା ଭୟ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବେ।
ରାମାଭିଷେକସଂକଲ୍ପାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଵିନିଵର୍ତଯ। ଅନର୍ଥମର୍ଥରୂପେଣ ଗ୍ରାହିତା ସା ତତସ୍ତଯା
ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର ନିଶ୍ଚୟକୁ ରୋକି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ। ସେ ତୁମକୁ ଯାହା ଲାଭ ଭାବି ଦେଉଛି, ତାହା ଆସଲେ ଅଲାଭ।
ହୃଷ୍ଟା ପ୍ରତୀତା କୈକେଯୀ ମନ୍ଥରାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ସା ହି ଵାକ୍ଯେନ କୁବ୍ଜାଯାଃ କିଶୋରୀଵୋତ୍ପଥଂ ଗତା
ଖୁସି ଓ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ। କାରଣ, କୁବ୍ଜା ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଥାରେ ସେ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅ ପରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ।
କୈକେଯୀ ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପରଂ ପରମଦର୍ଶନା। ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ତେ ନାଵଜାନାମି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଭିଧାଯିନି
କୈକେୟୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କହିଲେ: 'ତୁମର ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଁ କେବେ ଅବହେଳା କରୁନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ପୃଥିଵ୍ଯାମସି କୁବ୍ଜାନାମୁତ୍ତମା ବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚଯେ। ତ୍ଵମେଵ ତୁ ମମାର୍ଥେଷୁ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତା ହିତୈଷିଣୀ
ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ କୁବ୍ଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବଂ ମୋର କାମରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଭଲଚାହିଁ ମାନେ କେବଳ ତୁମେ।
ନାହଂ ସମଵବୁଦ୍ଧ୍ଯେଯଂ କୁବ୍ଜେ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ସନ୍ତି ଦୁଃସଂସ୍ଥିତାଃ କୁବ୍ଜାଃ ଵକ୍ରାଃ ପରମପାପିକାଃ
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କୁବ୍ଜେ ବୁଝିପାରିନଥାଏ। କାରଣ, ଅନେକ କୁବ୍ଜମାନେ ଅସୁସ୍ଥ ମନୋଭାବର, ଟେଢ଼ା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଥାନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ପଦ୍ମମିଵ ଵାତେନ ସଂନତା ପ୍ରିଯଦର୍ଶନା। ଉରସ୍ତେଽଭିନିଵିଷ୍ଟଂ ଵୈ ଯାଵତ୍ ସ୍କନ୍ଧାତ୍ ସମୁନ୍ନତମ୍
ତୁମେ ବାତାସରେ ବଙ୍କିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ, ମଧୁର ରୂପ ଅଛ। ତୁମର ଛାତି କାନ୍ଧରୁ ଉଁଚା ଓ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚୋଦରଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁନାଭମିଵ ଲଜ୍ଜିତମ୍। ପ୍ରତିପୂର୍ଣଂ ଚ ଜଘନଂ ସୁପୀନୌ ଚ ପଯୋଧରୌ
ତଳେ ତୁମର ପେଟ ଶାନ୍ତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ନାଭି ଭଳି। ତୁମର କମର ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଓ ଅନ୍ତଃସ୍ଥନ ଦୁଇଟି ମନୋହର ଭାବେ ଗଢ଼ା।